Tefsir Dersleri...

3- İçtimaî Hikmeet:



Resulullah (sav)'in evliliklerindeki ictâmî hikmeöer, birinci halifesi olan Hz Ebubekİr'İn tazı ikinci halifesi olan Hz Ömerîn ki& ve diğer Ku-reyş kadınlarıyla evlenmesinde en açık şekilde görülür Resuiuliah (sav)'-ın bu kadınlarla evlenmesi sonucu Kureyş aileleri arasında sağlam bağlar meydana gelmiş, kalbler yekvücud olmuş ve Resulullahın iman daveti eî-rafmda birleşmişlerdir


Resulullah (sav), halktan en çok sevdiği kişi olan Hz Ebubekİr'İn kızı ile evlendi Hz Ebubekir, İslama girenlerin ilklerindendi Malını ve canını Allah (cc)'ın dinine yardım yolunda feda etmişti İslâm yolunda çeşitli ezi*yet ve işkencelere uğramıştı Tirmİzİ'nin rivayetine göre Resululîah fsav) Hz Ebubekİr'İn fazileti hakkında şöyle demiştir: «Kim bize bir iyilik yap*mışsa onun karşılığını verdik Ebubekir (ra) hariç Onun bize öyle nimet*leri vardır ki, onların mükafatını Ailahu taala kıyamet günü verecektir Ebubekir (ra)'in metaından faydalandığım kadar kimsenin malından fay*dalanmadım Her kimi İslama davet ettim ise Ebubekir (ra) gibi tereddüt etmeden kabul edeni de görmedim Eğer ben bir dost edinse idim Ebu*bekir (ra)'i dost edinirdim Haberiniz olsun, sahibiniz Allah (cc)'ın dostu*dur» [34]


Resuhritah IsavJ, bu üstün meziyetlerine karşı ona kızıyla evlenmek*ten başka bir mükafat bulamadı Hz Ayşe ile evlenmekle kendisi ile Hz Ebubekir arasında bîr dünürlük yakınlığı meydana seldi, ©ji omların ara*sındaki bağlılığı biraz daha sağlamlaştırdı


Resulullah, Hz Ayşe ile hangi sebebîe evlendiyse, aym sebeble Hz Ömer'in kızı Hofsa ile de evlendi Çünkü Hz Ömer de ftesuhrilah (sav)'a dostluğu, ihlası ve kendini İslâm yolunda feda edişi ile İslömı ve müsiu-manları aziz eden bir İslâm pehlivanı kii Aîlah (cc) İslâmı Hz Ömer'le yükseltti Hz Ömer'in dünürlük yoluyla Resuluftah (savj'a akraba olmasa onun İslâm yolunda yapmış olduğu fedakarlığın en hayırlı mükafatıdır Zira Resuiuliah (sav), evlenme hususunda onunla Hz Ebubekİr'İn orasını müsavi tutmuştur Resulullah (sav)'ın bunlar- kızları ile evlenmeleri, on*lar İçin en büyük mükafat ve şereftir Zaten bu hayatta bundan daha yü*ce bir şerefle mükaflanmak da mümkün değildir O ne büyük siyaset, muh*lis ve fedakar dostlarına da ne büyük bir vefakarlıktır Buna karşılık Re*suiuliah (sav), Hz Osman İle Hz Ali'yi de kızlarını vermekle mükafatlan*dırmıştır İşte bu dördü sahabilerin en büyükleri ve Resulullah (sav)'tan sonra onun dinini yaymak için halifeleridirler




4- Siyasî Hikmet:



Resulullah (sav) bazı kadınlarla evlenerek o kadınların ailelerini çev*resinde toplamıştır Herkesçe bilinir ki, bir kabileden veya aşiretten bir kız alındığı zaman o kabile veya aşiretle büyük bir yakınlık sağlanır Tabii ki insanlar o yakınlarını yardımına ve himayesine çağırır İşte biz burada bu hikmetin daha İyi anlaşılabilmesi için Resulullahın evliliklerinin arkasın*daki hedefi bazı örneklerle izah edeceğiz


1- Resulullah (sav)'ın, Cüveyriye binti Haris (ranha) ile evlenmesi


Haris, Beni Mustaltk kabilesinin reisi İdi Cüveyriye binti Haris, kavmi ile beraber esir düşmüştü Kendisini esaretten kurtarması İçin mal vermesi lazımdı Resulullah (sav)'a gelerek ondan bir miktar yardım istedi Resu*lullah (sav) ona, «Benimle evlenirsen seni azad ettiririm» dedi Cüveyriye kabul etti ve evlendiler


Cüveyriye (ranhaj'nin Resulullah (sav) ile evlendiğini duyan sahabi-İer, Resulullah (sav)'ın akrabalarını elimizde nasıl esir tutarız diyerek el*lerindeki esirleri azad ettiler Bu insanlık ve cömertliği gören Beni Mus-talık kabilesi topyekun müslüman olarak İslama girdi Resufullah (sav)'ın Cüveyriye (ranha) ile evlenmesi hem ona, hem de kabilesine hayırlı bir sonuç getirdi Çünkü hepsi'azad edildiler ve müslüman oldular


Buharî, Hz Ayşe'den şöyle rivoyet eder: «Resulultah (sav) Bent Mus-talık savaşında birçok kadını esir almıştı Bu esir kadınlar içinden humu*su çıktıktan sonra kalanı halkın arasında taksim etti Atlıya İki, yayaya bir hisse verdi Cüveyriye binti Haris (ranha) de Sabit bin Kays (ra)'a düşmüştü Cüveyriye (ranha) Resulullah {sav}'a gelerek «Ya Resulullah, ben kavminin efendisi olan Haris'in kızıyım Şu anda ne olduğumu biliyor*sun Sabit bin Kays (ra)'ın cariyesiyim Onunla dokuz vakiyye üzerine ki*tabet kestik Bu parayı ödersem azad edileceğim Bana yardımda bulun da azad olayım» dedi Resulullah (sav) «Azad edilmekten daha hayırlısı vardır» buyurdu «O nedir ya Resulullah?» deyince de, «Ben senin kita*betini Öder ve seninle evlenirim,» buyurdu Cüveyriye hemen kabul ede*rek Resuiuilah ile evlendi»


İşte bu haber yayılınca müslümonlar, Resulullah (sav)'ın akrabaları köle edilir mi diyerek Beni Mustalvk kabilesini azad ettiler


2- Resulullah (sov)'ın Soflyyo binti Huyey bin Ahteb (ranha) ile ev*lenmesi Safiyye (ranha) Hay6er savaşında esir edildi Kocası da Hayber savaşı sırasında öldürülmüştü Esirler taksim edilince Safiyye (ranha) de birisine düştü Meşveret ve rey sahipleri, «Safiyye, Benî Kurayza'nın sey-yidesldir Ancak Resulullah (sav)'a yakışır» dediler Durumu da Resulul*lah (sav)'a bildirdiler Resulullah (sav), Safiyye (ranha)'yi çağırarak, «Se*ni şu iki şey arasında muhayyer kılacağım Birincisi, azad edileceksin ve benimle evleneceksin, ikincisi, azad edileceksin ve kavminin yanına gide*ceksin» buyurdu Safiyye (ranha), Resulullah (sav)ı'n yüce ahlak ve İn*sanlığını görünce onun zevcesi olmayı tercih etti Onun İslâm oluşuyla kavminden de birçok insan müslüman oldu


Şöyle bir rivayet daha vardır: Safiyye (ranha) Resulullah (sav)'m ya*nına gelince Resulullah (sav) ona «Allah (cc) babanı öldürünceye kadar en büyük düşmanım o idi» dedi Safiyye {ranha) şöyle cevap verdi: «Ya* Resulullah, Allah kitabında, «Günah İşleyen hiçbir nefs başkasının güna*hını çekmez» {Fatır: 18) buyuruyor» Resulullah (sav) «Dilediğini tercih et Eğer İslâmı tercih edersen, seni kendim tçsn alınm Eğer yahudillği tercih edersen, seni azad ederim, kavminin yanına gönderirim» dedi Sa-flyye (ronha) «Ben islâmt sevdim Sen beni buraya çağırmadan önce ben seni tasdik ettim Benim Yahudilikle İlgim kalmadı Onlardan ne babam, ne de kardeşim var Sen beni İslâmla küfür arasında serbest bıraktın Allah (cc) ve Resul (sav)'ünü azad edilerek kavmime dönmeye tercih ede*rim» dedi Resulullah (sav), onu azad ederek evlendi


3- Resulullah (sav)'m Ümmü Habibe binti Ebu Süfyan (ranha) ila evlenmesi Ebu Süfyan o tarihlerde şirkin bayraktan ve Resululah (sav)'ın en amansız düşmanıydı Onun kızı Ümmü Habibe (ranha) ise Mekke'de müslüman olmuş, ikinci Habeşistan hicretine katılmıştı Kocası Habeşis*tan'da vefat edince yalnız kaldı Ne arkadaşı, ne yardımcısı, ne de bir dostu vardı Resuiuilah (sav), onun bu halini Öğrenince, Habeşistan Kiralı Necaşi'ye bir mektup yazarak Ümmü Habibe (ranha) ile kendisini nikah*lamasını istedi Zira o babasının yanına dönseydi, babası onu küfre ceb*reder, işkence ederdi Ümmü Habibe (ra) ile Resulullah (sav)'ın nikahını kıyan Necaşİ, ona dörtyüz altın mehirle birlikte birçok hediyeler verdi [35] Medine'ye gelince de Resulultah (sav)'ın zevceliği şerefine ulaştı,


Ebu Süfyan bu haberi duyunca, bu evliliği tasvib etti ve Resulullah (sav)'ın emsali olduğunu kabul etti islâm oluncaya kadar da Resulullah (sav) ile İftihar etti


işte bu açıdan bakıldığı zaman Resululiah (sav)'ın Ebu Süfyan'ın kızı ile evlenmesinin hikmeti açık şekilde ortaya çıkar Resulullah (sav)'ın bu evliliği, Ebu Süfyanın müslümanlara yaptığı eziyetleri büyük ölçüde hafif*letti Çünkü artık Resulullah (sav) ile akraba olmuşlardı Halbuki o tarih*lerde Ebu Süfyan, Resulullah (sav)'a düşman olan Ümeyyeoğullarının en azılısı idi Resulullah (sav) onun kızı ile evlenince, onun ve kavminin kalbi Resulullah (sav) İle birlikte müslümanlara bağlandı Çünkü Resulullah (sav) kızını sırf imanından dolayı kendine seçmişti Çünkü o, yalnız dini için hicret etmişti




Müminlerin Temiz Anneleri



- Resulullah (sav)'ın çok evlenmesinin hikmetlerinden bahsettik Şim*di de müminlerin temiz anneleri olan Resulullah (sav)'ın zevceleri hakkın*da kısaca bilgi verelim Allahu taala onları seçkin elçisi olan Hz Resulul-la ha nasib ederek müminlerin anneleri olmak şerefi ile şereflendirdi Bu sebeble, öz anneye karşı nasıl hürmet ve tazim göstermek gerekiyorsa, onlara karşı da aynısını göstermek vacibtir Resulullah (sav)'tan sonra da onlarla evlenmek haramdır Zira Allahu taala, «O peygamber, müminlere öz nefislerinden evladır Zevceleri de (müminlerin) analarıdır» (Ahzab: 6) ve «Sizin Atlatan peygamberine eza vermeniz (doğru) olmadıfğı gibi) ken*dinden sonra zevcelerini nikahla almanız da ebedî (caiz) değildir» (Ah*zab: 53) buyurmuştur


Kurtubi tefsirinde şöyle der: cAllahu taala Resul (sav)'ünün zevce*lerini müminlere anne kılmakla Resulullah (sav)'tan sonra onların herhan*gi bir erkekle nikahlanmasın) haram kılmış ve onlara karşı öz anne gibi tazim göstermenin vacib olduğunu bildirmiştir» [36]


Resulullah (sav)'ın müminlerin temiz anneleri olan zevcelerinin isim*leri şöyledir:


1- Huveylid kızı Hz Hatice


2- Zem'a kızı Hz Sevde


3- Ebubekir kızı Hz Ayşe


4- Ömer kızı Hz Hafsa


5- Cahş kızı Hz Zeynep


6- Huzeyme kızı Hz Zeynep


7- Ebu Ümeyye kızı Hz Ümmü Seleme


8- Ebu Süfyan kızı Hz Ümmü Habibe


9- Haris kızı Hz Meymune


10- Haris kızı Hz Cüveyriye


11- Huyeykızı Hz Saflyye




1- Hz Hatice:



Resulullah {sav)'ın evlendiği ilk kadındır Resulullah (sav) Hz Hatice ite peygamberlik görevi ile görevlendirilmeden 25 yaşında iken evlendi O zaman dul ve 40 yaşlarında bir kadındı Daha önce Ebi Hale Ibni Zerare'-nin zevcesi idi O öldükten sonra Atik bin Aziz ile, o da öldükten sonra Resulullah (sav) ile evlendi Resuluüah (sav), onu çok zeki ve akıliı bir kadın olduğu İçin tercih etmişti Bu evlilik hikmet dolu bir evliliktir Çünkü bu evlilik bir kadınla bir erkeğin biraraya gelmesi değil, iki dehanın bir araya gelmesidir Bu yüzden aralarındaki yaş farkı evlenmelerine mani olmadı Çünkü bu evliliğin maksadı, yalnızca beşeri duyguların tatmini de*ğildi Yüksek bir insanlık hedef alınmıştı Zira Allahu taala, Resulünü ri-salet görevini almaya, halkı davet görevine hazırlamıştı Hz Hatice de dini tebiiğ sırasında onun en büyük yardımcısı olacaktı


Kadınlardan ilk iman eden Hz Hatice'dir Onun aklının üstünlüğünü, görüşünün sağlamlığını göstermeye şu rivayet kafidir: «Resulullah (sav) Hıra dağındaki mağarada iken Cebrail aleyhisselam geldi Resulullah (sav}, kalbi çarparak zevcesinin yanına geldi «Beni sarıp örtünüz Beni sarıp örtünüz» dedi Üstünü örttüler Korkusu zail oluncaya kadar öylece kal*dı Daha sonra hadiseyi Hz, Hatice'ye anlatarak, «Kendimden korktum» dedi Bunun üzerine Hz Hatice, «Öyle deme Allah (cc)'a kasem ederim ki, Atlah (cc) seni hiçbir zaman ulandırmaz Çünkü sen akrabalarına ba*karsın, işini görmekten aciz olanların ağırlığını yüklenirsin, fakire verir, kimsenin kazandırmayacağını kazandırırsın, misafiri ağırlarsın, Hak yo*lunda zuhur eden havadis ve mühimmatta halka yardım edersin» dedi»


Resulullah (sav), gençlik zamanını Hz Halice ile geçirmiştir Onun üslüne kimse ile evlenmemiş ve onu sevdiği kadar kimseyi sevmemiştlr Hz Ayşe, onunla bir arada bulunmadığı halde onu kıskanırdı Hatta bir-Qün Resulullah (sav}, Hz Hatice'den söz ederken Hz Ayşe, «O geçmişte kalan bir ihtiyardı Allah (cc) sana ondan daha hayırlısını verdi» dedi Resulullah (sav} Hz Ayşe'ye kızarak, «Allah (cc) hiçbir zaman bana on*dan hayırlısını vermedi Çünkü bana kimsenin inanmadığı günlerde bana o inandı Herkes beni yalanlarken o beni tasdik etti Herkes beni mahrum ederken o bana malıyla yardım etti Allahu taala bana yalnız ondan ço*cuk verdi» buyurdu Hz Ayşe şöyle der: «Ben bundan sonra Hz Hatice'yi küçültecek hiçbir şey konuşmadım»


Buharı ve Müslim Hz Ayşe'den şöyle rivayet ederler: «Ben Resulul*lah (sav)'ı, görmediğim halde Hz Hatice'den başka zevcesinden kıskan*mıyordum Çünkü Resululloh (sav) onu çok konuşur ve onun hayrına ko*yun keserek etini dağıtırdı Bir defasında ona «Sanki dünyada ondan baş*ka kadın yok mu?» dedim Resulullah (sav), «Evet, onun gibi iyi bir ka*dın yok Benim ondan çocuklarım var» buyurdu


Resulullah (sav}, Hz Hatice ile 25 sene yaşadı Bunun onbeş senesi peygamberlik görevinden önce on senesi de peygamberlik görevinden sonradır Resulullah (sav) onun hayatında başka bir kadınla evlenmedi İbiahim'in dışındaki bütün çocukları da ondandır Hz Hatice vefat edince Rûsulullah (sav) elli yaşlarındaydı Başka bir hanımı da yoktu Resulullah (sgv), ancak onun vefatından sonra çok evlendi Yukarıda da açıkladığı*mız gibi bu evliliklerinin de birçok hikmetleri vardır Allah (cc) ondan razı olsun




2- Hz Sevde:



Resulullah (sav), Hz Hatice'nin vefatından sonra Hz Şevde ile ev*lendi Hz Şevde Resulultah (sav)'tan daha yaşlı dul bir kadındı Resulul*lah (savpn onu tercih etmesinin sebebi, Hz Sevde'nin hicret eden mümin kadtnlardan olmasıydı Kocası ikinci Habeşistan hicretinden sonra vefat etmişti Tek başına kalmıştı Ona bakan ve yardım eden yoktu Eğer ak*rabalarının yanına gitmiş olsaydı, müşrik olması için zorlayacak ve ona ağır İşkenceler yapacaklardı Bu sebeble Resulullah (sav) Hz Sevde'yİ ni*kahlayarak yanına aldı Sevde'nin iman ve ihfasının bundan daha büyük bir karşılığı olamazdı


Eğer Resuiullah (sav)'ın maksadı, müfteri müsteşriklerin iddia ettik*leri gibi şehvetini tatmin olsaydı, ellibeş yaşına ulaşmış yaşlı ve dul bir kadınla evlenmez, bakirelerle, evlenirdi Yiğitlik ve cömertliğin en yüksek Örneği olan Resulullah (sav), Hz Şevde gibi yaşlı bir kadınla ancak onu korumak ve ona bakmak için evlenmiştir