|
Prof. Dr. Sinsi
|
Türklerin Anadolu’Da Fethettiği Son Başkent | Trabzon (Trapezus)
Çarşıbaşı (İskefiye)
Çarşıbaşı İlçesi Doğu Karadeniz Bölgesinde Trabzon - Giresun sahil yolu üzerinde , Trabzon ilinin 34 km batısında kurulmuş güzel bir yerleşim merkezidir Çarşıbaşı'nın eski adı İskefiye olup 1962 yılında değiştirilmiştir Bunun yanında , Vakfıkebir ' de kurulan pazara gidecek olan insanların konaklama yeri olduğu için Çarşıbaşı ' na Pazarönü de denilmekteydi Çarşıbaşı Trabzon ' dan ayrı olarak düşünülemez Bu bakımdan Çarşıbaşı ' nın Trabzon tarihi içerisinde incelemek gerekir Zaten Çarşıbaşı Tarihi ' ni aydınlatacak araştırmalar da henüz yapılmış değildir
Cumhuriyet döneminde, İskefiye adıyla Vakfıkebir ilçesine bağlı bucak merkezi iken (1944), 01 12 1954 tarihinde iskefiye Bele-diyesi kurulmuş, 1962 yılında adı Çarşıbaşı olarak değiştirilmiş, 12081991 tarihinde ilçe olmuştur
Vakfıkebir pazarına giden köylülerin ko-nakladığı Çarşıbaşı’nın, halk arasındaki diğer adı Pazarönü’dür Çarşıbaşı İlçesi Doğu Karadeniz Bölgesinde Trabzon-Giresun sahil yolu üzerinde , Trabzon İli ' nin batısında yer alan bir yerleşim merkezidir
Çarşıbaşı İlçesi ' nin doğusunda Akçaabat , batısında Vakfıkebir , kuzeyinde Karadeniz , güneyinde ise Akçaabat ve Vakfıkebir bulunmaktadır
Batısında Boztepe, Yalıköy, doğuca Fenerkoyu, güneyinde Mahmutlu, Çavuşlu, Sarıköy, Kadıköy köyleri yer almaktadır
Köyde, romatizmaya iyi geldiğine inanılan 50 °C sıcaklığında kalsiyumu bol bir su kaynağı bulunmaktadırArazi yapısı genellikle dağınık ve eğimlidir Dağlar bazı bölümlerde denize dik , bazılarında ise paralel olarak uzanırlar Bu dağlar , bazı kısımlarında güney-kuzey doğrultusunda denize akan akarsularla bölünmüş ve vadiler meydana gelmiştir
Akarsular içerisinde en önemlisi İskefiye Deresi olup , birçok akarsuyun birleşmesi ile meydana gelmiştir ve Karadeniz ' e dökülmektedir Çarşıbaşı ' nın dağları denizden iç kesimlere doğru ilerledikçe yükselmektedir İlçenin en yüksek yeri 2150 metre yüksekliğindeki Karadağ Tepesi ' dir Bu yer hem Akçaabat , hem de Vakfıkebir İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır Bu bölge aynı zamanda Çarşıbaşılı köylülerin yaylası ve dinlenme yeridir Diğer taraftan ilçenin doğusunda deniz kenarından başlayan Yoroz dağları , güneyinde Şahinli Köyü ' nün batısında kalan Karaorman Dağları , Kaleköy sınırları içinde bulunan Kulus Tepesi ile güneyinde Hıdırnebi Dağları da ilçede bulunan önemli dağlar arasında yer almaktadır
Çarşıbaşı İlçesi , Karadeniz ikliminin tipik bir örneğini gösterir Genellikle yazlar orta sıcaklıkta , kışlar ise ılık geçmektedir Bunun yanında bütün mevsimler düzenli ve yağışlıdır Çarşıbaşı ile Trabzon yakın olmasına rağmen iklim farklılığı görülebilir Yoroz Burnu ' na kadar günlük güneşlik olan hava oradan sonra tamamen değişebilir Bunun terside olabilir İç tarafta kalan Çarşıbaşı Yoroz ' dan sonra iklimde farklılık gösterir Çünki Yoroz Burnu ' nun mevkii denize çıkıntılıdır42 yıl boyunca yapılan sıcaklık ölçümlerine göre , yıllık ortalama sıcaklığı 149 derece olarak hesaplanmıştır
En sıcak ay Ağustos olup ortalama 232 derece , en soğuk ay ise Şubat olup ortalama 7 derecedir Don olayları fazla olmayıp daha ziyade Şubat ayında kısmen rastlanır Nem oranının değeri % 74 civarındadır Bazı aylarda % 79 ' a kadar ulaşır En düşük nem oranı Nisan ayında olup % 6 civarındadır Çarşıbaşında yılın her ayında yağışlara rastlamak mümkündür Bu bakımdan Karadeniz yağış düzeninin belirgin özelliklerini taşır
Ancak , Karadeniz ' in diğer kıyılarına göre yağışlar bu yörede kısmen bir azalma gösterir Dağların karayele karşı oluşu engebelerin yüksek olmayışı buna yol açar Yıllık yağış tutarını mevsimlere göre dağılışında Karadeniz yağış düzeni egemen olmakla birlikte doğu taraftaki merkezlere göre yaz aylarının biraz daha yağışsız geçtiği , buna karşılık ilkbahar yağışlarının daha fazla olduğu görülür
Çarşıbaşı ' nda kıble ya da lodos poyraz ve karayel rüzgarlarına rastlanır Kafkas Dağları ' nn soğuk rüzgarlara engel oluşu , Doğu Karadeniz Dağları ' nın yüksekliği ve denizin etkisiyle kış mevsimi genellikle ılık geçmektedir Kıyı kesimlerine daha az , yüksek kesimlere ise daha fazla kar yağar
İklimin ılıman karakterde bulunması , yağışların fazla ve düzenli olması , kıyıdan itibaren yükselen dağların özellikle karayele karşı bulunması bölgede gür bir bitki ötüsünün oluşmasına yol açmıştır Eğer orman yok edilmemişse , alt sınırı deniz seviyesinden başlar , 2100-2300 metreye kadar yükselir Bunlardan 120 metreye kadar olan yerlerde daha çok kışın yapraklarını döken geniş yapraklı ağaçlar ( meşe , kestane , komar , kızılağaç , isfendan , ıhlamur gibi ) , 1200-2300 metre arasında ise iğne yapraklı ağaçlar ( çam ) yer alır
Bu yörede ormanlar denize kadar uzanmaktadır Bunda yağış ve ısı etkenlerinin önemli rolü vardır Yerleşme alanlarının dağınıklığı tarım ürünlerinin ekilmesi ormanların çoğu yerde harap olmasına yol açmıştır Bu bakımdan orman ekim alanları arasında az miktarda kalmış , ancak yüksek yerlerde alanlarını genişletebilmiştir Yüksek yerlerde yaygın ağaç türleri ladin ve kayındır Ancak , ormanlarda yetişen değişik türler de vardır Örneğin Karadeniz köknarı , Şark kayını az ölçüde sarıçam , gürgen , karaağaç , meşe , kızılağaç , kestane gibi Çarşıbaşı ' nda arazinin yüzde 80-90 arasında engebeli olmasına ve geniş düzlükler bulunmamasına rağmen ekonomik değeri üstün olan tarım ürünlerinin yetiştirilmesi mümkündür
|