Şükür Nedir?

Hamd ve şükür
Sual: Hamd ve şükür arasında fark var mıdır?
CEVAP
Hamd, bütün nimetleri ü teâlânın yarattığına ve gönderdiğine inanmak ve söylemek demektir Şükür, bütün nimetleri İslamiyet'e uygun olarak kullanmak demektir

Herhangi bir kimse, herhangi bir zamanda, herhangi bir yerde, herhangi bir kimseye, herhangi bir şeyden dolayı, herhangi bir suretle hamd ederse, bu hamd ve övgülerin hepsi, ü teâlânın hakkıdır Her şeyi yaratan, terbiye eden, yetiştiren, her iyiliği yaptıran, gönderen hep Odur Kuvvet ve kudret sahibi yalnız Odur O hatırlatmazsa, kimse, iyilik ve kötülük yapmayı irade, arzu edemez Kulun iradesinden sonra, O da istemedikçe, kuvvet ve fırsat vermedikçe, hiçbir kimse, hiçbir kimseye, zerre kadar, iyilik ve kötülük yapamaz Kulun istediği her şeyi, O da irade ederse, dilerse yaratır Yalnız Onun dilediği olur İyilik ve kötülük yapmayı, çeşitli sebeplerle hatırlatmaktadır

Sual: Çok şükür mü demek iyidir, yoksa Elhamdülillah demek mi?
CEVAP
İkisi de aynı ise de, Elhamdülillah demek daha faziletlidir İmam-ı Rabbanihazretleri buyuruyor ki:
(Sevilenin her şeyi, sevenin gözünde her zaman sevgilidir İncitirse de, iyilik ederse de sevilir Sevmek nimeti ile şereflenenlerin, sevmenin tadını alanların çoğu, sevdiğinin iyiliklerine kavuşunca sevgileri artar Yahut incitmesinde de, iyiliğinde de, sevgileri değişmez Sevdiğinin hiçbir hareketi ona çirkin gelmez Sıkıntılı ve neşeli zamanlarında hep hamd eder Hamd etmek, şükretmekten daha kıymetlidir Çünkü şükretmekte nimetleri göz önündedir

Hamd ederken nimetleri de, elemleri de sevilmektedir Çünkü ü teâlânın verdiği elemler, nimetler gibi güzeldir Hamd devamlıdır Nimet zamanında da, sıkıntılı hâllerde de hamd edilir Şükür ise nimet zamanlarında olur, nimet kalmayınca, ihsan bitince şükür de kalmaz) [c2, m33]

İyilik eden bir insanın hakkına riayet ediliyor da, her nimetin, her iyiliğin hakiki sahibi olan, hepsini yaratan, gönderen ü teâlâya şükretmek, Onun beğendiği, istediği şeyleri yapmak, niçin lazım olmasın? Elbette, en çok Ona şükretmek, ibadet etmek lazımdır Çünkü, Onun nimetleri yanında başkalarının iyilikleri, deniz yanında damla kadar bile değildir Hatta onlardan gelen iyilikleri de, yine O göndermektedir O halde, hamd ve şükre devam etmek gerekir

Kuran-ı kerimde mealen buyuruluyor ki:
(Biz şükreden kimseleri mükafatlandırırız) [Aİmran 145]

Hadis-i şeriflerde de buyuruluyor ki:
(Cennetin bedeli La ilahe illallah, nimetin bedeli Elhamdülillah’tır) [Deylemi]

(Müminin her işi, hayırdır Nimete şükreder, hayra kavuşur Belaya uğrayınca da, sabreder, yine hayra kavuşur) [Müslim]

Hadis-i şerifte, (Nimetin bedeli Elhamdülillah) buyuruluyor Peki, sadece Elhamdülillah demekle nimetin bedelini vermiş olur muyuz? Yani şükretmiş olur muyuz? Bir kimsenin eline bir miktar para geçse, onunla şarap alıp içse, (Elhamdülillah, elime para geçti şarabımı alabildim) dese, nimetin şükrünü eda etmiş olamaz O nimeti dinin yasaklamadığı yerde, hatta emrettiği yerlerde kullanırsa ancak o zaman şükretmiş olur Elhamdülillah demenin, yani şükrün kısa tarifi, İslamiyet’in emir ve yasaklarına uymaktır

Hamd etmek
Sual: Hamd etmek vacib mi, sünnet mi?
CEVAP
Hamd, yani elhamdülillah demek, namazda vacib, her duadan önce ve yiyip içtikten sonra sünnettir Her hatırladıkça söylemek mubahtır Pis yerlerde söylemek mekruh, haram yedikten, içtikten sonra söylemek, haramdır ve hatta küfre sebep olur (Redd-ül Muhtar 1/6)

Hâline şükretmenin yolu
Sual: Hâline şükretmenin yolu nedir?
CEVAP
Ahiret işinde, salih kimselere bakıp, onlar gibi olmaya çalışmak gerekirken, dünya işlerinde, kendimizden daha aşağıda olan fakirlere bakmak gerekir Kendimizden daha çok zengin olanlarla sık sık görüşmemek iyi olur Peygamber efendimiz, (Zenginlerdeki mal ve nimetleri görüp, hâlinizden şikâyet etmemek ve sahip olduğunuz nimetleri küçümsememek için onların yanına seyrek gidin) buyuruyor (Hakim)

Zengin de, fakir de olsak, dilencilere değil, fakirlere yakın olmak çok iyidir Çünkü hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Fakirlerin kıyamette saltanatı vardır Onlara “ rızası için sana bir şey vereni, bir lokma veya bir yudum su vereni Cennete götür” denir Onlar da alıp götürürler) [İAsakir]

(Fakirlerle dostluk kurun Zira kıyamette devlet onlarındır) [Ebu Nuaym]

(Din işlerinde kendinden üstün olanı görüp ona uyan, dünya işlerinde ise kendinden aşağısına bakıp ü teâlâya hamd eden şükretmiş olur) [TGafilin]

İnsan, içinde bulunduğu duruma isyan etmemelidir Belki o durumu kendisi için daha iyidir Çünkü hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(ü teâlâ buyuruyor ki: “Öyle kimse vardır ki, onun imanı ancak zenginlikle salah bulur Eğer o fakir olsaydı, küfre girerdi Kimi de, ancak fakirlikle salah bulur, [doğru, iyi yolda olur], eğer zengin olsaydı, küfre düşerdi Kiminin imanı da, ancak sıhhatte olması ile tamam olur Eğer hastalansa, küfre girerdi Kiminin imanı hastalık içinde bulunmakla olgunlaşır Eğer sıhhatte olsaydı küfre sürüklenirdi”) [Hatib]

Kanaat
Aza kanaat etmek, çoğu istememek değildir Bulunduğu duruma razı olmak demektir Hadis-i şerifte, (Kim ü teâlânın verdiği az rızka razı olursa, ü teâlâ da onun az ameline razı olur) buyuruldu

Nimete şükredince
Sual: Fakir bir kimsenin de şükretmesi gerekir mi?
CEVAP
Elbette gerekir Cenab-ı Hak, göz, kulak gibi uzuvların yanında akıl ve iman gibi nimetler vermiş, insanlar için çeşitli gıdalar yaratmıştır Bunlara şükretmek gerekir İmam-ı Rabbani hazretleri, şükrün İslam’a uymak olduğunu, Cenab-ı Hakkın, (Şükrederseniz nimetimi artırırım) buyurduğunu bildirmektedir

Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Bir kul, ü teâlânın verdiği nimet için Elhamdülillah derse, nimetin şükrünü eda etmiş olur İki defa söylerse sevabı artar Üç defa söylerse günahları mağfiret olur) [Beyheki]

(ü teâlâ, yiyip içtiğinde Elhamdülillah diyeni, bu sözü için Cennete koyar) [İbni Asakir]

İmam-ı Mücahid hazretleri Nahl suresinin, (Onlar, ’ın nimetini bilip itiraf ederler Sonra da onu inkâr ederler) mealindeki 83 âyet-i kerimesini, (Onlar, nimetlerin ’tan olduğunu bilirler Fakat, "Bu nimetleri biz kazandık veya bize miras kaldı" diyerek nankörlük eder) diye tefsir etmiştir İnsan, bir hasta veya sakat görünce, kendisinin böyle bir derde müptela olmadığı için şükretmelidir! Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Bir kimse, hasta, sakat birini görünce, "ü teâlâya hamdolsun ki beni böyle etmedi Bundan ve daha başka dertlilerden üstün kıldı" derse, nimetin şükrü olur) [Beyheki]