Fotoğrafçılık Teknik Terimleri-Detaylı Açıklamalar

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-03-2012

Obtüratör Hızı / Enstantane Nedir?

Fotoğraf çekme eylemini gerçekleştirmek için deklanşör düğmesine (fotoğraf çekmek için bastığınız düğme) bastığımız anda kullandığınız makinanın türüne göre değişecek mekanizmalarla optik algılayıcıya ışık ışınları belli bir süre düşürülür demiştik

Bu 'belli bir süre' fotoğrafımızın enstantanesini verir yani fotoğrafın kaç saniye pozlandığıdır

Bunu kontrol eden mekanizmaya da obtüratör denir

Filmli dönemde obtüratör makinada olabileceği gibi her lenste de ayrı ayrı bulunabiliyordu ('leaf shutter' olarak adlandırılır)

Lenste bulunmasının getirdiği en büyük dezavantaj tahmin edebileceğiniz gibi lenslerin fiyatlarını arttırması idi

Günümüzde obtüratör kullanan makinalar DSLR olarak adlandırdığımız, ayna ve perde sistemine sahip olan fotoğraf makinalarıdır

DSLR nedir? 'Digital Single Lens Reflex' in kısaltmasıdır ve Türkçeye 'Sayısal Tek Mercek Yansımalı' olarak çevrilebilir

Gelecek yazımızda daha detaylı anlatacağımız bu sistemde lensler değiştirilebilir, lensten gelen görüntüyü optik vizöre yansıtmak için ayna mekanızması kullanılır ve fotoğraf çekme esnasında ayna kapanarak obtüratör mekanizmasının kontrolünde lensten gelen görüntü optik algılayıcıya düşürülür

Obtüratör, 2 tane metal perde (İng: 'Shutter Curtain') ve bu perdelerin hareketini ifade eden obtüratör döngüsünü (İng: 'Shutter Cycle') kontrol eden mekanizmadan oluşur

Yukarıdaki fotoğrafta filmi fotoğraf makinasının perdelerinden birinin aralanmış halini görebilirsiniz

Perdelerin hareketleri kullanılan enstantene değerine göre değişiklik gösterir

Bu kavramı sözlerle ifade etmek için güç olduğu için videoya çektim, bu videoda pozlamaya başlanması anında perdelerin açılması ve pozlama bitirilirken de kapanmasını görebilirsiniz

Gövdede kullanılan obtüratör ile ilgili olarak birkaç özellik sıralayabiliriz:

Bu sistemin avantajı lenste bulunan mekanızmaya göre çok daha hızlı çalışarak çok daha kısa pozlama değerlerine ulaşabilmesidir

Giriş seviyesi DSLR'da 1/4000 değerini görürken, orta ve ileri seviye DSLR gövdelerde 1/8000 değerini görebilmekteyiz

Lenste kullanılan sistemlerde bu değer azami 1/400 olmakta

Bu kadar hızlı kapanıp açılma işlemini mümkün kılan da 2 perdeli obtüratör mekanizmasıdır çünkü perdelerden biri açılırken, diğer perde de onu takip ederek kapanır yani tüm optik algılayıcı aynı anda pozlanmayıp perdeler optik algılayıcının sadece bir miktarına ışık düşürecek şekilde aynı yöne hareker ederler

Optik algılayıcıya görüntünün ulaşabilmesi için ayna mekanızmasının çekim anında kapatılması gerekir (bu esnada optik vizöre görüntü gitmez) ve bu da aynanın hareketinden doğan gürültüye ve kamera titreşimine neden olur

Titireşim uzun pozlamalarda fotoğraf makinasının hareketinden doğan bulanıklık olarak fotoğrafa yansırken, gürültü sessiz ortamlarda dikkat çeker ve özellikle bale, konser gibi mekanlarda soruna neden olur

Sahnede yatayda yüksek hzıla hareket eden nesne varsa, perdelerin açılıp, kapanma hareketleri nedeniyle çekilen nesnede bozlmalar görülebilir

Bu pozlama süresine enstantane dediğimizi, obtüratör hızı ile kontrol edilip saniye cinsinden belirttiğimizi yazmıştık, peki bu değerler nelerdir onlara bakalım

Saniye cinsinden, 1 saniye ve daha yüksek enstantane değerleri birer duraklık artışlarla aşağıdaki gibidir

DSLR gövdenizde gerekli ayarları yaparsanız 1/2 ya da 1/3 duraklık ek değerleri de seçebilir hale geleceksiniz yani diyeim 1/3 duraklık değer kullanmayı tercih ederseniz 1/125 ve 1/250 arasında 1/160 ve 1/200 değerleri de seçilebilir hale gelecektir

Enstantane yükseldikçe pozu belirleyen diğer değişkenleri sabit tutarsanız optik algılayıcıya düşecek ışık miktarı azalacaktır

11/21/41/81/151/301/601/1251/2501/5001/10001/20001/40001/8000
Enstantaneyi ilgilendiren konuları şunlar:

Kısa pozlama: Hareketi dondurma, çok ışığın olduğu durumlarda optik algılayıcıya düşen ışığı azaltmak için hızlı enstantane değeri kullanarak çekim yapılmasıdır

Uzun pozlama: Kaydırma (İng: 'Panning') gibi hareketin devamlılığını fotoğrafa yansıtmak için, ortamda az ışık olduğunda optik algılayıcıya düşen ışığı arttırmak için yavaş enstantane değeri kullanarak çekim yapılmasıdır

Bulb(Türkçe karşığı sınırsızdır; Kısaltması: B): Enstantane değerinin makinanın izin verdiği en yavaş enstantaneden daha da yavaş olmasını istediğiniz durumlarda makinanın B modunu devreye sokarak istediğiniz kadar uzun pozlama yapabilirsiniz

Bunun için uzaktan kumanda veya deklanşör kablosu kullanılmalıdır, doğrudan deklanşör düğmesini kullanmak makinada titreşime neden olacaktır

Sevgili 5D'mi sizin için feda ederek B modunda lenssiz olarak çekim yaptım, bu sayede ayna hareketini ve perdelerin açılıp kapanması arasında çıplak algılayıcıyı yukarıdaki videoda görebilirsiniz

Denemenizi tavsiye etmem ;)

Shutter Lag: Türkçe 'Obtüratör Gecikmesi' diyebiliriz

Deklanşöre basmanızla fotoğrafın çekilmeye başlanması arasında geçen süredir, özellikle anı yakalamak istediğinizde çok önemli olacaktır; giriş seviyesi makinadan üst seviyeye geçtikçe bu değer azalır

Enstantane Hızı ile İlgili Senaryolar

Şelale gibi su hareketi içeren bir fotoğraf çekiyorsunuz ve suyun pürüzsüz çıkmasını istiyorsunuz: Makinayı M veya AV/A moduna alarak enstantaneyi düşürün:

Fotoğraf: Yalçın Aydın, 1/20, f:20, ISO200, Canon 400D

Suyun akışını dondurmak istiyorsunuz: Makinayı M veya TV/S moduna alıp enstantaneyi yükseltin:

Fotoğraf: Yalçın Aydın, 1/4000, f:4, ISO800, Canon 400D

Kaydırma çekimi yapmak istiyorsunuz: Zor bir çekimdir ve bol pratik gerektirir ama bilmeniz gereken gene makinayı M veya AV/A moduna alarak enstantaneyi düşürmeniz gerektiğidir

Çekim esnasında lensiniz hareket halindeki nesneyi takip edecek şekilde nesnenin hareket düzleminde kaydırmalısınız

Fotoğraf: Ahmet ALTUNTAŞ, 1/80, f:16, ISO100, 300mm, Canon 400D

Gece manzara çekimi yapmak istiyorsunuz: İstediğiniz etkiye göre diyaframınızı ayarladıktan sonra düşük enstantane ve tripod kullanarak çekiminizi yapabilirsiniz

Fotoğraf: Banu Tuncel - 8", f:5, ISO80, Kodak Z740

Spor karşılaşması çekmek istiyorsunuz: Bu durumda hareketi yakalamanız özellikle önem kazanıyor ve yapmanız gereken olabildiğince yüksek enstantane kullanmanız:

kaynak: wikipedia (1/125, f:71, 16mm, Nikon D1X)

Yıldırım fotoğrafı çekmek istiyorsunuz: Düşük enstantane kullanmalısınız

Kaynak: wikipedia

Senaryolardan da anlayacağınız üzere eğer anı yani hareketi yakalamak istiyorsanız kısa pozlama, hareketteki devamlılık sizin için önemliyse uzun pozlama yapmalısınız

08-03-2012	#2
Prof. Dr. Sinsi	Fotoğrafçılık Teknik Terimleri-Detaylı Açıklamalar Obtüratör Hızı / Enstantane Nedir? Fotoğraf çekme eylemini gerçekleştirmek için deklanşör düğmesine (fotoğraf çekmek için bastığınız düğme) bastığımız anda kullandığınız makinanın türüne göre değişecek mekanizmalarla optik algılayıcıya ışık ışınları belli bir süre düşürülür demiştik Bu 'belli bir süre' fotoğrafımızın enstantanesini verir yani fotoğrafın kaç saniye pozlandığıdır Bunu kontrol eden mekanizmaya da obtüratör denir Filmli dönemde obtüratör makinada olabileceği gibi her lenste de ayrı ayrı bulunabiliyordu ('leaf shutter' olarak adlandırılır) Lenste bulunmasının getirdiği en büyük dezavantaj tahmin edebileceğiniz gibi lenslerin fiyatlarını arttırması idi Günümüzde obtüratör kullanan makinalar DSLR olarak adlandırdığımız, ayna ve perde sistemine sahip olan fotoğraf makinalarıdır DSLR nedir? 'Digital Single Lens Reflex' in kısaltmasıdır ve Türkçeye 'Sayısal Tek Mercek Yansımalı' olarak çevrilebilir Gelecek yazımızda daha detaylı anlatacağımız bu sistemde lensler değiştirilebilir, lensten gelen görüntüyü optik vizöre yansıtmak için ayna mekanızması kullanılır ve fotoğraf çekme esnasında ayna kapanarak obtüratör mekanizmasının kontrolünde lensten gelen görüntü optik algılayıcıya düşürülür Obtüratör, 2 tane metal perde (İng: 'Shutter Curtain') ve bu perdelerin hareketini ifade eden obtüratör döngüsünü (İng: 'Shutter Cycle') kontrol eden mekanizmadan oluşur Yukarıdaki fotoğrafta filmi fotoğraf makinasının perdelerinden birinin aralanmış halini görebilirsiniz Perdelerin hareketleri kullanılan enstantene değerine göre değişiklik gösterir Bu kavramı sözlerle ifade etmek için güç olduğu için videoya çektim, bu videoda pozlamaya başlanması anında perdelerin açılması ve pozlama bitirilirken de kapanmasını görebilirsiniz Gövdede kullanılan obtüratör ile ilgili olarak birkaç özellik sıralayabiliriz: Bu sistemin avantajı lenste bulunan mekanızmaya göre çok daha hızlı çalışarak çok daha kısa pozlama değerlerine ulaşabilmesidir Giriş seviyesi DSLR'da 1/4000 değerini görürken, orta ve ileri seviye DSLR gövdelerde 1/8000 değerini görebilmekteyiz Lenste kullanılan sistemlerde bu değer azami 1/400 olmakta Bu kadar hızlı kapanıp açılma işlemini mümkün kılan da 2 perdeli obtüratör mekanizmasıdır çünkü perdelerden biri açılırken, diğer perde de onu takip ederek kapanır yani tüm optik algılayıcı aynı anda pozlanmayıp perdeler optik algılayıcının sadece bir miktarına ışık düşürecek şekilde aynı yöne hareker ederler Optik algılayıcıya görüntünün ulaşabilmesi için ayna mekanızmasının çekim anında kapatılması gerekir (bu esnada optik vizöre görüntü gitmez) ve bu da aynanın hareketinden doğan gürültüye ve kamera titreşimine neden olur Titireşim uzun pozlamalarda fotoğraf makinasının hareketinden doğan bulanıklık olarak fotoğrafa yansırken, gürültü sessiz ortamlarda dikkat çeker ve özellikle bale, konser gibi mekanlarda soruna neden olur Sahnede yatayda yüksek hzıla hareket eden nesne varsa, perdelerin açılıp, kapanma hareketleri nedeniyle çekilen nesnede bozlmalar görülebilir Bu pozlama süresine enstantane dediğimizi, obtüratör hızı ile kontrol edilip saniye cinsinden belirttiğimizi yazmıştık, peki bu değerler nelerdir onlara bakalım Saniye cinsinden, 1 saniye ve daha yüksek enstantane değerleri birer duraklık artışlarla aşağıdaki gibidir DSLR gövdenizde gerekli ayarları yaparsanız 1/2 ya da 1/3 duraklık ek değerleri de seçebilir hale geleceksiniz yani diyeim 1/3 duraklık değer kullanmayı tercih ederseniz 1/125 ve 1/250 arasında 1/160 ve 1/200 değerleri de seçilebilir hale gelecektir Enstantane yükseldikçe pozu belirleyen diğer değişkenleri sabit tutarsanız optik algılayıcıya düşecek ışık miktarı azalacaktır 11/21/41/81/151/301/601/1251/2501/5001/10001/20001/40001/8000 Enstantaneyi ilgilendiren konuları şunlar: Kısa pozlama: Hareketi dondurma, çok ışığın olduğu durumlarda optik algılayıcıya düşen ışığı azaltmak için hızlı enstantane değeri kullanarak çekim yapılmasıdır Uzun pozlama: Kaydırma (İng: 'Panning') gibi hareketin devamlılığını fotoğrafa yansıtmak için, ortamda az ışık olduğunda optik algılayıcıya düşen ışığı arttırmak için yavaş enstantane değeri kullanarak çekim yapılmasıdır Bulb(Türkçe karşığı sınırsızdır; Kısaltması: B): Enstantane değerinin makinanın izin verdiği en yavaş enstantaneden daha da yavaş olmasını istediğiniz durumlarda makinanın B modunu devreye sokarak istediğiniz kadar uzun pozlama yapabilirsiniz Bunun için uzaktan kumanda veya deklanşör kablosu kullanılmalıdır, doğrudan deklanşör düğmesini kullanmak makinada titreşime neden olacaktır Sevgili 5D'mi sizin için feda ederek B modunda lenssiz olarak çekim yaptım, bu sayede ayna hareketini ve perdelerin açılıp kapanması arasında çıplak algılayıcıyı yukarıdaki videoda görebilirsiniz Denemenizi tavsiye etmem ;) Shutter Lag: Türkçe 'Obtüratör Gecikmesi' diyebiliriz Deklanşöre basmanızla fotoğrafın çekilmeye başlanması arasında geçen süredir, özellikle anı yakalamak istediğinizde çok önemli olacaktır; giriş seviyesi makinadan üst seviyeye geçtikçe bu değer azalır Enstantane Hızı ile İlgili Senaryolar Şelale gibi su hareketi içeren bir fotoğraf çekiyorsunuz ve suyun pürüzsüz çıkmasını istiyorsunuz: Makinayı M veya AV/A moduna alarak enstantaneyi düşürün: Fotoğraf: Yalçın Aydın, 1/20, f:20, ISO200, Canon 400D Suyun akışını dondurmak istiyorsunuz: Makinayı M veya TV/S moduna alıp enstantaneyi yükseltin: Fotoğraf: Yalçın Aydın, 1/4000, f:4, ISO800, Canon 400D Kaydırma çekimi yapmak istiyorsunuz: Zor bir çekimdir ve bol pratik gerektirir ama bilmeniz gereken gene makinayı M veya AV/A moduna alarak enstantaneyi düşürmeniz gerektiğidir Çekim esnasında lensiniz hareket halindeki nesneyi takip edecek şekilde nesnenin hareket düzleminde kaydırmalısınız Fotoğraf: Ahmet ALTUNTAŞ, 1/80, f:16, ISO100, 300mm, Canon 400D Gece manzara çekimi yapmak istiyorsunuz: İstediğiniz etkiye göre diyaframınızı ayarladıktan sonra düşük enstantane ve tripod kullanarak çekiminizi yapabilirsiniz Fotoğraf: Banu Tuncel - 8", f:5, ISO80, Kodak Z740 Spor karşılaşması çekmek istiyorsunuz: Bu durumda hareketi yakalamanız özellikle önem kazanıyor ve yapmanız gereken olabildiğince yüksek enstantane kullanmanız: kaynak: wikipedia (1/125, f:71, 16mm, Nikon D1X) Yıldırım fotoğrafı çekmek istiyorsunuz: Düşük enstantane kullanmalısınız Kaynak: wikipedia Senaryolardan da anlayacağınız üzere eğer anı yani hareketi yakalamak istiyorsanız kısa pozlama, hareketteki devamlılık sizin için önemliyse uzun pozlama yapmalısınız