Demirgömlek Türbesi-Karaman

Demirgömlek Türbesi-Karaman





DEMİR GÖMLEK) KÜMBETİ

KARAMAN


Karaman il merkezinde Koçak Dede Mahallesinde eskiden mezarlık olan, şimdi park şeklinde düzenlenmiş alandadir


Tarihi: Yapının üzerinde yapım tarihini belirten yazıt, mezar şahidesi bulunmamaktadır Kümbeti, adına yapılmış olduğu Eminüddin Bey'in yaşadığı dönem gözönününde bulundurularak XVyy tarihlendirebiliriz


Yaptıranı: ----


Mimar ve Ustaları: ----


Yapının İncelenmesi: Eskiden mezarlık olan bugün park olarak düzenlenmiş alan içerisinde, sekizgen bir oturtmalık üzerinde yer alır Türbenin gövdesi oturtmalıktan 019 m içeride ve yine sekizgen planlı olarak yapılmıştır Kenar uzunlukları 326 m ile 330 m arasında değişmektedir Sekizgen gövde 494 m kotundaki 020 m yükseklikte ve gövdeden 008 m dışa taşan profilli taş bir silmeyle bitirilmiş, Kümbetin basık külahı, silme ucundan 039 m içerde, 123 m yükseklikte ve ana gövde silmesinin benzeri bir silmeyle bitirilmiş, sekizgen kasnak üzerine oturtulmuştur Kümbetin girişinin yer aldığı doğu cephesi dışında bütün yüzlerine pencereler açılmıştır Güney, batı ve kuzey yönlere büyük alt pencereler açılırken, ara yönlere bakan cepheler de ise sivri kemerli tepe pencereleri bulunmaktadır Ana yönlere bakan pencereler, 45°lik bir pahla yüzeyden 0035 m içeride oluşturulmuş 181m x 373 m ölçüsündeki dikdörtgen çerçeve içerisinde sivri kemer alınlıklı olarak yapılmışlardır Bu pencerelerin bu gün söve, lento ve alınlıkları bulunmamakta, içteki ahşap hatıllar ve moloz taş duvar örgüsü görülmektedir Ara yönlerdeki sivri kemerli tepe pencereleri 058 m eninde olup, oturtmalıktan 318 m yükseklikte bulunmaktadır Kemer başlangıçları 407 m kemer tepe noktası ise 446 m yüksekliktedir Girişin bulundugu cephedeki izler girişin revakli oldugunu göstermektedir Bu yüzdeki mukarnasli kemer tirnaklari, sivri kemer izleri, yüzeyden açi yaparak dönen köşe taşlari ve kesilen silme bunun açik belgesini oluşturmaktadir Basik yuvarlak kemerli giriş kapisi üzerinde boş yazit yeri görülmekte, çevresi ters U biçimli, ortada 45°'lik bir pahla kademelendirilmiş düz silmeyle sarilmiştir


Dış oturtmalıktan 050 m yüksekte olan mekana muhdes basamaklardan çıkılarak girilir Dışta olduğu gibi iç mekanda sekizgen planlıdır Girişin güneyinde kargir seki üzerinde, üzeri sıvanmış ve çeşitli örtülerle kaplanmış yazıtsız iki sanduka bulunmaktadır İçte kenar uzunlukları 258 m ile 262 m arasında değişmektedir Ara yönlerdeki pencereler burada yığma sövelidir Pencere üstündeki sivri kemer içte de görülmekte, tepe pencereler aynı formda ve biraz daha geniş olarak yapılmışlardır Ayrıca tepe pencerelerin altında, üstleri iki yöne kavisli Bursa tipi kemerlerle kapatılmış nişler bulunmaktadır Döşemeden 043 m yukaridan başlayan bu nişler 062 m genişlikte ve 035 m derinliktedir Kemerler döşeme kotundan 106 m yukaridan başlamakta, 138 m kotunda bitmektedir Giriş kapisi, Bursa kemerli niş içerisinde yeralır Ahşap kapı lentosu üzerindeki iki parçalı taş lentonun uçları karşilikli profillendirilerek kaş kemer oluşturulmuştur


Sekizgen kubbeye geçişte, yüzeysel teget kemerler kullanilmiş, köşelerde bu kemerlerin arkasina küçük tonoz bingiler yerleştirilmiştir Bu kemerler döşemeden 360 m yüksekte başlamakta, 427 m kotunda bitirilmektedir Bunların üzerinde 448 m kotunda başlıyan kubbe 721 m yükseklikte bitirilmiştir


Yapı dış biçimiyle özellik taşımaktadır Sekizgen gövdenin sekizgen bir kasnakla yükseltilmesi bir yeniliktir Külahın iyice basıklaşarak kubbeyi anımsatacak biçimde oluşturulması, kubbeli dış örtüye geçişte bir aşama olmaktadır Buna benzer yapılardan Karaman Kızlar Türbesi (XV yy sonları) 'nde örtü dışta da kubbeyle gerçekleştirilmiştir


Girişin önünde yeralan iki sütunlu ve büyük bir olasilikla kubbeli revak Osmanlılarla ilişkinin yoğunlaştığını göstermektedir Yapının altında cenazelik katı bulunduğuna dair herhangi bir iz bulunmamaktadır


Kümbet bütünüyle kesme taşla inşa edilmiştir Yalniz içte kubbe kaba yonu taşla örülmüş ve üzerleri badanalanmiştir Dişta kubbeyi örten külah, bugün harçli moloz taş şeklindedir Büyük bir olasilikla çevredeki diger yapilar gibi, kesme taş kaplamali oldugu düşünülebilir


Yapı genelde yalındır Süs, kesme taşin dogal görüntüsü içinde, mimari elemanların düzeninde aranmıştır Sekizgen gövdeyi ve kasnağı dış bükey ve iç bükey kavisli taş silmeler sarmakta, kapı ve pencereler ise 45°'lik açılar yapan pahlı silmelerle çerçevelenmiştir En süslü eleman yapinin girişinde bugün bulunmayan, revak kemeri üzengi taşlaridir Bunlar mukarnaslarla süslenmişlerdir