Tefsir Dersleri...

46 DERS KADINLARIN ÖRTÜNMESİ VE YABANCI KADINLARA BAKMANIN HÜKMÜ



30- Mümin erkeklere şöyle: Gözlerini (haramo bakmaktan) sakın-sınlar ve ırzlarım korusunlar Bu kendileri için çok temiz (bir harekettir) Şüphesiz ki Allah, (kullarının ne) yapacaklarından hakkıyk» haberdardır


31- Mümin kaduılara da söyle: Gözlerini (harama bakmaktan) sakın*sınlar, ırzlarını korusunlar Zinetlerini açmasınlar Bunlardan görünen kı*sım müstesna Başörtülerini, yakalarının üstünü (kapayacak surette) koy-, şunlar Zinet (mahal)lerini kendi kocalarından, yahut kendi babalarından, yahut kocalarının babatarmdan yahut kendi oğullarından, yahut kocaları*nın oğullarından, yahut kendi biraderlerinden, yahut kendi biraderlerinin oğuüanndan, yahut kakardeşiermin oğullarından, yahut kendi kadınların*dan, yahut kendi ellerindeki memluketerden, yahut erkeklerden yana ih*tiyacı olmayan hizmetçilerden, yahut henüz kadınların gizli yerlerine mut*tali olmayan çocuklardan başkasına gostermesinler Gizleyecekleri zinet-jeri bilinsin diye ayaklarını da vurmasınlar Hepiniz Allaha tövbe edin ey müminler Taki korktuğunuzdan emin, umduğunuza nail olasınız




Âyetlerin Lafzı Tahlili



(Yaguddû): Gad kökünden gelen bir fiildir Gad kirpiği kirpik üzerine koymaya denir Ayetteki manası ise, bakılması yasak olan birşeye bakmayarak yere bakmaktır


(fürûcehüm): Müfessirlere göre bundan maksat zinadan korunmak ve avret yerlerini örtmektir


(Ezkâtehüm): Kendiniz için daha temiz, dininiz için daha koruyucu olur


(Habîrün bima yesnaûn): Habir, bjrşeyin dışyüzünü bildiği gibi iç yüzünü de bütün derinliği ile bilen demektir Yes*naûn ise, yaptıklarınız demektir Buna göre âyetin manası, «Allahu taala yaptıklarınızı içi ve dışıyla hakkıyla bilendir» olur


(Ziynetehünne): Ziynet iki kısımdır Biri yaratılış*tan olan ziynet, diğeri de kazanılan ziynettir Yaratılıştan olan ziynet yüz ve vücut güzelliğidir Kazanılan ziynet ise, kadınların giydikleri ve kullan*dıkları süs eşyalarıdır'


(İlki mâ zahare rtılnhâ): Örtülmesi, kapatılması mümkün olmayan yerler Kadının dıştan giydiği elbise ve örtündüğü örtü gibi


(Bihumurihinne): Humur, humar kelimesinin ço*ğuludur Humar, kadının başörtüsüdür


(Cüyubihinne): Cüyub, kadınların gerdan ve göğüs kısımları


(Meleket eymanihünne): Meleket malik olma demektir Eyman ise köle ve cariyelerdir


(Etİrbeti): İhtiyaç


(Etttfli): Tıfl, küçük çocuk demektir


(Lemyezherû): Muttali olmayanlar demektir


Allahu taala, Resulullah (sav)'a şöyle buyurur: Sana uyan müminlere söyle, gözlerini kapatsın ve kendilerine helal olmayan yabancı kadınlara bakmasınlar Ancak kendilerine mubah olan kadınlara bakabilirler Ken*dilerini zinadan korusunlar ve yabancıların görmemesi için avret mahalle*rini örtsünler Harama bakmamaları hem kalblerini temiz tutar, hem de on-Icrı fuhşa düşmekten korur


Harama bakmak insanın kalbine şehvet tohumları eker Şehvani bir arzuyu gayri meşru bir şekilde tatmin etmek İnsanın uzun zaman acı çek*mesine sebeb olur Şayet gözleri kasıtsız olarak haram birşeye değerse hemen başlarını çevirsinler, bakmaya devam etmesinler Zira Allahu taala insanların her halini murakabe eder Herşeylerine de muttalidir, hiçbir şey O'ndan gizli değildir Ailahu taala, «(Allah) gözlerin hain bakışını, göğüs*lerin gizleyeceği herşeyi bilir» (Mümin: 19) buyurmuştur


Allahu taala bu emri tekid ederek şöyle buyurur: Mümin kadınlar da yabancı erkeklere bakmasınlar, gözlerini çevirsinler Namuslarını koru*sunlar Ancak Aftahu taala kadınlara erkeklerden fazla olarak ziynetlerini açığa vurmayı da yasaklamıştır Ancak kendi mahremleri olan erkekler İstisnadır Kadınların zinetlerini gizlemeleri kendileri için daha güzel, da*ha uygundur Ancak bu zinetier kasıtsız ve art niyetsiz olarak kendiliğin*den açılırsa bir beis yoktur Allahu taala çok mağfiret ve rahmet edicidir


Kadınlar cahiliyet devrinde de şimdi olduğu gibi, erkeklerin dikkat nazarlarını celbetmek için, göğüs ve gerdanları, bilekleri, erkekleri tahrik edecek yerleri açıkta kalacak elbiseler giyer, saçlarını omuzlarına döker, başörtülerini geriye atarlardı Bu kılıkla erkekler arasında gezerlerdi İşte Allahu taaia mümin kadınlara onlar gibi yapmamalarını, önlerine bakarak yavaş yavaş yürümelerini emretmektedir Onların bu edeble yürümeleri, kötü kimselerin fenalıklarından namus ve iffetlerini koruyacaktır


Allahu taala," bu emir ve yasaklan hem erkeklere, hem de kadınlara emretmiştir Bu emir ve yasaklara uyan erkek ve kadınlar Allah (cc)'a yö*nelerek yüksek derecelere ulaşırlar ve Allah (cc) katında azabtan kurtu*lanlardan olurlar




Âyetlerin Nüzul Sebebleri



1- İbni Mezdevî, Alj bin Ebi Talib (ra)'ten şöyle rivayet etmiştir: «Resulullah (sav) zamanında Medine sokaklarında dolaşan bir kadınla bir erkek karşılaştıklarında bakışmışlar Şeytan bu bakışlardan istifade ede*rek onların bakışlarını birbirlerini beğenmeye çevirmiş Adam bir yandar yürüyor, bir yandan da kadına bakıyormuş Başı hep kadından tarafa çev*rili olduğu İçin önüne çıkan bir duvara çarpmış ve burnu kanamış Bunun üzerine, «Allah (cc)'a yemin ederim ki gidip Resulullah (sav)'a durumu an-latmcaya kadar burnumun kanını yıkamayacağım» diye yemin etmiş Re*sulullah (sav)'ın yanına gelerek hadiseyi anlattı Resulullah (sav), «Bur*nunun duvara çarparak kanaması günahının cezasıdır» buyurdu Bunun üzerine, «Mümin erkeklere söyle: Gözlerini (harama bakmaktan) sakın*sınlar» âyeti nazil oldu» [99]


2- İbni Kesir, Mukatil bin Hayyan'dan, o da Cabir bin Abdullah el-Ensarî'den şöyle rivayet eder: «Esma binti Mirsed (ra)'in Beni Harise mev*kiinde bir hurmalığı vardı Kadınlar oraya etek giymeden, göğüsleri, saç*ları ve ayaklarındaki halhalları açık olarak giderlerdi Esma (ra), «Bu gö*rünüşünüz ne kadar çirkin» dedi Bunun üzerine, «Mümin kadınlara da söyle: Gözlerini (harama bakmaktan) sakınsınlar» âyeti nazil oldu» [100]




Âyetlerin Tefsirindeki İncelikler



Birinci incelik: Allahu taalanın «Gözlerin sakınılması»nı «Irzların korunmasından önce zikretmesinin hikmeti şudur: Kadına bakmak zina-nn elçisi ve kötülüklerin öncüsüdür Hemasî'nin de dediği gibi, «Bakışlar kalbin elçisi olduğu için gördüğün manzaralar seni üzer Zira her gördü*ğünü yapamazsın, bazı gördüklerine de dayanamazsın» [101] Zira bakışla müptela olmak çok mümkündür Bundan korunmak da mümkün değildir Göz, herşeyi kalbe ulaştıran en büyük kapıdır Bu sebeble insan göz yo-iuyla birçok günaha düşer Çünkü bakış tebessüme, tebessüm selama, selam konuşmaya, konuşma anlaşmaya, anlaşma da gayri meşru bir şe*kilde bir araya gelmeye vesile olur


İkinci incelik: Âyetteki «Gözlerini sakınsınlar» emri, herşey İçin de*ğil, yanız Allah (cc)'ın haram kıldıklarına aittir


Üçüncü İncelik: Âyetteki «Ziynetlerini açmasınlar» tabiri, ziynetlerin takıldığı yerin, dolayısıyla ziynetlerin örtülmesini ifade eder


Zemahşerî: «Âyette ziynet yerinin zikredilmemesindeki hikmet, ziynet yerlerinin korunması, örtülmesi Icabettiğinin ifade edilmesidir Çünkü Al*lahu taala «Ziynetlerini açmasınlar» buyururken aslında ziynet yerlerinin açılmamasını kasdetmiştir Çünkü takılmayan ziynetlerin görülmesi ha*ram değildir Bu yüzden ziynetlerin yasaklanmasına gerek yoktur Demek-ki asıl yasaklanan ziynetlerin takıldığı yerlerdir» [102]


Dördüncü İncelik: Bazı alimlere göre, gözle zevk alındığı gibi ku*lakla da zevk alınır Bunun-için Allahu taala kadınlara yürürken, «Gizle*yecekleri ziynetleri bilinsin diye ayaklarını da vurmasınlar» buyurmuştur Çünkü ayaklar yere vurularak yüründüğünde, o zaman, kadınların ayak bileklerine taktıkları hamalların sesi duyulurdu Bu ses; erkeklere bir ka*dının geldiğini bildirir ve şehvani arzularını tahrik ederdi Bu sebeble âyet, bir evvelki âyette olduğu gibi, ziynet takılan azaların —ayak bile olsa— açılmasının haram olduğuna delalet eder Hülasa, şehveti tahrik eden par*füm, esans, cazip yürüme şekli ve konuşma yasaktır Çünkü Allahu taala, «Eğer (Allahtan) korkuyorsanız (size yabancı olan erkeklere) yumuşak söylemeyin Sonra kalbinde maraz bulunanlar tamaa düşer» (Ahzab: 32) buyurmuştur Kadının ziynetinin sesi yasaklanınca elbetteki kendi sesi de yasak olacaktır


Beşinci incelik: «Gözü sokınma»nın birçok faydaları vardır:


1- Allah (cc)'ın emri tutulmuş olur


2- Bir ok gibi kalbi yaralayan manzaralardan korunutmuş olunur


3- Kalb kuvvetlenir


4- Kalb kötü şeylerle meşgul olmaz, Allah (cc)'la meşgul olmaya Çalışkanlık peyda eder


5- Kalbe nur kazandırır


6- Kalbe feraset verir


7- Şeytanın giriş yolları kapatılmış olur




Ayetlerdeki Şer’i Hükümler


Birinci Hüküm ; Yabancı Kadınlara Bakmanın Hükmü Nedir?



İslâm şeriati yabancı kadınlara bakmayı kesin olarak yasaklamış, ha*ram kılmıştır, öyleyse insanın karısı ve mahremi olan kadınlardan başka*sına bakması haramdır


Kasıt olmaksızın ani olarak bir kadını görmekte bir vebal yoktur Zira bu görüş insanın iradesi dışında vaki olmuştur Allahu taala gücümüzün yetmediği şeyi bize emretmediği gibi yolda yürürken gözlerimizi kapama*mızı da emretmemiştir Bu sebebte kasıtsız bakış muaheze edilmez


Nitekim Resulullah (sav), Hz Ali'ye, «Ya Ali, yabancı bir kadını gör*düğünde ikinci defa bakma Çünkü İlk bakışın İraden dışındadır ve onda bir vebal yoktur İkinci defa bakarsan bu, iradenle olduğu için haramdır» [103] buyurmuştur


Cerir bin Abdullah'tan da şöyle rivayet edilmiştir: «Resulullah (sav)'a ani olarak yabancı bir kadını görmek hususunu sordum Bana, görünce gözlerimi çevirmemi emretti» [104]


Yabancı bir kadını ani olarak gören bir kimsenin ikinci defa bakması haramdır Zira ikinci bakış iradîdir, fitne ve fesada yolaçar Bu yüzden Resulullah (sav) ikinci bakışı «göz zinası» olarak vasıflandırmıştır


Buhari ve Müslim'in rivayetine göre Resulullah (sav), «Beni Ademe zina mutlaka yazılmıştır Bakmak gözün zinası, konuşmak dilin zinası dinlemek kulağın zinası, tokalaşmak elin zinası, yürümek ayağın zinası-dtr İnsan nefsi bunları arzu eder Namusu da ya bunu tekzib eder veya tasdik eder» buyurmuştur


Gözünü sakınan mümin sevap kazanır Çünkü Resulullah (sav), «Bir müslüman bir kadının güzelliğini gördükten sonra gözünü sakınırsa At*la hu taala ona zevk alacağı bir ibadet nasib eder» [105] buyurmuştur


Ebu Said el-Hudri (ra)'den şöyle rivayet edilir: «Resulullah (sav), «Yol*larda beklemekten ve oturmaktan sakının» buyurdu Bunun üzerine, «Ya Resulullah, yollarda İşlerimizi konuşmak için duruyoruz» dedik «O zaman yolun hakkını verin» buyurdu «Yolun hakkı nedir?» diye sorunca da tGözleri sakınmak, kimseye eziyet vermemek, verilen selamı almak, ma*rufu emretmek ve münkeri nehyetmektir» buyurdu»[106]




İkinci Hüküm: Erkek Ve Kadında Avretin Sınırı Nedir?



«Irzlarını korusunlar» âyeti avret yerlerinin Örtülmesinin farz olduğuna delalet eder Zira bu âyet namusu korumayı emrettiği gibi başkalarının gözlerinden avret mahallinin korunmasını da emretmektedir


Fakihler avret yerlerinin açık olmasının haramlığında ittifak etmişler*dir Nevar ki avretin sınırları hususunda ihtilaf etmişlerdir Bu husustaki bütün görüşleri delilleri ile birlikte tafsilattı olarak izah etmeye çalışaca*ğız:


Erkek ve kadının avret mahalleri, erkeğin erkeğe karşı, erkeğin ka*dına karşı, kadının kadına karşı ve kadının erkeğe karşı avretleri başlığı altında incelenmelidir


1- Erkeğin erkeğe karşı avreti;


Erkeğin erkeğe karşı avreti, diz kapağından göbeğe kadar olan kıs*mıdır, öyleyse bir erkeğin diğer bir erkeğin diz kapağı ile göbeği arasın*daki bölümüne bakması haramdır Bu avret mahallinin dışındaki yerlere bakılması haram değildir Çünkü Resulullah (sav), «Bir erkek, diğer bir erkeğin avret mahalline, bir kadın da, diğer bir kadının avret mahalline bakmasın» buyurmuştur


Fukahanın cumhuruna göre erkeğin avret mahalli yukarıda söylendiği üzere, diz kapağı ile göbeği arasındaki kısmıdır Bu birçok sahih hadisle de tesbit edilmiştir


İmam Malik (ra)'e göre ise erkeğin uyluğu avret değildir


Cumhur, uyluğun da avret olduğunu aşağıdaki hadislerle isbat eder*ler:


Ashab-ı Suffeden olan Cerhed el-Eslemî'den şöyle rivayet edilmiştir: «Resulullah (sav)'ta birlikte oturuyorduk Benim uyluğum açık idi Bana, «Uyluğunun avret olduğunu bilmiyor musun?» buyurdu» [107]


Rivayete göre Resulullah (sav), Hz Ali'ye, «Uyluğunu açma» buyur*muştur [108] Diğer bir rivayete göre de şöyle buyurmuştur: «Uyluğunu açma Canlı veya ölünün uyluğuna da bakma» [109]


Resulullah (sav), İnsanın soyunmasını ve avret mahallerini açmasını, yanında kimse olmasa dahi yasaklamıştır Zira, «Çırılçıplak soyunmaktan kaçının Zira öyle melekler vardır ki sizden ancak tuvalette ve ailenizle temas halinde iken ayrılır» [110] buyurmuştur


2- Erkeğin kadına karşı avreti


İster mahremi olsun, ister namahrem, erkeğin kadına karşt avreti, er*keğe karşı olduğu gibi diz kapağı ile göbeği arasıdır Yalnız karı-koca arasında avret mahalli yoktur Zira Allahu taala, «(Öyle müminler) ki, on*lar ırzlarını koruyanlardır Suvar ki zevcelerine, yahut sağ ellerinin malik olduklarına (kendi cariyelerine) karşı (olan durumları) müstesnadır» (Müminun: 5-6) buyurmuştur


3- Kadının kadına karşı avreti:


Kadinların kadınlara karşı avreti de erkeklerde olduğu gibi diz kapak*ları ile göbekleri arasıdır Buna göre bir kadının diğer bir kadının diz ka*pağı ile göbeği arasındaki kısma bakması haramdır Avret mahalli haricin*deki yerlere bakması ise caizdir


Zımmi ve kafir kadınlar için Özel bir hüküm vardır Allah (cc) izin ve*rirse bu hükmü ileride açıklayacağız


4- Kadının erkeğe karşı avreti:


Sahih olan görüşe göre, kadının erkeğe karşı avreti bütün vücududur Şafii ve Hanbelüerin görüşü de budur Hatta İmam Ahmed bin Hanbel (ra) bu hususta, «Kadının bütün vücudu avret olduğu gibi tırnakları dahi av*rettir» [111] demiştir


İmam Malik (ra) ve İmam Ebu Hanife (ra)'ye göre ise kadının elleri ile yüzü hariç bütün vücudu avret mahallidir


Görüşlerin kendilerine has delilleri vardır Bunları kısaca açıklayalım:


Maliki ve Hanefilerin delilleri:


Maliki ve Hanefilerin yüz ve ellerin avret olmadığına dair delilleri şun*lardır :


1- «Bunlardan görünen kısım müstesna» âyeti Yüz ve ellerin açık olması zaruri olduğundan bu âyet buraların avret sayılmayacağına İşaret eder Bu görüş bazı sahabi ve tabiinden de rivayet edilmiştir Nitekim Said bin Cübeyr (ra), «Bunlardan görünen kısım müstesna» âyetinden maksat yüz "ve ellerdir» demiştir Ata da âyettekj istisnanın yüz ve eller olduğunu söylemiştir Dahhak'tan da buna benzer bir rivayet yapılmıştır [112]


2- Hz Ayşe'den rivayet edilen, «Ebubekir (ra)'in kızı Esma (ra), cok ince bir elbise ile Resulullah (savj'ın yanına geldi Onu görünce Resulul*lah (sav) yüzünü çevirerek, «Ey Esma, kadın buluğa erdimi, (yüz ve el*lerini işaret ederek) şu ve şunun haricinde kadının vücudunun görünmesi haramdır» buyurdu» [113] hadisi


3- Namazda ve ihramda el ve yüzün acık bırakılması da bunların avret olmadığına delalet eder Eğer el ve yüz avret olsaydı namaz ve ih*ramda açık bırakılmaları mubah olmazdı Çünkü avret mahallinin örtül*mesi farzdır Bu sebeble avret mahalli açık olarak namaz kılınması na*mazın sıhhatini bozar


Şafii ve Hanbelîlerin delilleri:


Şafii ve Hanbelilerin el ve yüzün avret olduğuna dair delilleri de şun*lardır :


1- Kitaptan delilleri: «Ziynetlerini açmasınlar» âyeti Bu âyet-i kerime ziynetlerin açılmasını haram kılmıştır Ziynet ise iki kısımdır Biri yaratılıştan olan ziynet, diğeri ise kazanılan ziynettir Yüz yaratılıştan olan bir ziynettir Hatta güzelliğin aslı, fitne ve fesadın kaynağıdır Kazanılan ziynet ise giyilen güzet elbise, takılan süs eşyaları, 'göze çekilen sürme ve ele yakılan kına ve benzeridir Âyeti kerime kayıtsız şartsız kadınlara erkeklere karşı uzuvlarını ve ziynetlerini açmalarını yasaklayarak haram kılmıştır


Şafii ve Hanbelilere göre âyetin, «Bunlardan görünen kısım müstesna» ifadesinden maksat, kasıtsız olarak kendi kendine acılan kısımdır Mese*la; rüzgarın kadının örtüsünü açması gibi Buna göre âyetin meali şöyle olmaktadır: «Kadınlar ziynetlerini kesin olarak açmasınlar Açtıkları takdir*de muaheze edilirler Ancak ziynetlerinin kendiliğinden açılması veya rüz*gâr gibi herhangi bir sebeble kasıtsız olarak acıtması halinde onlar mua*heze edilmez» öyleyse yüz ve el de açılması haram olcn ziynetlerdendir:


Kitaptan olan bir başka delilleri de «Bir de onun zevcelerinden lü*zumlu birşey istediğiniz vakit perde ardından isteyin» (Ahzab; 53} âyeti*dir Bu âyet saraheten yüze bakmanın haram olduğuna delalet etmekte*dir Gerçi bu âyet Resulullah (sav)'ın zevceleri hakkında nazil olmuştur Fakat, hükmü kıyas yoluyla bütün kadınlara teşmil olunur Çünkü âyetteki «perde ardından İsteyin» ilahi emri, kadın oldukları İçindir, öyleyse diğer kadınlardan da lüzumlu ve meşru birşey istenileceği zaman ancak perde arkasından istenebilir


Sünnetten olan delilleri:


Birçok sahih hadis, yüze ve ele bakmanın haram olduğuna delalet eder Bunlardan bazıları şunlardır:


1- Cerir bin Abdullah'tan şöyle rivayet edilmiştir: «Resulullah (sav)'a ani olarak yabancı bir kadını görmek hususunu sordum Bana, görünce gözlerimi çevirmemi emretti»


2- Hz Ali'den rivayet edilen, «Ya Ali, yabancı bir kadını gördüğün*de İkinci defa bakma Çünkü tik bakışın iraden dışındadır ve onda bir ve*bal yoktur İkinci defa bakarsan bu, iradenle olduğu için haramdır» ha*disi


3- İbni Abbas (ra)'tan şöyle rivayet edilir: «Bir kurban bayramı gü*nü Resulullah (sav) FazI bin Abbas'ı atının arkasına bindirmlştl FazI, be*yaz tenli, güzel saçlı, yakışıklı bir delikanlı idi Has'om kabilesinden bir kadın Resulullah (sav)'ın yanına gelerek birşeyler sormak İstedi FazI ka*dına, kadın da Fazl'a bakıyordu Resulullah (sav) Fazi'm yüzünü diğer tarafa çevirdi»


Nakledilen bu hadisler yabancı bir kadına bakmanın horam olduğunu İfade eder Şüphe yok ki, yüz de bakılması haram olan uzuvlardandır, öy*leyse yüz de avrettir


Aklî delilleri:


Fitneden kaçınmak için yüze bakmamak icabeder Çünkü yüze bak*maktaki fitne, dizden aşağıya bakmaktaki fitneden daha büyüktür Kadının saçma ve ayaklarına bakmak ittifakla haramdır Yüz güzelliğin aslı, fitne*nin kaynağıdır Bu bakımdan haram olması daha evladır


Kaldı ki, Şafii ve Hanbelilerin âyetj tevil şekilleri ortaya çıkarıyor ki yüz avrettir Yüzün avret olmayacağına dair de hiçbir delil yoktur


Maliki ve Hanefiterin delil aldıkları Esma ile ilgili hadise gelince, bu hadisin senetleri kopuktur Birçok ravisinde de zayıflık vardır Bu hadis konusunda muhaddisler değişik görüşler ileri sürmüşlerdir Hadis yalnız Ebu Davud'un süneninde olduğu halde Ebu Davud, «Bu hadis mürseldir Zira bu hadisi Hz Ayşe'den rivayet eden Halid bin Düreyk Hz Ayşe'ye ulaşmamıştır Hadisin senetlerinden olan Said bin Beşir Ebu Abdurrah-man el-Basrî, Şama yerleşen İbni Nesr'in azadlısıdır Ki onun hakkında birçok muhaddisin itirazı vardır» [114] demektedir


Bu hadis hakkında tek ravisi olan Ebu Davud'un görüş ve düşünce*leri böyle olunca, yüz ve ellerin avret olmadığına dair delil olması ne de*rece uygun olur? Bir an için hadisin sahih olduğunu farzetsek bile yine de delil olma durumu şüphelidir Çünkü hadisin hicap âyetlerinden önce varid olması kuvvetle muhtemeldir Eğer hicap âyetlerinden önce varid olmuşsa, âyetlerle neshedilmiş demektir Veya hadis ancak zaruret halle*rinde el ve yüze bakmanın caiz olduğunu ifade etmektedir Mesela; bir dünür, bir şahit veya bir kadı yüze bakabilir


İbni Cevzi bu hususta şöyle demektedir: «Bu âyet yabancı kadınlara özürsüz olarak bakmanın haram olduğunu ifade eder Fakat eğer zaruret varsa, mesela bir erkek kadınla evlenmek İstiyorsa veya onun aleyhinde şehadette bulunacaksa yalnız yüzüne bakabilir Zaruret hallerinin dışında her ne suretle olursa olsun yabancı kadına bakmak haramdır Mademki yüz ve eller avrettir, namazın şartlarından biri de setr-i avret olduğuna göre, bunların açılması ile neden namaz bozulmuyor diye sorulabilir Bu*nun cevabı şudur: Namazda yüz ve ellerin örtülmesinde meşakkat vardır


Bu yüzden yalnız namaza mahsus olarak yüz ve ellerin açılmasına müsade edilmiştir»


El ve yüzün avret olmadığını iddia eden alimler, yüz ve ellerde hiçbir ziynet eşyasının olmamasını ve bunların açılmasının fitneye sebeb olma*masını şart koşmaktadırlar Bu sebeble zamanımızdaki kadınların yüz ve ellerinde kullandıkları süs eşyaları ile erkekler arasında gezmelerinin ha*ram olduğunda hiçbir alimin şüphesi yoktur