Rize İlçeleri Bilgileri Ve Tanıtımları

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-10-2012

ÇAYELİ

iLÇENİN İDARİ YAPISI:

Toplam nüfus itibariyle Rize ilinin en büyük ilçesi olan Çayeli'ne bağlı, Madenli ve Büyükköy olmak üzere 2 belde, 53 köy

33 mahalle olmak üzere toplam 86 muhtarlık mevcuttur

Köylerin ilçe merkezine uzaklığı 5 ile 41 km arasında değişmektedir

Arazinin dağlık ve denizden itibaren yükselmesi ile engebeli bir yapı oluşturması ve sahil şeridinin dar olması ilçede dağınık bir yerleşimi zorunlu hale getirmektedir

İncesu köyü dışında toplu yerleşime sahip bir başka köy bulunmamaktadır

Bu durum köylere ve bağlı mahallelere hizmet götürülmesini güçleştirmekte ve maliyeti yükseltmektedir

Köylerimizde arazi yapısına uygun olarak dikey yapılaşma hakimdir

İlçedeki sosyal yaşam genellikle köy yaşamı ile şehir yaşamının karışımını andırmaktadır

İlçenin Yönetim sorunu yoktur

Merkezle tüm yerleşim birimleri arasında ulaşım ve haberleşme olanağı mevcuttur

İlçe merkezinin yerleşim durumu son zamanlara kadar çok dağınık bir görüntü vermekte iken çok katlı binaların yapılmasıyla görünüm modern kentleşmeye uygun hale gelmiştir

ULAŞIM İMKANLARI

Çayeli İlçesi, Rize İl merkezi ve komşu ilçelerle karayolu bağlantısına sahiptir

İl merkezine 18, komşu ilçelerden Pazar�a 19, Hemşin�e 37, Çamlıhemşin�e 51, İkizdere�ye 72 ve Güneysu�ya 22 km mesafededir

İlçemizden İl Merkezine her 15 dakikada bir halk otobüsü ile 90 minibüslük kooperatif ile sürekli ulaşım mevcuttur

Komşu ilçelerden Pazar�a Rize-Pazar, Ardeşen, Fındıklı, Hopa gibi aynı güzergahı kullanan dolmuşlarla ulaşım mümkündür diğer komşu ilçeler olan Hemşin, Çamlıhemşin, İkizdere ve Güneysu�ya direkt ulaşım söz konusu değildir

TURİZM KAYNAKLARI

Çayeli�nin her yanı eşsiz güzelliklerle doludur

Zaman zaman hırçınlaşan denizdeki dalgaların oluşturduğu bembeyaz köpüklerin girdabında uçuşan martıların sesleri ile kıyıya vuran dalgaların uğultusu birbirini tamamlar

Kıyıya paralel dağları bölerek denizlere ulaşan derelerin oluşturduğu küçüklü-büyüklü çağlayanların hepsi görülmeye değer özelliklere sahiptir

Bu güzelliğin içinde �Ağaran� şelalesi ve Çataldere şelalesi gerek düşüş yükseklikleri, gerekse ilkbaharda suların kabarmasıyla oluşturdukları görünümle birer doğa harikasıdırlar

İlçe merkezine 7 Km uzaklıktaki Kuspa, 6 Km uzaklıktaki Musadağı ve 20 Km uzaklıktaki Malipos tepeleri piknik yapmak için uyumlu ve güzel bir üçlü oluşturmaktadır

Sahilde denize girilebilecek alan olarak Kanlidere Mevkiinde 150-200 metre uzunluğunda doğal kumsal bulunmaktadır

Tarihi Kemer Köprüler:

Çayeli

Yeşiltepe Köyü (Tolenis-Kestanelik) Köprüsü:

Tahmini 100 sene önce Uzundere Köyünden Kalyoncu Hacı Sabit ve Ahmet Efendiler tarafından hayır için yaptırılmıştır

Köprünün ustası Pazar Apso Köyündendir

Köprünün yapımına 106 lira harcanmıştır

Tahmini 15 metre yüksekliği, 30 metre ayak genişliği vardır

Uzundere Köprüsü:

Yenice Köyünden Kaçar Mahmut Efendi öncülüğünde halkın yardımları ile yaptırılmıştır

Tahmini 60 sene önce Pazar Apso Köyünden Purputoğlu Ali Usta tarafından yapılmıştır

Yeşiltepe Köprüsünden biraz daha küçüktür

Şairler (Marvaya) Köprüsü:

1946 Yılında Ahmet SARIÇAM usta tarafından yapılmıştır

Masrafını halk karşılamıştır

Tahmini yüksekliği 7 metre iki ayak arası 18 metredir

Köprünün üzerinde yapılış tarihini gösteren, son konulmuş bir mermer tabela bulunmaktadır

Seslidere Köprüsü:

Kaptanpaşa yolu üzerinde, Seslidere Köyü yol kavşağında ve eski yaya yolu üzerinde bulunmaktadır

O yöre sakinlerinden Süleyman Hesapoğlu�nun rivayetine göre köprü tahmini 45-50 sene önce yapılmıştır

Köprüyü İncesırt Köyünden Kireçli Hasan Dayı kendi hayrına yaptırmış olduğu, ancak ustasının bilinmediği söylenmektedir

Yüksekliği 6 metre, ayak genişliği 10 metredir

Yamaç (Ehteni) Köprüsü:

Ehteni Köprüsü tahminen 90 yıl önce yapılmıştır

Ustaları Pazar Apso Köyündendir

Halen sarmaşık kaplıdır

Yüksekliği 6 metre, ayak genişliği 12 metredir

Sırt Köyü Çakırlı Köprüsü:

Tahmini 80 sene önce yapılmıştır Bunun ustası da Apso Köyündendir

Halk tarafından yaptırılmıştır

8 metre yüksekliği, 12 metre ayak genişliği vardır

Aşıklar Deresi Yanıkdağ Köprüsü:

Yörede Usta Ömer veya Ayı Ömer Köprüsü diye anılır

Halk taralından yaptırılmıştır

Ustası bilinmemektedir

1940 yıllarında yapıldığı tahmin edilmektedir

Yüksekliği 7 metre, ayak genişliği 20 metredir

Çataklıhoca Çıkarun Köprüsü:

Yanıkdağ�Iı usta Ahmet Sarıçam tarafından yapılmıştır

1949 yılında yapıldığı üzerine kazınmıştır; Tahmini yüksekliği 8 metre, ayak genişliği 14 metredir

Köprü halen arızalıdır

Yıkılmaya yüz tutmuştur

Kullanılan taşların kalitesizliği, buzdan etkilenmiş olması köprünün sakatlanmasına sebep olmuştur

YAYLACILIK;

İlçemizde yaylacılık genelde İlkbaharın ortalarında başlar

Özellikle Yaz aylarında yoğunlaşır

Bunun sebebi yaylaların ot biçme zamanı olmasıdır

Çoluk-çocuk herkesin yaylalara döküldüğü aylarda geziler düzenlenir

�Vartevor� adıyla şenlikler yapılır

Bu şenliklerde atma türküler atılır, oyunlar oynanır; yaylacılar bir taraftan geçimini bu yaylalardan sağlarken bir taraftan da bu tür şenliklerle eğlenip rahatlarlar

Kaçkar Dağlarının uzantılarına yaslanan Karos, Tahpur, Marbodom, Gundeğun, Ambarlı ve Zergistal yaylalarının her birinin ayrı bir özelliği bulunmaktadır

Yörenin en yüksek tepesi olan Verçenik�i ve tüm Kaçkarları bölgenin Tahpur Yaylasından daha iyi izlenebilecek başka bir noktası yoktur

Ayrıca Karos Tepesinden güneşin batışını ve bulutların vadiler içindeki şekillenişini, Anbarlı Yaylasından Gelin Kayasını seyretmenin doyumuna ulaşmanın tarifi mümkün değildir

d) EKONOMİK KAYNAKLAR:

İlçemizde muhtelif kapasitelerde 12 adet özel sektöre ait çay fabrikası tesis edilmiştir

Bunun yanında Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğüne ait 5 adet yaş çay işleme fabrikası mevcuttur

İlçemizde Korusan adı altında 1978 yılında 100 ortağı yurtdışında geçici işçi olarak çalışan kişilerden olmak üzere 289 ortaklı Orman ürünleri Sayı ve Ticaret A

Ş

kurulmuş olup, ahşap yapı elemanları ve mobilya üretimi yapılmakta olup özel talepler de karşılanmaktadır

1983 yılı Nisan ayında Çayeli Bakır İşletmeleri A

Ş

kurulmuştur

Türk yabancı ortaklığında %51 Türk, %49 yabancı hissesi mevcuttur

Proje ortaklarının hisseleri şu şekildedir: Metal Mınıng Cord Kanada %48, Metalgesel Schaft Ag Almanya%1, Etibank Tr

%45, Gama Endüstri Tesisleri A

Ş

Türkiye %5, Gama Sın

Zirai Paz

A

Ş

Türkiye %1 dir

08-10-2012	#6
Prof. Dr. Sinsi	Rize İlçeleri Bilgileri Ve Tanıtımları ÇAYELİ iLÇENİN İDARİ YAPISI: Toplam nüfus itibariyle Rize ilinin en büyük ilçesi olan Çayeli'ne bağlı, Madenli ve Büyükköy olmak üzere 2 belde, 53 köy 33 mahalle olmak üzere toplam 86 muhtarlık mevcuttur Köylerin ilçe merkezine uzaklığı 5 ile 41 km arasında değişmektedir Arazinin dağlık ve denizden itibaren yükselmesi ile engebeli bir yapı oluşturması ve sahil şeridinin dar olması ilçede dağınık bir yerleşimi zorunlu hale getirmektedir İncesu köyü dışında toplu yerleşime sahip bir başka köy bulunmamaktadır Bu durum köylere ve bağlı mahallelere hizmet götürülmesini güçleştirmekte ve maliyeti yükseltmektedir Köylerimizde arazi yapısına uygun olarak dikey yapılaşma hakimdir İlçedeki sosyal yaşam genellikle köy yaşamı ile şehir yaşamının karışımını andırmaktadır İlçenin Yönetim sorunu yoktur Merkezle tüm yerleşim birimleri arasında ulaşım ve haberleşme olanağı mevcuttur İlçe merkezinin yerleşim durumu son zamanlara kadar çok dağınık bir görüntü vermekte iken çok katlı binaların yapılmasıyla görünüm modern kentleşmeye uygun hale gelmiştir ULAŞIM İMKANLARI Çayeli İlçesi, Rize İl merkezi ve komşu ilçelerle karayolu bağlantısına sahiptir İl merkezine 18, komşu ilçelerden Pazar�a 19, Hemşin�e 37, Çamlıhemşin�e 51, İkizdere�ye 72 ve Güneysu�ya 22 km mesafededir İlçemizden İl Merkezine her 15 dakikada bir halk otobüsü ile 90 minibüslük kooperatif ile sürekli ulaşım mevcuttur Komşu ilçelerden Pazar�a Rize-Pazar, Ardeşen, Fındıklı, Hopa gibi aynı güzergahı kullanan dolmuşlarla ulaşım mümkündür diğer komşu ilçeler olan Hemşin, Çamlıhemşin, İkizdere ve Güneysu�ya direkt ulaşım söz konusu değildir TURİZM KAYNAKLARI Çayeli�nin her yanı eşsiz güzelliklerle doludur Zaman zaman hırçınlaşan denizdeki dalgaların oluşturduğu bembeyaz köpüklerin girdabında uçuşan martıların sesleri ile kıyıya vuran dalgaların uğultusu birbirini tamamlar Kıyıya paralel dağları bölerek denizlere ulaşan derelerin oluşturduğu küçüklü-büyüklü çağlayanların hepsi görülmeye değer özelliklere sahiptir Bu güzelliğin içinde �Ağaran� şelalesi ve Çataldere şelalesi gerek düşüş yükseklikleri, gerekse ilkbaharda suların kabarmasıyla oluşturdukları görünümle birer doğa harikasıdırlar İlçe merkezine 7 Km uzaklıktaki Kuspa, 6 Km uzaklıktaki Musadağı ve 20 Km uzaklıktaki Malipos tepeleri piknik yapmak için uyumlu ve güzel bir üçlü oluşturmaktadır Sahilde denize girilebilecek alan olarak Kanlidere Mevkiinde 150-200 metre uzunluğunda doğal kumsal bulunmaktadır Tarihi Kemer Köprüler: Çayeli Yeşiltepe Köyü (Tolenis-Kestanelik) Köprüsü: Tahmini 100 sene önce Uzundere Köyünden Kalyoncu Hacı Sabit ve Ahmet Efendiler tarafından hayır için yaptırılmıştır Köprünün ustası Pazar Apso Köyündendir Köprünün yapımına 106 lira harcanmıştır Tahmini 15 metre yüksekliği, 30 metre ayak genişliği vardır Uzundere Köprüsü: Yenice Köyünden Kaçar Mahmut Efendi öncülüğünde halkın yardımları ile yaptırılmıştır Tahmini 60 sene önce Pazar Apso Köyünden Purputoğlu Ali Usta tarafından yapılmıştır Yeşiltepe Köprüsünden biraz daha küçüktür Şairler (Marvaya) Köprüsü: 1946 Yılında Ahmet SARIÇAM usta tarafından yapılmıştır Masrafını halk karşılamıştır Tahmini yüksekliği 7 metre iki ayak arası 18 metredir Köprünün üzerinde yapılış tarihini gösteren, son konulmuş bir mermer tabela bulunmaktadır Seslidere Köprüsü: Kaptanpaşa yolu üzerinde, Seslidere Köyü yol kavşağında ve eski yaya yolu üzerinde bulunmaktadır O yöre sakinlerinden Süleyman Hesapoğlu�nun rivayetine göre köprü tahmini 45-50 sene önce yapılmıştır Köprüyü İncesırt Köyünden Kireçli Hasan Dayı kendi hayrına yaptırmış olduğu, ancak ustasının bilinmediği söylenmektedir Yüksekliği 6 metre, ayak genişliği 10 metredir Yamaç (Ehteni) Köprüsü: Ehteni Köprüsü tahminen 90 yıl önce yapılmıştır Ustaları Pazar Apso Köyündendir Halen sarmaşık kaplıdır Yüksekliği 6 metre, ayak genişliği 12 metredir Sırt Köyü Çakırlı Köprüsü: Tahmini 80 sene önce yapılmıştır Bunun ustası da Apso Köyündendir Halk tarafından yaptırılmıştır 8 metre yüksekliği, 12 metre ayak genişliği vardır Aşıklar Deresi Yanıkdağ Köprüsü: Yörede Usta Ömer veya Ayı Ömer Köprüsü diye anılır Halk taralından yaptırılmıştır Ustası bilinmemektedir 1940 yıllarında yapıldığı tahmin edilmektedir Yüksekliği 7 metre, ayak genişliği 20 metredir Çataklıhoca Çıkarun Köprüsü: Yanıkdağ�Iı usta Ahmet Sarıçam tarafından yapılmıştır 1949 yılında yapıldığı üzerine kazınmıştır; Tahmini yüksekliği 8 metre, ayak genişliği 14 metredir Köprü halen arızalıdır Yıkılmaya yüz tutmuştur Kullanılan taşların kalitesizliği, buzdan etkilenmiş olması köprünün sakatlanmasına sebep olmuştur YAYLACILIK; İlçemizde yaylacılık genelde İlkbaharın ortalarında başlar Özellikle Yaz aylarında yoğunlaşır Bunun sebebi yaylaların ot biçme zamanı olmasıdır Çoluk-çocuk herkesin yaylalara döküldüğü aylarda geziler düzenlenir �Vartevor� adıyla şenlikler yapılır Bu şenliklerde atma türküler atılır, oyunlar oynanır; yaylacılar bir taraftan geçimini bu yaylalardan sağlarken bir taraftan da bu tür şenliklerle eğlenip rahatlarlar Kaçkar Dağlarının uzantılarına yaslanan Karos, Tahpur, Marbodom, Gundeğun, Ambarlı ve Zergistal yaylalarının her birinin ayrı bir özelliği bulunmaktadır Yörenin en yüksek tepesi olan Verçenik�i ve tüm Kaçkarları bölgenin Tahpur Yaylasından daha iyi izlenebilecek başka bir noktası yoktur Ayrıca Karos Tepesinden güneşin batışını ve bulutların vadiler içindeki şekillenişini, Anbarlı Yaylasından Gelin Kayasını seyretmenin doyumuna ulaşmanın tarifi mümkün değildir d) EKONOMİK KAYNAKLAR: İlçemizde muhtelif kapasitelerde 12 adet özel sektöre ait çay fabrikası tesis edilmiştir Bunun yanında Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğüne ait 5 adet yaş çay işleme fabrikası mevcuttur İlçemizde Korusan adı altında 1978 yılında 100 ortağı yurtdışında geçici işçi olarak çalışan kişilerden olmak üzere 289 ortaklı Orman ürünleri Sayı ve Ticaret AŞ kurulmuş olup, ahşap yapı elemanları ve mobilya üretimi yapılmakta olup özel talepler de karşılanmaktadır 1983 yılı Nisan ayında Çayeli Bakır İşletmeleri AŞ kurulmuştur Türk yabancı ortaklığında %51 Türk, %49 yabancı hissesi mevcuttur Proje ortaklarının hisseleri şu şekildedir: Metal Mınıng Cord Kanada %48, Metalgesel Schaft Ag Almanya%1, Etibank Tr %45, Gama Endüstri Tesisleri AŞ Türkiye %5, Gama Sın Zirai PazAŞ Türkiye %1 dir