Tefsir Dersleri...

Üçüncü Hüküm: Resuiullaha Salat Ve Selam Getirmek Farz Mıdır, Sünnet Mi?



Allahu taala müminlere, şerefli pebis) üzerine saiat ve salam okumayı emretmiştir Emir ise farzı gerektirir Ulema da ömürde bir defa salat ve selam getirtmesinin farz olduğunu söylemişlerdir Bunda icmaya yakın bir ittifak vardır Hatta Kurtubî, bu hususta icma olduğunu nakletmiştir Çünkü âyetteki «Siz de ona salat edin» emri farz kılmak içindir O zaman Resulullah (sav)'a salat getirmek, kelime-i şehadet gibi Ömürde bir


defa için farzdır


Alimler, her mecliste ve peygamberin mübarek isimlerinin her zik*redilmesinde salat ve selam getirmenin farz olup olmadığı hususunda ih*tilaf etmişlerdir


1- Alimlerin bazısına göre Resulullah (sav)'ın isminin her geçişin*de salat ve selam getirmek farzdır


2- Bazılarına göre, bir mecliste Resulullah (sav)'ın ismi kaç kere geçerse geçsin, bir defa salat ve selam getirmek farzdır


3- Diğer bazı alimlere göre de Resulullah (sav)'o çok selam ve salat getirmek —meclisi ve sayısı ne olursa olsun— vacibtir ömürde bir defa salat ve selam getirmek kafi değildir


Mecliste veya Resulullah (sav)'ın isminin her geçişinde'salat ve se*lam getirmenin (arz olduğunu söyleyenlerin delilleri, «Ey iman edenler, siz de ona salat edin» âyetidir Birşey hakkındaki' emir, o fiilin devamlı tekrarını ifade eder Resulullah (sav) da kendisine salat ve selamda bu*lunmayanlar hakkında şiddetli vaidlerde bulunmuştur Resulullah (sav), şöyle buyurmuştur: «Cimri o kimsedir ki, onun yanında benim adım anılır da bana salat getirmeza [53] «Bir kavim bir mecliste oturur ve Allah (cc)'ı zikretmeden, peygambere salat ve selam getirmeden kalkarlarsa, kıyamet günü üzerlerine bir hasret çöker» Cebrail aleyhisselam da şöyle buyur*muştun «Yanında senin ismin anıldığı halde sana salat ve selam getir*meyen uzaklaştırılmıştır» Cebrail alsyhisselamın bu sözüne Resulullah (sav), «Amin» demiştir


Âyetteki açı>k emir ile Resulullah (sav)'ın hadisleri salat ve selamın her mecliste veya isminin her anılışında vacib olduğuna delalet ederler


Ulemanın cumhuruna göre İse, Resulullah (sav)'a salat ve selam ge*tirmek bir ibadet ve Allah (cc)'a yaklaşma vesilesidir Zikir ve teşbih gibi Ancak ömürde bir defası farzdır Her mecliste veya isminin her antlısında salat ve selam getirmek sünnettir Resufullah (sav)'a çok çok salat ve selam getirmek uygundur Zira Resulullah (sav), «Her kim bana bir kere salat getirirse AHahu taala ona on defa salat gstirir» [54] buyurmuştur ; Bu ve benzeri hadisler peygambere salatın fazjfetini bildirmektedir Bu hususta daha birçok meşhur hadis vardır Şu var ki bunların hiçbirisi salat ve selam getirmenin farz olduğuna delalet etmez Ancak sünnet olduğu*nu gösterir


Ebussuud: «Resululiah (sav)'ın şanının yüceliği, mübarek İsimlerinin her anılışında ihtiyaten salat ve selam getirilmesini icabettirir» der


Cumhurun görüşü daha sahih ve daha tercihlidir




Dördüncü Hüküm: Namazda Resulullaha Salat Getirmek Vacib Midir?



Fokihler, namazda Resulullah (sav)'a salat ve selam getirmenin hük*mü hususunda ihtilaf ederek İki görüşe ayrılmışlardır:


1- Şafii ve Hanbelilere göre, namazda salat ve selam okumak va*ciptir Salat ve selamsız namaz sahih değildir


2- Maliki ve Hanefilere göre de namazda salat ve selam okumak sünnet-t müekkededir Satat ve selam okunmadan kılınan namaz kerahetle sahihtir


Şafii ve Hanbelilerin delilleri:


Şafii ve Hanbeliler, aşağıda özetle nakledeceğimiz delillere dayana*rak namazda Resulullah (sav)'a salat ve selam okumanın farz olduğunu söylemişlerdir


1- «Ey iman edenler, siz de ona salat edin» âyeti Bu âyetteki e-mir, salatın namazda vacib olduğunu gösterir Bu vücub da ancak teşeh-hüdde olur Öyleyse namazda salat ve selam getirmek vacibtir


2- Ka'b bin Ucre'den rivayet edilen, «Resulullah (sav)'a, «Ya Resu*lullah, sana selam vermeyi biliyoruz Fokat nasıl salat edeceğiz?ı diye so*ruldu Resuluilah (sav) şöyle buyurdu: «Şöyle deyin: Allahümme safil ala Muhammedin ve alâ ali Muhammed Kema salleyte ala ali İbrahime, Inne-ke hamîdün mecid Allahümme barik ala Muhammedin ve ala ali Muham*med Kema barekte ala İbrahime İnneke hamidün mecîd» hadisidir


İbni Kesir: «imam Şafii (ra)'ye göre namaz kılan birisinin son teşeh-iiüdde Resuiullah (sav}'a salat ve selam okuması vaciptir Şayet salatı terkederse namazı sahih olmaz Âyetin zahiri de buna delalet eder Saha-bilerden bir cemaatten de âyetin böyle tefsir edildiği nakledilmiştir İmam Ahmed bin Hanbel (ra), Cabir (ra) ve İbni Mes'ud (ra) da bu görüştedir» [55] demektedir


Maliki ve Hanefilerin delilleri:


Maliki ve Hanefiler aşağıya özetle aktaracığımız delillere istinad et*mektedirler :


1- «Ey iman edenler, siz de ona salat edin» âyeti Bu âyetin zahiri Resulutlah (sav)'a salat getirmeyi emretmektedir Bu emirden maksat da vücubtur Ancak insan günde bir defa salat getirirse bu farzı eda etmiş olur Bu emir vücübu gerektirmekle birlikte tekrarı gerektirmez


2- İbni Mes'ud (ra)'dan rivayet edilen, iResulullah vsav) ona teşeh*hüdü öğretirken, «Sen şunu söyledin ve şunu yaptın mı namazın tamamdır Dilersen kalkabilirsin Sonra dilediğin en temiz -kelamı seç» buyuc-o du» hadisidir [56] Görülüyor ki Resulullah (sav) teşehhüdü öğretirken' sq$u latı emretmem iştir


3- Muaviyetü's-Selemî'den rivayet edilen, hadistir Bu hadiste Re*sulullah (sav), «Bizim namazımızda dünya halkının konuştuğundan bir söz konuşulmaz Ancak namazda teşbih, tehlil ve Kur'an kıraati vardırm buyur*muştur Görülüyor ki, Resulullah (sav), salatı zikretmemiştlr Eğer salat va-cib olsaydı zikretmesi gerekirdi


4- Birçok sahabiden yapılan rivayete göre onlar teşehhüdde yal*nız, «Esselamü afeyke eyyühennebiyyi ve rahmetullahi ve berekatihU İle iktifa ederlerdi İbrahim aleyhisselama teşbih edilen salat ve selamı oku*mazlardı


Cessas da «İmam Şafii (ra)'nin namazda peygambere salat ve selam okumanın farz olduğu yolundaki iddiası delilsiz bir iddiadır Bizim bildiği*miz kadarıyla hiçbir alim bunu iddia etmemiştir Üstelk bu İddia Peygam*ber (sav)'den varid olan hadislere de aykırıdır» der




Beşinci Hüküm: Peygamberden Başkasına Salat Ve Selam Okunması Caiz Midir?



Bazı alimlere göre peygamberlerden başkasına da salat ve selam oku*nur Çünkü salat duadır Dua ise herkese yapılır Nitekim Resulullah (sav)'-tan da, «Atlahümme sallı ala ali Ebi Evfas (Allahım, sen Ebİ Evfa'nın aline salat ve selam ver) hadisi varid olmuştur


Alimlerin ekserisini göre salat, peygamberlere ait bir hususiyettir Öy*leyse peygamberlerden başkasına salat ve selam getirmek caiz değildir Peygamberlerin dışındaki insanların ismi anıldığında onlara rahmet oku*nur Sahabi ve tabiinin ismi geçtiğinde, «Allah onlardan razı olsun» de*nir Bunlara salat ve selam getirmek caiz değildir Salat peygamberlik şiarıdır


Ebussuud: «Peygamberlerin haricindeki kimselere_peyg/âmberle bir*likte salat ve selam okumak caizdir Fakat müstaldlen okumak mekruh*tur Çünkü salat örfte peygamberlerin şiarıdır Allah (cc)'a mahsus olan «azze ve celle» kelimeleri peygamber için nasıl kulianılamozsa, salat da 'başkaları İçin kullanılamaz Halbuki haddizatında peygamber aziz ve ce-lildir» [57] demektedir




Ayetlerden Alınacak Dersler



1- Peygamberin yeri ve mevkii Allah (cc) katında çok büyüktür


2- Allahu taalanın ve meleklerin şerefli elçisine salat ve selam o-kumaları onun şerefinin yüksekliğine delalet etmektedir


3- Resulullah (sav)'a hürmet, emirlerine tazim etmek her mümine vacibtir Zira ona tazim, Allah (cc)'a tazimdir


4- Resulullah (sav)'a salat ve selamda uygun olan siga şer'İ siga-dır Yani, «Allahümme salli ala Muhammedin» demektir


5- Resulullah (sav)'a eziyet vermek, Allah {cc)'a eziyet vermektir


6- Resulullah (sav)'ın ismi anıldığı zamari* salat ve selam getirmek sünnettir


7- Müminlerde olmayan blrşeyle onları itham etmek onlara eziyet vermektir ve bu büyük günahtır




Ayetlerdeki Teşrii Hikmetler



Allahu taala Resulullah (sav)'ı temcfd ve sena ederek mevkiini diğer peygamberlerden daha yükseğe çıkarmıştır Müminlere de o şerefli Re*sul (sav)'üne karşı edebli olmalarını, emirlerine saygılı olmalarını emret*miştir


Allahu taala ona mele-İ alada melekleriyle birlikte salat ve tekrimde bulunmuştur Bu salat ve selamın Kur'anla bildirilmesi, o büyük peygam*berin yerinin yüceliğini bildirmek içindir Ki, müminler ona karşı hürmette bulunarak emrine itaat etsinler Çünkü o, müminlerin dünya ve ahirette saadet ve kurtuluş vesilesidir Zira Allahu taaia, «Ki (hepiniz ey İnsanlar) Allaha ve peygamberine İman edesiniz, ona yardım edesiniz, onu büyük tamyasımz, sabah ve akşam O'nu (Allahı) teşbih (ve tenzih) edesiniz» (Feth: 9) buyurmuştur


Allahu taala müminlere şerefli elçisine salat ve selam okumalarını emretmiştir Kelime-i şehadette de onun isminin anılmasını farz kılmıştır ki, onsuz İman tamam olmaz Ona sözle veya fiille eziyet vermeyi veya onun yüksek mevkiine saygısızlık olabilecek herşeyi haram kılmıştır Alla*hu taala, Resulullah (sav)'a yapılan eziyeti kendine yapılmış kabul etmek*tedir Onu tekzib etmek, Allah (cc)'ı tekzib etmektir Onunla Istih2a etmek, Allahu taala ile istihza etmektir Çünkü o, alemlerin Rabbinln elçisidir Öy*leyse herşeyde onun emrine itaat etmek ve onun sözüne saygı göstermek lazımdır Çünkü o Aİlahu taatanm emirlerini bize tebliğ etmektedir Allahu taala da, «Kfm peygambere İtaat ederse muhakkak Aîlofta İtaat etmiştir Kim de yüz çevirirse» (Nisa: 80) buyurmuştur


Allahu taala Resul (sav)'üne eziyet vereni lanetleyeceğini, ona gazab edeciğini bildirmiştir Çünkü ona eziyet vermek, nimetleri inkar etmek, Al*lah (cc)'tn ona verdiği mevkii ve fazileti inkar etmektir Mümin birkimse onu nasıl layık görür de eziyet eder? Çünkü bizim cehalet ve sapıklıktan kurtuluşumuzun sebebi ve küfrün karanlıklarından bizi Islâmın aydınlığına çıkarandır Resulullah (sav) tlah'i rahmetin kapısı, ilahî ihsan ve faziletin zuhur yeridir Allahu taala, «Andolsun, size kendinizden öyle bir peygam*ber gelmiştir ki, sizin sıkıntıya uğramanız ona çok ağır ve güç gelir Üs*tünüze çok düşkündür Müminleri cidden esirgeyicidir, bağışlayıcıdır o» (Tövbe: 128) buyurmuştur