Tefsir Dersleri...

Dördüncü Hüküm: Çocuk Emziren Kadının Nafakası, Nasıl Tesbit Edilir?



«Onların (annelerin) maruf veçhile yiyeceği, giyeceği, çocuk kendi*sinin ofan (babaya) aittir» âyeti, çocuk emziren kadının yiyecek ve gi*yeceğinin temin edilmesinin, çocuk kendisinin olan babaya farz olduğuna delâlet eder Yiyecek ve giyecek miktarı ise, çocuk babasının mali gücü*ne göre ayarlanır Çünkü «Allah, hiç bir kimseye gücünün yeteceğinden başkasını yüklemez» (Bakara: 286) ve «(Hali vakti) geniş olan nafakayı genişliğine göre versin Rızkı kendisine daraltılmış bulunan (fakir de) na*fakayı Allah'ın ona verdiğinden versin» (Talâk: 7) âyetleri buna delâlet eder


Fakihler, «Yiyeceği, giyeceği, çocuk kendisinin olan (babaya) aittir» âyetini delil getirerek, çocuk nafakasının babasına farz olduğuna hükmet*mişlerdir Çünkü boşanan bir kadın nafakasının, çocuğu emzirdiği sürece babaya farz olduğu beyan edilmiştir Bu farz oluş, kadın, çocuğu emzirdiği içindir, öyleyse çocukların nafakaları buluğa erinceye kadar babalarına farzdır


Cessâs, «Ahkâmü'l Kur'an» isimli tefsirinde; «(Ders mevzumuz) âyet, İki ayrı anlamı ihtiva eder


1 Tam iki yaşına kadar çocuğu emzirmeye, annesi daha layıktır An*ne çocuğunu emzirmeye razı olursa, diğer bir süt annesi aramaya, ba*banın şeriata göre hakkı yoktur


2 Baba doğumundan itibaren tam iki yıl, çocuğun emzirilme ücretini vermekle yükümlüdür İki yıldan sonra da, çocuk emmek isterse, babası bir ücret vermekle mükellef değildir Anne, çocuğun emzirilme ücretine ortak değildir Çünkü Allah (cc), bu ücreti, anne emzirdiği takdirde (anne-baba) çocuğa varis oldukları halde, babaya farz kılmıştır Çocuğun mira*sına anne ve baba ortak oldukları halde, emzirilme ücretinin temini babaya aittir Süt emzirme ücretinin babaya farz olması gibi, buluğ cağına (15 yaş) gelmeyen küçük çocuklar ile yaşları büyük sakat çocukların nafaka*larını temin etmede babalarına aittir Çünkü âyet, açıkça buna işaret eder» [479] der [480]




Beşinci Hüküm: «Mirasçıya Düşen (Vazife) De Bunun Gibidir» Âye*tinden, Maksat Nedir?



Müfessirler, âyette «mirasçı» kelimesinden maksadın ne ve kim oldu*ğu hususunda ihtilaf ederek birkaç görüşe ayrılmışlardır


A «mirasçudan maksat, öldüğü takdirde çocuğun mirasçılarıdır Bu, Atâ, Mücâhid ve Said bin Cübeyr'in görüşüdür Bu görüş sahipleri de ken*di aralarında İhtilaf etmişlerdir Bir kısmına göre, «mlrascısdan maksat, yalnız hayatta olan çocuğun nafakasını temin eden erkektir Diğer bir kıs*mına göre de, «mirasçıdan murat, çocuğun varisleri olan kadın ve er*keklerdir Bu da, Ahmed bin Hanbeı (ra) ve İshak (ra)'ın görüşüdür Bir başka guruba göre ise, «mirasçından amaç, çocuğun yakın akraba*larıdır Bu da, İmam-ı Azam'ın (ra}, talebeleri İmam Yusuf (ra) ve İmam Muhammed (ra)'ln görüşleridir


B Bazı alimlere göre, «mirasçıdan murat, ölen çocuğun baba mi*rasçılarıdır Bu da, Hasan ve Suddî'den rivayet edilmiştir


C Diğer bazı alimlere göre ise, «mirasçıdan maksat, çocuğun anne ve babasından biri öldüğü takdirde, diğeridir Bu da Süfyan-ı Sevri {rof'nin görüşüdür


D Bir gurup alime göre de, âyette, «mirasçımdan gaye, çocuğun ken*disidir Çünkü malı olan çocuk nafakasının, kendi malından verilmesi farz*dır Taberî bu görüşler içersinde, en son görüşü tercih etmiştir [481]




Âyetten Alınacak Dersler



1 Çocuklarını emzirmek, annelerinin görevidir Çünkü anne sütü, ço*cuğun bünyesine daha uygun ve daha şefkatlidir


2 Çocuklar, neseb olarak babalarına isnat-edllir Onun için çocuğa bakmak, yedirmek, giydirmek, barındırmak ve terbiye etmek, babaya aittir ve daha uygundur


3 Çocuğun nafakası, varsa süt annesinin ücreti, babasının mali du*rumuna göre ayarlanır Allah (cc), hiç kimseye gücünün yetmeyeceği bir


şeyi yüklemez


4 Babası ölen çocuğun nafakası, yavrunun varislerine aittir


5 Çocuğun İki seneden önce memeden kesilmesine karar vermek, anne ve babanın aralarında istişare ederek razı olmalarına bağlıdır [482]




Âyetteki Teşriî Hikmetler



Allah (cc), anneleri çocuklarını emzirmek için teşvik, etmekte ve em*me süresini de tam iki yılla sınırlandırmaktadır Çünkü bu süreden sonra çocuk, anne sütüne ihtiyaç duymaz Yalnız İkj sene zarfında anne sütüne bedel başka bir gıdanın olmadığı ve o sütün çocuk İçin en uygun ve en üstün gıda olduğu tesbit edilmiştir Çocuğun anne rahmindeki gelişmesi, annenin kanıyladır Rahimde çocuğu geliştiren kan, çocuğun doğumuyla hemen süte dönüşür Çocuğun bünyesini oluşturan parçalara o süt, daha uygundur Dünyaya gelen çocuğun gelişmesi oranında, anne sütü de ge*lişir


Zaruret halinde başka bir süt anne tutulacaksa, ahlak ve huylarının iyice araştırılması lazımdır Çünkü süt, çocuğun ahlak ve huylan üzerine büyük ölçüde tesir eder Çocuk bünyesine etki yapan sütün, kişilik ve karekter oluşumuna da etki yaptığı müşahede edilmiştir Mesela, yalancı bir kadın sütünü emen çocuğun, yalancı olması büyük ölçüde imkan da*hilindedir


Çocuğunu emziren kadın, yalnız süt değil, sütle beraber iyi huy, rah-' met ve şefkat gibi duygular da verir Mesela; hayırsever bir kadın sütünü emen çocuğun, büyük ölçüde hayırsever olması mümkündür Ahlaksız ve huysuz bir kadın sütü emen çocuğun, kötü huy sahibi olması kesindir


Terbiye alimleri, eserlerinde bu hususu uzun uzun incelemişlerdir Ta*rihte büyük devlet adamları, çocuklarının yetişmesi için bizzat annelerine emzlrtirlerdi Ne yazık ki, günümüzde bu durum hiç düşünülmeden çocuğuv emzirmemek bir moda haline gelmiştir Çocukları emzirmeyi terketmedeki amaç, annelerin göğüs zerafetlerinln bozulmamasıdır Çağımızın zengin


hanımları, doğumdan hemen sonra çocuklarını çeşitli gıdalarla besleyerek sütten kesmektedirler Bununla yetinmeyerek, zevk ve eğlencelerine mani olmamaları İç-in, çocuklarını ana okullarına koyarak orada terbiye ettir*mektedirler


Geçmişte yetişen çocukların anne ve babaya gösterdikleri saygı ile günümüzde yetişen çocukların anne ve babaya gösterdikleri saygı muka*yese edildiği zaman, geçmişte yetişenlerin anne ve babaya ne kadar say*gılı oldukları ortaya çıkar İşte bundan dolayı Allah (cc) bizzat annelerin çocuklarını emzirmelerini emir ve tavsiye etmiştir [483]