Türkiye'nin Tarihi Köprüleri

On Gözlü Köprü

On Gözlü Köprü - Diyarbakır



Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ne hayat veren iki nehirden biri olan Dicle yöre halkı tarafından kutsal sayılıyor Özellikle Kurban Bayramı’nın ilk akşamında Dicle üzerindeki On Gözlü Köprü’de toplanan genç kızlar ve kadınlar, gerçekleşmesini istedikleri dilekleri yazdıkları kâğıtları nehrin sularına bırakıyor

Tarihi bilinen en eski İslam köprülerinden biri olan On Gözlü Köprü, Diyarbakır’ın Silvan’a ulaşımını sağlayan eski yol üzerindeki Kırklar Dağı’nın eteğinde yer alıyor Dicle ya da Silvan Köprüsü olarak da anılan On Gözlü Köprü, geçtiğimiz yıllarda geçirdiği onarımın ardından halen Diyarbakırlılara hizmet vermeye devam ediyor

178 metre uzunluğunda ve 5,6 metre eninde olan On Gözlü Köprü, 1065 yılında Mervaniler döneminde inşa edildi Mimarının Yusufoğlu Ubeyd Bey olduğu tahmin ediliyor Dicle Irmağı’nın geniş yatağında on gözlü olarak planlanan köprünün en büyük kemer açıklığı 15 metreye yaklaşıyor Bölgeye özgü siyah bazalt taşlar kullanılarak inşa edilen bu tarihi yapının ayak kısmında, diğer taş köprülerde olduğu gibi nehir taşkınlarına karşı selyaranlar bulunuyor Köprünün çiçekli kûfi hat sanatıyla yazılmış Arapça kitabesi zamanın etkisiyle bir bölümü silindiği için tam okunamayacak halde

Yüksek tonajlı araçların yoğun olarak kullandığı On Gözlü Köprü’nün kemerlerinde oluşan tahribat nedeniyle, geçtiğimiz yıllarda Karayolları Bölge Müdürlüğü tarafından bir restorasyon çalışması gerçekleştirildi Tarihi köprüyü yok olmaktan kurtarmak için yeni inşa edilen Bağıvar Köprüsü, bir kilometre güneyde konumlanıyor ve 2009 yılında trafiğe açıldı




Hasankeyf Köprüsü

Hasankeyf Köprüsü - Hasankeyf (Batman)



Yıkık dökük haliyle kartpostallara konu olan Hasankeyf Köprüsü, Ilısu Barajı’nın suları altında kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya bugün Neredeyse bin yıllık ömründen geriye kalan köprü ayakları ve küçük bir kemer parçasıyla tarih sayfalarında var olma çabası veriyor Hasankeyf

Üzerindeki kabartmalardan dolayı Batman-Malabadi ve Dicle üzerindeki Ceziret İbn Umar köprülerine benzemesi, onun bir Artuklu eseri olma olasılığını güçlendiren en önemli kanıt Kitabesi bulunmadığı için yapım tarihi konusunda net bir bilgi yok Sadece ortaçağ tarihçilerinden İbn Havkal, köprünün 12 yüzyılda Fahreddin Karaaslan hükümranlığı döneminde inşa edildiğini not düşmüş kayıtlarına Ne zaman yıkıldığı bilinmeyen köprü, Eyyubiler ve Akkoyunlular zamanında ciddi onarımlardan geçmiş

Irmağın akıntı tarafında üçgen, ters tarafta dairesel selyaranlarıyla dikkat çeken Hasankeyf, 40 metrelik orta kemer açıklığıyla ortaçağın en büyük taş köprülerinden biriydi Moloz bir gövdenin kesme taşlarla kaplanmasıyla yapılan köprünün ortası, portatif bir ahşap donanımla kaplıydı Çoğunlukla derebeylik şatolarının girişinde rastlanan bu özellik sayesinde, düşman işgali sırasında söz konusu ahşap kısım kaldırılarak köprüden geçiş engelleniyordu

Birçok Artuklu eserinde olduğu gibi Hasankeyf köprüsünde de dönemin izlerini bulmak mümkün Bu kültürel mirasın en önemli özelliği, çoğu silinmiş olarak günümüze gelen, hemen her ayakta dörder olmak üzere toplam on iki kabartmanın varlığı Astrolojik betimlemeler olduğu varsayılan bu kabartmalardan sadece, köprünün üçüncü ayağındaki “ayakta duran insan figürleri” seçilebiliyor