Zonguldak Büyük Madenci Grevi Ve Yürüyüşü

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-10-2012

Büyük Madenci Grevi ve Yürüyüşü
(30 Kasım 1990 - 6 Şubat 1991)

Zonguldak'taki Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) ve Maden Tetkik ve Arama (MTA) işyerlerinde örgütlü olan Türk-İş'e bağlı Genel Maden İşçileri Sendikası (GMİS) ile işveren arasında 48 bin işçi için sürdürülen toplusözleşme görüşmelerinin uyuşmazlıkla sonuçlanması üzerine, sendika 30 Kasım 1990'da başlamak üzere grev kararı aldı
Grev, 30 Kasım günü çeşitli siyasi partiler, meslek kuruluşları ve kitle örgütlerinin desteğiyle başladı Zonguldaklılar ilk gününden itibaren greve aktif bir biçimde katıldılar İlk günkü miting daha sonra her gün tekrarlandı
Hükümetin kamu açıklarını kapama gerekçesiyle bu tür kamu işletmelerinin tasfiyesini öngörmesi, özelleştirme politikaları ve genel olarak işçi ücretleri konusundaki tutumu, Zonguldak'taki uyuşmazlığın boyutlarını genişletti ve kamuoyunda büyük tartışmalara yol açtı Savunduğu ekonomik politikalar ve greve karşı tutumu nedeniyle Cumhurbaşkanı Turgut Özal bu mitinglerde işçilerin başlıca hedefi haline geldi
İşveren 4 Aralık'ta lokavt ilan etti
Hükümet, bu arada, madenlerin işçiler tarafından işletilmesi önerisini gündeme getirdi Sendika, öncelikle ''işletme-nin tüm borçlarının ödenmesi, kıdem tazminatı karşılıklarının bir yerde bloke edilmesi, Türkiye Demir-Çelik İşletmeleri'ne dünya fiyatlarının çok altında kömür satılmasından doğan zararın karşılanması ve havzanın durumunun iyileştirilmesine yönelik projelerin uygulanması'' koşuluyla bunu kabul edeceğini açıkladı

13 Aralık'ta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı İmren Aykut ile GMİS Genel Başkanı Şemsi Denizer arasında yapılan görüşmede, Aykut, madenlerin kapatılmayacağı garantisini verdi
14 Aralık'ta çeşitli sendikalara üye 100 bin işçi, Zonguldak maden işçilerine destek vermek amacıyla 2 saatlik iş bırakma eylemi yaptı
22 Aralık'ta GMİS tarafından ''Ankara'ya yürüyüş'' kararı alındı
3 Ocak 1991'de Türk-iş tarafından düzenlenen 1 günlük işe gitmeme eylemi yapıldı
4 Ocak'ta işçileri Ankara'ya götürecek olan otobüslerin Zonguldak'a hareketleri ve kente girmeleri güvenlik güçlerince engellendi Bunun Sendika Genel Başkanı Şemsi Denizer, işçilere Ankara'ya yürüyerek gidileceğini duyurdu ve yürüyüş aynı gün GMİS merkezinden başlatıldı İşçi ailelerinin de katılımıyla sayıları 70 bine ulaşan yürüyüşçüler, ilk gün Zonguldak'a 33 km uzaktaki Devrek'e vararak geceyi burada geçirdiler
5 Ocak'ta Başbakan Yıldırım Akbulut, GMİS Genel Başkanı Denizer ile Bolu'da görüştü, ancak bir anlaşma sağlanamadı Devrek'ten çıkarak yürüyüşe devam eden işçilerin yolu Dorukhan Tüneli'nde komando birlikleri ve çevik kuvvete bağlı polislerce kesildi, ancak yürüyüşçülerin kararlılığı karşısında güvenlik güçleri yolu açtılar Daha sonra Bolu'nun Mengen ilçesine ulaşan madenciler ve aileleri burada hükümet karşıtı gösteriler yaptılar
6 Ocak'ta Zonguldak-Mengen yolu kesilerek yürüyüşçülere battaniye, ilaç ve yiyecek gönderilmesi engellendi Mengen'den Ankara-İstanbul karayoluna doğru hareket eden yürüyüşçülerin yolu Yılancık Köprüsü'ne 200 m kala jandarma komandoları ve polis tarafından kesildi, yol dozerlerle kapatıldı Denizer ve sendikacılar, Bolu Valisi ve diğer yetkililerle görüşmek için barikatın diğer tarafına geçti, binlerce yürüyüşçü barikat önünde beklemeye başladı İşçiler geceyi dağlarla çevrili açık arazide geçirdiler ve ateşler yakarak ısındılar
7 Ocak'ta barikata yakın noktada bekleyen 200 kadar işçi güvenlik güçlerince gözaltına alındı
8 Ocak'ta Ankara'daki görüşmeleri tamamlayan Denizer yürüyüşe son verildiğini açıkladı 112 kilometrelik yürüyüş Ankara yolu kavşağına 8 km kala sona erdirilmiştiZonguldak'a dönen işçiler greve devam ettiler
25 Ocak'ta hükümet Körfez Krizi nedeniyle tüm grevleri 60 gün süreyle erteledi
TTK ve MTA'da çalışan 48 bin işçiyi kapsayan toplusözleşme, 6 Şubat 1991'de imzalandı Sözleşmeyle işçi ücretlerinde sağlanan iyileşme, Başbakan Yıldırım Akbulut'un 31 Aralık'ta teklif ettiği ve sendika tarafından reddedilen rakamları aşamadı

08-10-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Zonguldak Büyük Madenci Grevi Ve Yürüyüşü Büyük Madenci Grevi ve Yürüyüşü (30 Kasım 1990 - 6 Şubat 1991) Zonguldak'taki Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) ve Maden Tetkik ve Arama (MTA) işyerlerinde örgütlü olan Türk-İş'e bağlı Genel Maden İşçileri Sendikası (GMİS) ile işveren arasında 48 bin işçi için sürdürülen toplusözleşme görüşmelerinin uyuşmazlıkla sonuçlanması üzerine, sendika 30 Kasım 1990'da başlamak üzere grev kararı aldı Grev, 30 Kasım günü çeşitli siyasi partiler, meslek kuruluşları ve kitle örgütlerinin desteğiyle başladı Zonguldaklılar ilk gününden itibaren greve aktif bir biçimde katıldılar İlk günkü miting daha sonra her gün tekrarlandı Hükümetin kamu açıklarını kapama gerekçesiyle bu tür kamu işletmelerinin tasfiyesini öngörmesi, özelleştirme politikaları ve genel olarak işçi ücretleri konusundaki tutumu, Zonguldak'taki uyuşmazlığın boyutlarını genişletti ve kamuoyunda büyük tartışmalara yol açtı Savunduğu ekonomik politikalar ve greve karşı tutumu nedeniyle Cumhurbaşkanı Turgut Özal bu mitinglerde işçilerin başlıca hedefi haline geldi İşveren 4 Aralık'ta lokavt ilan etti Hükümet, bu arada, madenlerin işçiler tarafından işletilmesi önerisini gündeme getirdi Sendika, öncelikle ''işletme-nin tüm borçlarının ödenmesi, kıdem tazminatı karşılıklarının bir yerde bloke edilmesi, Türkiye Demir-Çelik İşletmeleri'ne dünya fiyatlarının çok altında kömür satılmasından doğan zararın karşılanması ve havzanın durumunun iyileştirilmesine yönelik projelerin uygulanması'' koşuluyla bunu kabul edeceğini açıkladı 13 Aralık'ta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı İmren Aykut ile GMİS Genel Başkanı Şemsi Denizer arasında yapılan görüşmede, Aykut, madenlerin kapatılmayacağı garantisini verdi 14 Aralık'ta çeşitli sendikalara üye 100 bin işçi, Zonguldak maden işçilerine destek vermek amacıyla 2 saatlik iş bırakma eylemi yaptı 22 Aralık'ta GMİS tarafından ''Ankara'ya yürüyüş'' kararı alındı 3 Ocak 1991'de Türk-iş tarafından düzenlenen 1 günlük işe gitmeme eylemi yapıldı 4 Ocak'ta işçileri Ankara'ya götürecek olan otobüslerin Zonguldak'a hareketleri ve kente girmeleri güvenlik güçlerince engellendi Bunun Sendika Genel Başkanı Şemsi Denizer, işçilere Ankara'ya yürüyerek gidileceğini duyurdu ve yürüyüş aynı gün GMİS merkezinden başlatıldı İşçi ailelerinin de katılımıyla sayıları 70 bine ulaşan yürüyüşçüler, ilk gün Zonguldak'a 33 km uzaktaki Devrek'e vararak geceyi burada geçirdiler 5 Ocak'ta Başbakan Yıldırım Akbulut, GMİS Genel Başkanı Denizer ile Bolu'da görüştü, ancak bir anlaşma sağlanamadı Devrek'ten çıkarak yürüyüşe devam eden işçilerin yolu Dorukhan Tüneli'nde komando birlikleri ve çevik kuvvete bağlı polislerce kesildi, ancak yürüyüşçülerin kararlılığı karşısında güvenlik güçleri yolu açtılar Daha sonra Bolu'nun Mengen ilçesine ulaşan madenciler ve aileleri burada hükümet karşıtı gösteriler yaptılar 6 Ocak'ta Zonguldak-Mengen yolu kesilerek yürüyüşçülere battaniye, ilaç ve yiyecek gönderilmesi engellendi Mengen'den Ankara-İstanbul karayoluna doğru hareket eden yürüyüşçülerin yolu Yılancık Köprüsü'ne 200 m kala jandarma komandoları ve polis tarafından kesildi, yol dozerlerle kapatıldı Denizer ve sendikacılar, Bolu Valisi ve diğer yetkililerle görüşmek için barikatın diğer tarafına geçti, binlerce yürüyüşçü barikat önünde beklemeye başladı İşçiler geceyi dağlarla çevrili açık arazide geçirdiler ve ateşler yakarak ısındılar 7 Ocak'ta barikata yakın noktada bekleyen 200 kadar işçi güvenlik güçlerince gözaltına alındı 8 Ocak'ta Ankara'daki görüşmeleri tamamlayan Denizer yürüyüşe son verildiğini açıkladı 112 kilometrelik yürüyüş Ankara yolu kavşağına 8 km kala sona erdirilmiştiZonguldak'a dönen işçiler greve devam ettiler 25 Ocak'ta hükümet Körfez Krizi nedeniyle tüm grevleri 60 gün süreyle erteledi TTK ve MTA'da çalışan 48 bin işçiyi kapsayan toplusözleşme, 6 Şubat 1991'de imzalandı Sözleşmeyle işçi ücretlerinde sağlanan iyileşme, Başbakan Yıldırım Akbulut'un 31 Aralık'ta teklif ettiği ve sendika tarafından reddedilen rakamları aşamadı