Tefsir Dersleri...

İkinci Hüküm: Sihri Öğrenmek Ve Öğretmek, Mübah Mıdır?


Bazı alimlere gere, sihri öğrenmek mubahtır Eğer mubah olmasaydı, yeryüzüne gönderilen melekler (Harut ve Marut) onu öğretmezlerdi Bu gö*rüşü ehl-i sünnet alimlerinden Fahreddin er-Razi (ra) benimsemiştir

Cumhura göre ise sihri öğrenmek ve öğretmek haramdır Zira Kur"-an-ı : Kerim, sihri kötülemiş ve cnun küfür olduğunu açıklamıştır Kur'an'ın bu ac»ktoiTH!isma rağmen nasıl helal olabilir?

İnsanları manen helak eden yedi günahtan birisinin sihir olduğunu söyleyen iResulüllah (sav) efendimiz; «Sizi manen helak eden yedi günah*tan kaç asruz,» buyurdu Ssrtıafceter «Onlar nelerdir ya Rasulûllah?» diye sordular Resulutlah (sev), «Allah ;(<cc)'a şir-k koşmak, sihir yapmak, haksız yere adam cldürırvek, faiz alıp »ermek, yetim malı yemek, savaş alanından kaçmak ve iffetli rmi'min kadınm arkasından zina isnadında bulunmaktır» [27] buyurdu

Âlûsi sihri öğrenme ve öğretmeyle ilgili ©tarak şöyle der: «Bazı alim-4er, sihir öğrenmenin mubah olduğunu söylemişlerdir Bu görüşe katılışt*ın İmam Fahreddin er-Razi şöyle izah eder: «Muhakkik alimter, sihri bil*menin çirkin ve mahzurlu olmadığında ittifak etmişlerdir Çünfcü iiim, ger*çekte şereflidir Allah Jcc) ilim hakkında şöyle buyurmaktadır: «De ki: «Silenlerle bilmeyenler bir olur mu?» (Zümer: 9) Eğer sihir blinmeseydi, mucize ile sihir arasındaki fark belli olmazdı Böyle bir ilmin öğrenilmesi nasıl çirkin ve haram olabilir?»

Bazı alirrler de «müftülerin sihri öğrenmeleri vacibtir» görüşünü nak*letmektedirler Buna göre, müftünün kısasla ilgili fetvalarını verirken, öl*dürülmenin neyle yapıldığını bilerek vermesi gerekir Çünkü öldürülme se*bebini tesbit etme vacibtîr Öldürülme sebebi sihir olduğu takdirde, müf*tünün, katil sihirbazın kısasını sihirle yapması (öldürmesi) gerekir Bu da müftünün sihri bilmesini icabettirir» demektedirler

Şer'i bir sebep müstesna Cumhur'un sihrin haram olduğuna dair gö*rüşü haktır Fahreddin er-Râzî (ra)'nin görüşüne bazı noktalardan itiraz yapılabilir

1 Haddizatında sihir kötü olmamakla beraber doğurduğu çirkin şey*ler sebebiyle iyi değildir Sihri öğrenme ve öğretmenin haram oluşu da sebep olduğu kötülük ve çirkinliklerden dolayıdır Bazı şeylerin aslında haram olmadığı halde, ona vesile olduğu için haram olması gibi

2 «Mucize Be sitaJr arasındaki ayırım, yaılnız sihri bilmekle fafkedile-btlir» görüşünü reddediyoruz Zira olimterrn çoğunun veya hepsinin, sihir İlmini bümedikieri halde, mucize ile sihir arasındaki farkı bildikleri bir ger*çektir Eğer sihir öğrenmek vacib olsaydı ilk islâm altmîerfnln onu daha iyü bilmeleri gerekirdi

3 Bazı alimlerin naklettikleri «müftülerin sihir öğrenmeleri vacibtir» görüşü sahih değildir Zira müftünün, kısas yapılması veya yopılmamasıy-la İlgili fetvası, sihir ilmi öğrenmesini gerektirmez Fetvanın sureti AIIAme Ibn-i Hacer el-Heytemi'nin «Tuhfetü'l Minhac* isimli eserinde zikrattğl gibi verilir Oda şudur; «Sihri bilen fakat gerçekten tevbe etmiş iki adil şahidin; «Sihir, adam öldürür» şehâdeti üzerine, sihirle adam öldüren si*hirbazın, kısasen öldürülmesine fetva verilir Şehadet etmezlerse öldürül* mez» [28] Bu fetva sureti, müftünün sihri bilmesinin gerekli olmadığını göstermektedir Yalnız bilir kişilerin şehâdetlerine göre müftünün, hons-ket etmesi gerekir

Ebu Hayyan ise bu konuda şöyle demektedir: «Sihirde Allah'ı değil, cin yıldız ve şeytanları büyültmek ve Cenab-ı Hak'kın yaptığı şeyleri on*lara isnat etmek icma-ı ümmetçe küfürdür Bu tür sihrin öğrenilmesi v« yapılması haramdır Adam öldürme, karı-koca arasını açma, birbirlerini Islama göre seven kişileri birbirine düşman etme gibi sihir kısımlarını da öğrenmek ve yapmak kesinlikle haramdır Bu sayılan işlerin sihirden ol*duğu bilinmeyip yalnız ondan olabileceğine ihtimal veriliyorsa yine onu öğrenmek ve yapmak haramdır Sihrin hayal ettirme ve hokkabazlık tür*lerini, öğrenmek de doğru değildir» [29]



Üçüncü Hüküm: Sihirbaz, Öldürülür Mü?


Ebu Bekir el-Cessas: «Selef, sihirbazın öldürülmesinin farz olduğun-da ittifak etmişlerdir Seleften bazı alimler de sihirbazın kâfir olduğuna, Resulullah (sav)'ın şu hadis-i şerifini delil göstermektedirler: «Her kim falcıya, gaipten haber verene ve sihirbaza giderek onlardan birşey sorar, ve onların söylediklerine inanarak tasdik ederse, kafir olur» [30] demek*tedir

Değişik memleketlerdeki fıkıh alimleri, sihir hakkındaki hükümlerle alakalı, olarak görüş ayrılığı içerisindedirler

İmam-ı Azam Ebu Hanife (ra); «Sihirbazın yaptığı sihir, kesin olarak bilinirse, tevbeye davet edilmeden öldürülür O'nun «sihri terkederek tev-be ettim* sözü de makbul değildir Sihirbaz, sihir yaptığını açıklarsa onu öldürmek helâldir Müslüman bir köle veya hür bir zimmi «Biz sihir yapı*yoruz» diye itirafta bulunursa, onların da öldürülmesi helâldir» diyor

ibn-i Süccâ ise: «Erkek veya kadın sihirbazlarla İlgili şer'i hükümler, mürted kadın ve erkek hakkındaki hükümler gibidir Bu hüküm de şöy*ledir: önce sihirbazlığı tesbit edilen kimse, mürted gibi aralıklı olarak üç defa tevbeye davet edilir Sihirbaz, eğer tevbe etmez veya tevbesinde sa*bit kalmazsa o zaman öldürülür» imamı Azam'dan naklen sözlerine de*vamla «sihirbaz, halk içersindeki bozgunculuğunu ayrıca sihri İle birleş*tirerek hareket ederse yine öldürülür Zira bozgunculukla adam öldüre*nin, kısasen öldürülmesi genel bir hükümdür» der

İmam Malik (ra)'den «Sihir yapan müslüman ise, tevbeye davet edil*meden öldürülür Zira onun açıklamaları, gizli mürted olduğundan tevbe ettiğine delil olamaz Yalnız ehl-i kitab (hristiyan ve yahudiler) sihirbaz*ları, müslümanlora zarar vermedikleri sürece öldürülmez» demektedir

İmam Şafii (ra)'ye göre; sihirbazın küfrüne mücerred olarak hüküm verilemez Ancak sihirbaz, sihri ile adam öldürüp «benim sihrim adam öl*dürür» veya «ben, onu öldürmek içinyaptım» derse kısasen öldürülür «Bazen öldürür, bazen de öldürmez» derse kısas yapılmaz, sadece diyet alınır

İmam Ahmed bin Hanbel (ra)'e göre ise; bir kimse, sihir yaparak adam öldürsün veya öldürmesin küfrüne hüküm verilir Tevbe ettiği takdirde, tövbesinin kabul edilip edilmeyeceği konusunda iki rivayet vardır Ehl-i kitaptan olan sihirbazlar, müslümanlara zarar vermedikleri müddetçe öl*dürülmez

özet olarak imam-ı Azam'a göre; sihirbazın küfrüne hüküm verile*rek, tevbe etmesine dahi lüzum görülmeden öldürülmesi mubahtır

imam Şafiî (ra)'ye göre, sihrinden dolayı sihirbazın küfrüne hüküm verilmez Yalnız sihriyle herhangi bir müslümanı öldürmeye kastederse, öldürülür

İmam Malik (ra)'e göre de, müslüman bir sihirbaz, yaptığı sihirden dolayı öldürülür Ehl-i kitap olanlor öldürülmez Müslüman sihirbaz, sihir ytıptığı takdirde kafir olduğuna hükmedilir

Netice olarak herkesin kendi tezini isbat edecek delilleri vardır [31]