|
Prof. Dr. Sinsi
|
Bir Baltık Devleti | Litvanya Cumhuriyeti
Ülkenin bugünkü nüfusu 3,349,900 kadardır; bu nüfusun 84 0%'ü Litvan'dır ve ülkede kurumsal dil olarak Litvanca kullanılmaktadır Ülkede oldukça büyük azınlıklar vardır: Lehler (61%), Ruslar (49%) ve Belaruslular (11%) gibi
Litvanya nüfusunun bileşimi aşağıdaki gibidir (2010 İstatistik Dairesi verilerine göre):- Litvanlar – 83,1 % (2,765,600)
- Lehler (Polonyalılar) – 60 % (201,500)
- Ruslar – 48 % (161,700)
- Belaruslular – 11 % (35,900)
- Ukrainler – 06 % (19,700)
- Almanlar – 01 % (3,200)
- Yahudiler – 01 % (3,200)
- Tatarlar – 01 % (2,800)
- Letonlar – 01 % (2,300)
- Romanlar – 01 % (2,400)
- Diğer etnik topluluklar – 02 % (8,200)
- Belirsiz - 3,7 % (122,500)
Lehler ülkede en büyük azınlığı oluşturur ve ülkenin güneyinde yoğundurlar (Vilnius bölgesinde) Ruslar en büyük ikinci azınlıktır, ülkenin iki büyük kentinde yoğunlaşmışlardır (Vilnius'un 14%'ü ve Klaipėda'nın 28%'i) Ayrıca, %52 ile Visaginas kentinin çoğunluğunu oluştururlar Yaklaşık 3,000 Roman, çoğunluğu Vilnius ve Kaunas'ta olmak üzere Litvanya'da yaşamaktadır, ayrıca Panevėžys'te de Romanlar vardır Romanlar çeşitli fon ve azınlık örgütlerince desteklenmektedir
Litvanyada yaşayan Türk kökenli azınlıklar sayıları çok az olmakla beraber Karay Türkleri ve Tatarlardır Tatarların çoğu başkent Vilnius'a 40 km uzaktaki, "Kırk Tatarlar" (Keturiasdesimt Totoriu) isimli köyde yaşamaktadır Köy nüfusu yaklaşık 700 birey kadardır Karay Türkleri ise Museviliği benimsemiş bir topluluktur Kökenleri Hazar Kağanlığı'na dayanmaktadır Günümüzde Karaylar daha çok ülkenin eski başkenti "Trakai" ve çevresinde yerleşmiştir
Trakai
Nüfus ülkede 2011'de yapılan sayımına göre, bazı azınlıklar dahil ülkede yaşanların %84'ü ana dil olarak Litvanca'yı kullanmaktadır Halkın 82%'i Rusça, %58'i ise Lehçe konuşmaktadır Ülke nüfusunun %60'tan fazlası, akıcı düzeyde Rusça konuşabilirken; nüfusun yalnızca %16'sı akıcı İngilizce konuşabilmektedir Avrobarometre'nin 2005'te yaptığı bir ankete göre, Litvanların %80'i Rusça konuşabilirken, %32'si İngilizce konuşabilmektedir Litvanya okullarında İngilizce birinci yabancı dildir, ama bunun yanında Almanca'da öğretilmektedir, bazı okullardaysa Fransızca ve Rusça eğitimi verilmektedir Lehçe ve Rusça bazı azınlıkların çokça bulunduğu bölgelerde birincil eğitim dili olarak kullanılmaktadır
Litvanya'da yaş ortalaması erkeklerde 66, kadınlarda ise 78 yaş civarındadır Avrupa Birliği'nde erkek yaşam süresinin en az olduğu ülke olan Litvanya, erkek ve kadın yaşam süresinin farkı açısından da ekstrem bir durum teşkil etmektedir 2008 itibariyle ülkedeki bebek ölüm oranı 1,000 doğumda 59 olarak hesaplanmıştır Yıllık doğum oranı olaraksa 2007'de ülkedeki doğum hızı 03%'tür Bu oran 100,000 kişide 304 doğumdan daha azdır
Kaunas Üniversitesi Sağlık Enstitüsü: ülkenin en büyük sağlık enstitüsü
Litvanya'da intihar oranlarında eski-Sovyet döneminde büyük bir artış görüldü, ülke bugünde intihar oranının en yüksek olduğu üçüncü ülkedir 1995'ten bu yana intihar oranlarında bir azalma görülmektedir, bu tarihten önce 100,000'de 456 intihar oranıyla Litvanya; dünya tarihinin en yüksek intihar oranına sahipti Bu Litvanya'nın bugünkü doğum hızından bile yüksektirAyrıca Litvanya, içerdiği bazı radikal (ahlaki-geleneksel) normların da etkisiyle AB'nin en yüksek cinayet oranına sahiptir
2005 verilerine göre, Litvanya'nın %79'u Roma Katolik Kilisesi'ne bağlıdır 14 yüzyılın sonlarına doğru kiliseninde yönlendirmesiyle Litvanya Hristiyanlığı bir mezhep halini almıştır ve bu etki 15 yüzyılda etkisini iyice göstermeye başlamıştır Sovyet işgali sırasında ülkeye uygulanan baskı politikalarına rağmen bazı papazlar Komünist Diyalektik Sistemi'ne karşı çıkmıştır
St Anne's Kilisesi
20 yüzyılın ilk yarısında, toplam nüfusun %9'una denk gelecek biçimde Litvanya Protestan Kilisesi'nin 200 bin civarında üyesi oldu, bununla birlikte Lütercilik 1945'e kadar bir gerileme dönemine girdi Bugün ülkenin güneyinde ve batısında küçük Protestan cemaatleri vardır Ülkede inananlar ve rahipler Sovyet dönemine katlanmak zorunda kalmış, bazıları öldürülmüş; kimileriyse Sibirya'ya sürgüne gönderilmiştir 1990'da ülkede çeşitli Protestan Kiliseleri kurulmuşturÜlkede, % 49 Ortodoks (Rus azınlığı arasında yaygındır), % 19 Protestan, 95% deist (Tanrı'ya inanıp, dinlere inanmayan) ve ateist vardır
Geleneksel bir ahşap kilise
İslam Litvanya'da ilk olarak 14 yüzyılda görüldü Bu zaman diliminden sonra Lipka Tatarları (diğer adıyla Litvanya Tatarları) ülkede İslami varlığı ortaya çıkardı Bunların yanında Litvanya'da Lehistan-Litvanya Birliği'nden kalma geleneksel dinler de hala varlığını devam ettirmektedir- Roma katolikleri – 79,0 % (2 752,5 bin)
- Ortodokslar – 4,1 % (141,8 bin)
- İlkel İnançlar – 0,8 % (27,1 bin)
- Litvanya Evanjelizmi – 0,6 % (19,6 bin)
- Reform Kiliseleri – 0,2 % (7,1 bin)
- Yahudilik – 0,1 % (3,5 bin)
- İslamsunni – 0,1 % (2,9 bin)
- Karismatikler – 0,06 % (2,2 bin)
- Pentekostalizm – 0,04 % (1,3 bin)
- Musevilik – 0,04 % (1,3 bin)
- Eski Baltık Dinleri – 0,04 % (1,3 bin)
- Diğer dinler – 0,3 % (11 bin)
Vilnius Klisesi
Avrobarometre'nin 2005'teki son sonuçlarına göre, Litvanya'da halkın %12'si "Tanrı'nın varlığına, ruh ve ruhun gücüne" inanmamaktadır Halkıın %36'si ise bu tür bir gücün bir türlü olabileceğini düşünmektedir Halkın %49'u ise "Tanrı'nın ve ruh gücünün varlığına tamamen" inanmaktadır
|