Türkiye'nin Tarihi Köprüleri

Hoşap Köprüsü


Hoşap Köprüsü - Gürpınar (Van)



Arkasındaki tepede yer alan aynı isimli kalenin gölgelendirdiği Hoşap Köprüsü, yapımında kullanılan farklı renkli taşlardan dolayı estetik bir görünüm kazanıyor Köprünün kemer aralıklarına özenle yerleştirilen siyah-beyaz taşlar ve kabartma tekniğiyle yazılan kitabeleri dikkat çekiyor

Van-Hakkari karayolu üzerindeki Güzelsu köyüne konumlanan köprü, güney-kuzey doğrultusunda kurulu Yerleşimin içinden geçen Hoşap Çayı’nın üzerine inşa edilen Hoşap Köprüsü, biri büyük ikisi küçük üç sivri kemerden oluşuyor Yaklaşık 32 metre uzunluğunda ve 5 metre genişliğindeki köprünün en büyük kemerinin iki yanında çerçevelenerek konulan iki kitabe yer alıyor Osmanlıca, Farsça ve Arapça metinler içeren yazıtlardan öğrendiğimize göre köprü, 1671 yılında Mahmudi beylerinden Zeynel Bey oğlu Evliya Bey tarafından yaptırıldı Bu yüzden halk arasında Evliya Bey Köprüsü olarak da anılıyor Köprünün çevresinde eskiden yapılar yer almaktaydı Kuzey tarafında bulunan ön cephesi dükkânlarla dolu bir han binası, günümüzde kısmen toprak altında kaldı

Van ili Gürpınar ilçe merkezine 39 kilometre mesafedeki köprü, arkasındaki sarp kayalara konumlanan Hoşap Kalesi’ne ulaşımda bir kapı vazifesi görüyor aynı zamanda Urartulardan beri kullanılan ve Mahmudi Süleyman Bey tarafından yaptırılan bu görkemli kale, adaşı olan köprüyle birlikte ülkemizin tarihi hazineleri arasındaki yerini koruyor Köprüdeki en son restorasyon çalışması 2004 yılında yapıldı





Kırmızı Köprü


Kırmızı Köprü - Bahçesaray (Van)



Van bölgesinde uzun bir süre hâkimiyet kuran Urartular köprü, su kanalları ve antik barajlar inşa ederek hayatı kolaylaştırdı Birçoğu günümüze ulaşan bu tarihi yapılar arasında özellikle köprüler mimari tarzlarıyla ön plana çıkıyor Türklerin bölgeye gelmesiyle birlikte bu tarihi taş köprülere bazı eklemeler yapıldı veya yıkılanların yerine yenileri inşa edildi Van ili sınırları içinde bulunan köprülere en iyi örnekler Çatak, Hoşap (Evliya Bey), Bendimahi, Zeril, Şeytan, Hurkan ve Kırmızı Köprü olarak sıralanabilir

Zarif kemerine işlenen tuğlaların renginden dolayı bu adı alan Kırmızı Köprü, görsel güzelliğiyle dikkat çekiyor Bahçesaray-Hizan yolunda Müküs Çayı üzerinde yer alan ve kitabesi olmayan köprünün yapım tarihi bilinmiyor Uzmanlar 16 veya 17 yüzyılda inşa edildiğini düşünüyor Tek gözlü yapı, Osmanlı ve Selçuklu döneminde sık rastlanan sivri kemer mimari tarzına iyi bir örnek teşkil ediyor Kırmızı Köprü 45,5 metre uzunluğunda ve 4,35 metre genişliğinde

Tıpkı Diyarbakır Malabadi Köprüsü’nde olduğu gibi, bu köprünün de her iki girişinde birer oda bulunuyor Bu odalar, yapıyı savunmak için bekleyen nöbetçilerin ya da yolcuların dinlenmesi amacıyla yapılmış Yan duvarları moloz taşla örülen Kırmızı Köprü’nün korkuluk ve kemerlerinde kesme taş kullanılmış 2005 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından onarılan köprü yaya geçişine açık





Nehri Köprüsü


Nehri Köprüsü - Şemdinli (Hakkari)



Arazi şartlarının getirdiği bir gereksinim sonucu ortaya çıkan köprüler, insanlık var olduğundan bu yana kullanılıyor İlkel zamanlarda ağaç kütükleri, tropikal bölgelerde kalın bitki lifleri kullanılırken, daha sonraki dönemlerde taş köprüler inşa edilmeye başlanıyor Tarihi kaynaklar köprülerin Çin’den dünyaya yayıldığını söylüyor İlk kemer köprülere ise Mısır ve Mezopotamya’da rastlanıyor İpek ve Baharat Yolu’yla birlikte daha da önem kazanan köprüler, Roma İmparatorluğu döneminde taştan yapılmaya başlanıyor

Yılların yorgunluğuna karşın geçmişi geleceğe, bugünü yarına bağlamaya devam eden tarihi köprülerimizden biri de Nehri Köprüsü Hakkari’nin Şemdinli ilçesinin Nehri (Bağlar) köyündeki bu taş köprü, derin bir vadi içinde akan Şemdinli Deresi üzerinde yer alıyor Köy merkezine 4 kilometre uzaklıktaki köprünün ayakları kayaların üstüne oturuyor Kitabesi günümüze ulaşmayan yapı yerel kaynaklara göre Seyit Ahmet Sıddık tarafından 19 yüzyılda yaptırıldı Yakınlardaki Kelat Sarayı’nın da bu hayırsever kişi tarafından inşa ettirildiği biliniyor

Sivri kemerli köprülerinin en güzel örneklerinden biri olan Nehri Köprüsü, 21,20 metre uzunluğunda ve tek gözlü olarak inşa edildi Yüksekliği 11 metreye yaklaşan köprünün genişliği ise 3 metre Yapımında düzgün kesme taşlar kullanılan bu anıt eserin her iki tarafına küçük birer niş yerleştirilmiş Dolgu ve tampon duvarları moloz taşlarla döşenen Nehri Köprüsü, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2002 yılında restore edildi ve korkulukları yenilendi





Ceyhan Köprüsü


Ceyhan Köprüsü - Kahramanmaraş



Anadolu’nun adına türküler yakılan tarihi taş köprülerinin büyük bir kısmı, Osmanlı döneminde inşa edildi Roma dönemindeki yuvarlak biçimli kemer yerine çoğunlukla sivri kemer kullanılan bu köprüler, seferberlik zamanlarında orduların kullanması ve ticaretin gelişmesi adına yapıldı Süsleme ve rölyeflerin çok az kullanıldığı Osmanlı mimarisinde köprülere namazgâh, istirahat sofası, kitabe ve balkon şeklinde köşkler gibi özgün formlar eklendi

Osmanlı döneminden günümüze kalan taş köprü örneklerinden biri de Kahramanmaraş’taki Ceyhan Köprüsü Elbistan ilçesinin Pınarbaşı-Kaynarca mevkiinden doğup 500 kilometreyi aşan bir yolculuğun ardından Akdeniz’e kavuşan Ceyhan Nehri üzerinde birçok tarihi köprü bulunuyor Kahramanmaraş’a 10 kilometre uzaklıktaki Ceyhan Köprüsü’nün yapım tarihi net olarak bilinmese de, 15 ya da 16 yüzyılda inşa edildiği tahmin ediliyor

Eski Kahramanmaraş-Göksun yolu üzerinde, biri diğerlerine göre oldukça büyük altı gözden oluşan köprünün uzunluğu yaklaşık 155 metre civarında En büyük kemerinin açıklığı 24,50 metre olmasından dolayı köprü, orta noktasından itibaren iki yakaya doğru hafif bir eğimle ulaşıyor Ceyhan Nehri’nin yüksek debisine karşı yapılan selyaranları ise, sivri bir gemi burnu formunda tasarlanmış En son 1983 yılında Karayolları tarafından onarılan Ceyhan Köprüsü halen kullanılmakta