Türklerin Anadolu’Da Fethettiği Son Başkent | Trabzon (Trapezus)

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-04-2012

Beşikdüzü | Şarli

Beşikdüzü ilçesi Trabzon’un 45 km

batısındadır

Doğusunda Vakfıkabir, batısında Eynesil, güneyinde Şalpazarı ve Tonya ilçelerimizle kuzayine boydan boya Karadeniz bulunmaktadır

Denize sıfır kodlu olan ilçenin 121 km 2 yerleşim alanı vardır

İlçemizin Türkelli ve Yeşilköy olmak üzere iki beldesi, merkeze bağlı yedi mahalle ve yirmibeş köyü vardır

Merkez nüfusu 29

700 olup, köyleriyle 47

000 dir

İlçe merkezi düz olup deniz seviyesi yüksekliğindedir

İç kesimleri oldukça engebeli ve meyilli bir araziye sahiptir

İlçenin yüzölçümü 121 km2'dir

Tipik Karadeniz ikliminin hükümsürdüğü ilçede, yazları serin, kışları ılıktır

Her mevsimde yağış görülür

En sıcak ay ortalaması 22 derece, en soğuk ay ortalaması 6 derecedir

Nem oranı % 60 - % 70 civarındadır

Önemli akarsuları Ağasar Deresi ve Kurbağlıdere'dir

Önemli yükseltileri ise Beşikdağı ve Yumru Tepeleri'dir

Çevre ilçelerinin de yaralandığı Beşikdüzü Limanı doğal bir liman niteliğindedir

Tarihçesi

Eski yıllarda Yobol adıyla da anılan Beşikdüzü İlçesi 1834 yılında padişah II

Mahmut’un fermanıyla Şarlı adıyla Vakfıkebir İlçesine bağlı nahiye olarak kurulmuştur

Şalpazarı İlçesi dahil olmak üzere 80 yıl müstakil tam teşkilatlı ilçe gibi idari teşkilatta yerini alır

1914 1

Dünya Harbi arifesinde valilik kararı ile Vakfıkebir'e bağlanmışsa da müstakil oluşunu devam eder

7/12/1953 gün ve 4/1949 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile Nahiyede, Sulh Mahkemesi, Nüfus, Tapu ve Özel İdare Müdürlükleri ve Noterlik kurulur

Ancak, 1958 yılında Tapu ve Ziraat teşkilatı hariç diğer birimler kaldırılır

İlçe halkı 13 ve 14

yy'larda Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan gelen Türkmen boylarını torunlarıdır

Bugünkü köy adları bu rivayetlerin doğrulamaktadır

Oğuz Beldesi, Dolanlı, Şahmelik, Kalegüney, Anbarlı ve Seyitahmet eldeki en eski belgelere göre Beşikdüzü'nün 1834 yılında Padişah 2

Sultan Mahmut Fermanı ile kurulduğunu ortaya koymaktadır

Nahiye bir müddet Görele ilçesine Şarlı adı ile bağlı kalmıştır

Buradan ayrıldıktan sonra doğruca Trabzon vilayet merkezine bağlanmıştır

Böylece daha müstakil ve tam teşkilat olarak hizmetler yürütülmüştür

Ekonomi

İlçe halkının geçim kaynağı genellikle tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır

Bununla birlikte toprakların az oluşu halkın başka geçim kaynakları aramasına neden olmaktadır

Bunların başında küçük el sanatları, ticaret, memuriyet ve işçilik gelmektedir

Halkın başlıca tarımsal faaliyeti fındıkçılıktır

Ayrıca çay yetiştiriciliği de yapılmaktadır

Vatandaşlar kendi ihtiyaçlarının karşılanması için mısır, patates, sebze ve narenciye (mandalina-portakal) yetiştirmektedir

1997 yılında fındığa alternatif olarak kivi yetiştiriciliği üzerine çalışma yapılmıştır

Son dört yıl içinde çiftçilere kivi, ceviz ve mandalina fidanı dağıtılmıştır

Seracılık üzerine de çalışmalar yapılmıştır

Bu seralarda sebze yetiştirilmektedir

Gelenek ve Görenekleri

XIII

ve XIV

Yüzyıllarda Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan gelen Türkmenlerin torunları olay yöre halkına yaylacılık geleneği halen devam etmektedir

İlçemizin folklorik zenginliği birçok araştırmacının inceleme konusu olmuştur

Halkımızın, asker uğurlama, düğün, bayram ve cenaze merasimlerindeki dayanışması Karadeniz insanının beraberlik anlayışını yansıtır

İşi birlikte yapma anlamına gelen imece usulü çalışma anlayışı kaybolmaya yüz tutmasına rağmen bazı yerlerde devam etmektedir

Yöre halkı, mayıs ayından itibaren; Kadırga, Erikbeli ve Sis Dağı Yaylalarındaki kendilerine ait obalarda yaz aylarını geçirirler

Bu yaylalarda farklı tarihlerde ilçemizin folklorik ve kültürel zenginliğinin sergilendiği çeşitli etkinlikler düzenlenir

Yayla şenliklerimiz ülkemizin büyük illerinde de yapılmaktadır

Bu şenliklere atalarımızın Orta Asya'daki yaylak - kışlak tarzı yaşamlarının kültürümüzdeki uzantısıdır

Yöre halkı, mayısa denk gelen günde "Mayıs Yedisi Şenliklerini" yapar

Bu tür kutlamaların değişik tarihlerde değişik adlarda Karadeniz'in bazı sahil il ve ilçelerinde de kutlandığı görülmektedir

Bu törenler, baharı karşılama, eğlenme ve kaynaşma amaçlı yapılmaktadır

Mayıs yedisi törenleriyle yayla şenliklerinde giyilen yöresel kıyafetler, yapılan yöresel yemekler, oynanan oyunlar ve söylenen maniler folklor ve halk edebiyatı araştırmacılarının ayrıca inceleme konusudur

08-04-2012	#27
Prof. Dr. Sinsi	Türklerin Anadolu’Da Fethettiği Son Başkent \| Trabzon (Trapezus) Beşikdüzü \| Şarli Beşikdüzü ilçesi Trabzon’un 45 km batısındadır Doğusunda Vakfıkabir, batısında Eynesil, güneyinde Şalpazarı ve Tonya ilçelerimizle kuzayine boydan boya Karadeniz bulunmaktadır Denize sıfır kodlu olan ilçenin 121 km 2 yerleşim alanı vardır İlçemizin Türkelli ve Yeşilköy olmak üzere iki beldesi, merkeze bağlı yedi mahalle ve yirmibeş köyü vardır Merkez nüfusu 29700 olup, köyleriyle 47000 dir İlçe merkezi düz olup deniz seviyesi yüksekliğindedir İç kesimleri oldukça engebeli ve meyilli bir araziye sahiptir İlçenin yüzölçümü 121 km2'dir Tipik Karadeniz ikliminin hükümsürdüğü ilçede, yazları serin, kışları ılıktır Her mevsimde yağış görülür En sıcak ay ortalaması 22 derece, en soğuk ay ortalaması 6 derecedir Nem oranı % 60 - % 70 civarındadır Önemli akarsuları Ağasar Deresi ve Kurbağlıdere'dir Önemli yükseltileri ise Beşikdağı ve Yumru Tepeleri'dir Çevre ilçelerinin de yaralandığı Beşikdüzü Limanı doğal bir liman niteliğindedir Tarihçesi Eski yıllarda Yobol adıyla da anılan Beşikdüzü İlçesi 1834 yılında padişah IIMahmut’un fermanıyla Şarlı adıyla Vakfıkebir İlçesine bağlı nahiye olarak kurulmuşturŞalpazarı İlçesi dahil olmak üzere 80 yıl müstakil tam teşkilatlı ilçe gibi idari teşkilatta yerini alır 1914 1 Dünya Harbi arifesinde valilik kararı ile Vakfıkebir'e bağlanmışsa da müstakil oluşunu devam eder 7/12/1953 gün ve 4/1949 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile Nahiyede, Sulh Mahkemesi, Nüfus, Tapu ve Özel İdare Müdürlükleri ve Noterlik kurulur Ancak, 1958 yılında Tapu ve Ziraat teşkilatı hariç diğer birimler kaldırılır İlçe halkı 13 ve 14 yy'larda Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan gelen Türkmen boylarını torunlarıdır Bugünkü köy adları bu rivayetlerin doğrulamaktadırOğuz Beldesi, Dolanlı, Şahmelik, Kalegüney, Anbarlı ve Seyitahmet eldeki en eski belgelere göre Beşikdüzü'nün 1834 yılında Padişah 2 Sultan Mahmut Fermanı ile kurulduğunu ortaya koymaktadır Nahiye bir müddet Görele ilçesine Şarlı adı ile bağlı kalmıştırBuradan ayrıldıktan sonra doğruca Trabzon vilayet merkezine bağlanmıştır Böylece daha müstakil ve tam teşkilat olarak hizmetler yürütülmüştür Ekonomi İlçe halkının geçim kaynağı genellikle tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır Bununla birlikte toprakların az oluşu halkın başka geçim kaynakları aramasına neden olmaktadır Bunların başında küçük el sanatları, ticaret, memuriyet ve işçilik gelmektedir Halkın başlıca tarımsal faaliyeti fındıkçılıktır Ayrıca çay yetiştiriciliği de yapılmaktadır Vatandaşlar kendi ihtiyaçlarının karşılanması için mısır, patates, sebze ve narenciye (mandalina-portakal) yetiştirmektedir 1997 yılında fındığa alternatif olarak kivi yetiştiriciliği üzerine çalışma yapılmıştır Son dört yıl içinde çiftçilere kivi, ceviz ve mandalina fidanı dağıtılmıştır Seracılık üzerine de çalışmalar yapılmıştır Bu seralarda sebze yetiştirilmektedir Gelenek ve Görenekleri XIII ve XIV Yüzyıllarda Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan gelen Türkmenlerin torunları olay yöre halkına yaylacılık geleneği halen devam etmektedir İlçemizin folklorik zenginliği birçok araştırmacının inceleme konusu olmuştur Halkımızın, asker uğurlama, düğün, bayram ve cenaze merasimlerindeki dayanışması Karadeniz insanının beraberlik anlayışını yansıtır İşi birlikte yapma anlamına gelen imece usulü çalışma anlayışı kaybolmaya yüz tutmasına rağmen bazı yerlerde devam etmektedir Yöre halkı, mayıs ayından itibaren; Kadırga, Erikbeli ve Sis Dağı Yaylalarındaki kendilerine ait obalarda yaz aylarını geçirirler Bu yaylalarda farklı tarihlerde ilçemizin folklorik ve kültürel zenginliğinin sergilendiği çeşitli etkinlikler düzenlenir Yayla şenliklerimiz ülkemizin büyük illerinde de yapılmaktadır Bu şenliklere atalarımızın Orta Asya'daki yaylak - kışlak tarzı yaşamlarının kültürümüzdeki uzantısıdır Yöre halkı, mayısa denk gelen günde "Mayıs Yedisi Şenliklerini" yapar Bu tür kutlamaların değişik tarihlerde değişik adlarda Karadeniz'in bazı sahil il ve ilçelerinde de kutlandığı görülmektedir Bu törenler, baharı karşılama, eğlenme ve kaynaşma amaçlı yapılmaktadır Mayıs yedisi törenleriyle yayla şenliklerinde giyilen yöresel kıyafetler, yapılan yöresel yemekler, oynanan oyunlar ve söylenen maniler folklor ve halk edebiyatı araştırmacılarının ayrıca inceleme konusudur