Şırnak

İdil ilçesi


Tarih

İlçeye ilk gelen ve yerleşen halkın kim olduğu konusunda çeşitli kaynaklarda değişik bilgilere rastlanılmaktadır Geçmişte büyük uygarlıkların kurulduğu Mezopotamya bölgesinde yer alan İlçe, değişik tarih devirlerinde çeşitli uygarlıkların etkisi altında kalmış ve her uygarlık bugüne değin izler bırakmıştır
İdil İlçesi tarihi MÖ2000’li yıllara kadar gitmektedir Mardin’in tarihine göre, Antakya’yı, Nusaybin’i ve Midyat’ı kuran Nikkaur adındaki bir kral aynı zamanda İdil’i de kurmuştur İlk adı Zarih idi Bu kelime Arapça olup, “ekici” demektir MÖ 2000’li yıllarda bu beldeye yerleşmiş olan Zapdey adındaki bir bey yöreye kendi adını vermiştir Böylece bir süre beldenin ismi “Beyt Zapdey” yanı “Zapdey’in evi” olarak kalmıştır
Bölgede sırasıyla Gutiler, Asurlar ve Aramiler hüküm sürmüştür MÖ 6 yüzyıla kadar Bölge Zarih adıyla anılmaktaydı MÖ 600 yıllarında Persler burayı istila ettikten sonra Hazağ (Hazak) ismini vermişlerdir Hazak Farsça olup, cesur, mert demektir
Mezkur tarihlerde Kral Şabur adındaki Pers kralı binlerce askerle burayı istila ederek 10000 (onbin) esiri beraberinde götürerek öldürmüştür MÖ 311 yılında Pers İmparatoru Darius'un Büyük İskender'e yenilmesiyle bu bölgede Hellenizmin etkisi altına girmiştir

Coğrafya
İdil’in kuruluşunda tarihi, coğrafi özellikler etkili olmuştur Şehrin Cizre İlçesine ve Suriye sınırına olan yakınlığı ve Topografik özellikleri ilçenin tarihinde önemli bir rol oynamıştır
İdil’in kuzey ve kuzey batısı dağlık ve engebelik, güneyi ise ovalık bir arazi özelliğini gösterir Arazi yapısı İlçenin kuzeyinden güneyine doğru alçalarak dağlık ve engebelik yapıdan, düz ovaların yer aldığı bir görünüşe bürünür Şehir, bu iki farklı unsurun ortasında, yükseltileri fazla olmayan tepelerin üzerinde kurulmuştur
İdil İlçesi Güneydoğu Anadolu’nun doğusunda bulunmaktadır İlçenin Yüzölçümü 1224 km² olup, rakımı ise; 773 metredir İdil İlçesi Şırnak İline 75 kilometrelik bir yol ile bağlıdır Doğusunda Cizre, batısında Nusaybin ve Midyat İlçeleri, Kuzeyinde Dargeçit ve Güçlükonak İlçeleri ile güneyde Suriye Arap Cumhuriyeti bulunmaktadır
İlçenin Suriye ile 24 kilometre sınırı olup sınır kapısı bulunmamaktadır
İklim; Karasal iklimin egemen olduğu İdil’de yazları kurak ve sıcak, kışları soğuk ve yağışlı geçer
Yağışlar genellikle kışları kar ve yağmur olarak düşer Yıllık ortalama m²’ye 6335 mm3 yağış düştüğü saptanmıştır Yağış yüklü bulutlar ve rüzgarlar genellikle güneydoğu istikametinden gelir
Bitki Örtüsü; Bitki örtüsü bakımından İlçemiz, fakir bir yapıya sahiptir İdil-Midyat yolu güzergahı ile güney batı ve batı bölgelerinde meşelik alanlar mevcuttur
Bilinçsiz kesim nedeniyle bu meşelik alanlar da, giderek tükenmeye yüz tutmaktadır
Bu alanlar dışında İlçe geneli bozkır bir görüntü arz eder Hidrografya; İlçemizin kuzeyindeki Dicle nehri, İlçemiz ile Güçlükonak İlçesi arasında doğal bir sınır oluşturur Ayrıca İlçenin muhtelif bölgelerinde baharda yağan ve eriyen kar sularını toplayan, yazın da kuruyan bir kaç dere yatağı mevcuttur Bunların belli başlıları Dupiç ve Saklan dereleridir
İdil Belediyesi İdil Belediyesi 1937 yılında kurulmuş ve 1978 yılına kadar Belediye Başkanları Hıristiyan vatandaşlarından seçilmiştir 1978 yılında ilk kez bir Müslüman Belediye Başkanı İdil’de görev almış ve bugüne kadar durum bu şekilde devam etmiştir

Nüfus
İlçenin Nüfusu, İlçe oluşundan günümüze kadar artış kaydetmiş ve özellikle 1990’lı yıllardan itibaren göçlerin de etkisiyle artmıştır İlçe olduğu 1937 yılında 1000’nin altında olan nüfus 1990 sayımında İlçe Merkezi için 12988 olarak saptanmıştır
İlçeye bağlı köy ve mezralarda 1990 nüfus sayımı sonuçlarına göre 3l425’dir 1997 yılında ise artış devam etmiş, İlçe merkezi 21840, Belde, köy ve mezralardaki nüfus ise 33670 ‘tir
Toplam olarak İlçe nüfusu ise, 55510’dur Son olarak 2000 yılı sayımında da Beldeler 8599 Köyler 31777 İlçe merkezi 20597 olmak üzere toplam İlçe nüfusu 60973 olarak gerçekleşmiştir İdil İlçesinde üç din bir arada huzurlu bir biçimde yaşamaktadır Müslümanların yanı sıra Süryani vatandaşlarımız İlçe Merkezi Aşağı Mahalle, Öğündük, Haberli ve Sarıköy’de, Yezidi Vatandaşlarımız ise Mağara Köyü’nde yaşamaktadır
2004 yılında İdil’e iki önemli “geri dönüş” gerçekleşmiştir Terör nedeniyle boşalan köylere dönen vatandaşlarımızın yanı sıra, terör olaylarının artmasından dolayı yurtdışına giden Süryani ve Yezidi vatandaşlarımız da köylerine dönmüştür
Sarıköy’ün esas sahipleri olan Süryani vatandaşlarımız, 1990’lı yıllarda terör olaylarının artması nedeniyle Avrupa’nın çeşitli ülkelerine göç etmişler ve bir güvenlik zafiyetinin oluşmaması için yerlerine Yayalar Köyü’nden bir grup Geçici Köy Korucusu “geçici görevle” yerleştirilmişti Köyün esas sahipleri Süryani Vatandaşlarımızın köye dönme taleplerinin yerinde görülmesi üzerine, Şırnak Valiliğinin talimatı ile Sarıköy’deki Geçici Köy Korucuları tahliye edilmişler ve Sarıköy, 24 Eylül 2004 tarihinde İdil Kaymakamı Hasan Tanrıseven tarafından Mor Gabriel Metropoliti Samuel Aktaş’ın da katılımıyla düzenlenen bir tören ile Süryani vatandaşlarımıza teslim edilmiştir
1980’li, yıllarda artan terör olayları nedeniyle Almanya’ya giden Yezidi Vatandaşlarımızın da, geri dönüş talepleri üzerine Şırnak Valiliğinin emri ile Mağara Köyünde bulunan Geçici Köy korucuları esas görev yerleri olan Bozkır köyü’ne geri dönmüşler ve 15 Ekim 2004 tarihinde İdil Kaymakamı Hasan Tanrıseven tarafından, Yezidilerin ileri gelenlerinin de katılımıyla Mağara Köyü Almanya’dan dönen Yezidi Vatandaşlarımıza teslim edilmiştir
Sarıköy ve Mağara Köylerine dönen Süryani ve Yezidi Vatandaşlarımız, evlerinde tadilat tapmaya başlamış olup, 2005 yılı bahar aylarında Avrupa’dan dönecek vatandaşların sayısının artması beklenmektedir