Enerji Biçimlerinin Günlük Hayatta Kullanım Alanları

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-02-2012

Ülkemizdeki hidroelektrik santraller ve elektrik üretimleri:

Güneş Enerjisi

Güneş Enerjisi Potansiyeli

Ülkemiz, coğrafi konumu nedeniyle sahip olduğu güneş enerjisi potansiyeli açısından birçok ülkeye göre şanslı durumdadır

Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünde (DMİ) mevcut bulunan 1966-1982 yıllarında ölçülen güneşlenme süresi ve ışınım şiddeti verilerinden yararlanarak EİE tarafından yapılan çalışmaya göre Türkiye'nin ortalama yıllık toplam güneşlenme süresi 2640 saat (günlük toplam 7,2 saat), ortalama toplam ışınım şiddeti 1311 kWh/m²-yıl (günlük toplam 3,6 kWh/m²) olduğu tespit edilmiştir

Güneş enerjisinden; su ısıtmada, konut ısıtmada, pişirmede, kurutmada, soğutmada ve elektrik enerji eldesinde faydalanılır

Güneş enerjisinin kullanılabilmesi için toplanması gereklidir

Bu toplama işlemi ısıl (güneş kolektörleri) ve elektriksel (fotovoltaikler) olmak üzere iki değişik yol ile yapılır

Güneş panelleri, güneş ışığını direkt olarak elektriğe çevirirler

PV (photovoltaic) hücreler, güneş ışığını emdiği zaman, elektronlar bulundukları atomlardan ayrılarak madde içinde serbest kalırlar ve böylece bir elektrik akımı oluşur

Gelen enerjinin ancak 1/6 oranında bir kısmı elektrik enerjisine dönüşebilir

Rüzgar Enerjisi

Rüzgarın şiddetinden yararlanılarak elde edilen bir enerji türüdür

Rüzgar türbinleri aracılığıyla enerji üretilir

Son 20 yıl içinde dünyada çok önemli bir enerji üretim aracı olarak kabul edilmiş ve çalışmalar hızlandırılmıştır

Avrupa Birliği ülkeleri, 2010 yılına kadar enerji tüketimlerinin %12 sini rüzgardan sağlamayı hedeflemişlerdir

Türkiye, özellikle kıyı bölgeleri ile rüzgar enerjisinden faydalanabilecek konumdadır

10m yükseklikteki ortalama rüzgar şiddeti 4-5 m/s olan bölgelerimizde 50-60m yükseklikteki güç yoğunluğu 500W/m2 yi aşmaktadır

Rüzgar jeneratörleri;

-Çiftlikler, villalar, dağ evleri
-Sanayi tesisleri
-Tarım, sulama-pompalama tesisleri
-GSM santralleri
-Telekomünikasyon, radyo ve tv istasyonları
-Yatlar ve deniz fenerleri
-Turistik işletmeler

gibi birçok alanda kullanılmaktadırlar

Ülkemizde rüzgar enerjisi potansiyeli yüksek olan bölgeler;

Marmara
Ege
Akdeniz
Karadeniz
bölgeleridir

Özellikle Çeşme ve Bozcaada, rüzgar enerjisi potansiyeli bakımından çok verimlidirler

Türkiye nin kurulu rüzgar gücü 200MW tır

Yeni kurulacak santrallerle 475 MW lık rüzgar gücü planlanmaktadır

Jeotermal Enerji

Suyu ısıtmak ve buharlaştırmak için fosil yakıt yerine kullanılır

Bu nedenle jeotermal enerji, çevre dostu olarak bilinir

Türkiye, jeotermal zenginlik bakımından dünyanın 7

ülkesidir

Yüzey sıcaklığı 40oC ın üzerinde olan alanlar, merkezi ısıtma, sera ısıtması, endüstri ve kaplıcalarda ve elektrik üretiminde kullanılmaktadır

Türkiye de 140 jeotermal sahadan sadece 4 tanesi elektrik üretimine uygundur:

-Denizli Sarayköy (240 derece)
-Aydın Germencik (230 derece)
-Aydın Salavatlı (170 derece)
-Çanakkale Tuzla (170 derece)

Biyokütle Enerjisi

Hayvansal ve bitkisel organik atık/artık maddeler, çoğunluklaya doğrudan doğruya yakılmakta veya tarım topraklarına gübre olarak verilmektedir

Bu tür atıkların özellikle yakılarak ısı üretiminde kullanılması daha yaygın olarak görülmektedir

Bu şekilde istenilen özellikte ısı üretilemediği gibi, ısı üretiminden sonra atıkların gübre olarak kullanılması da mümkün olmamaktadır

Biyokütle teknolojisi ise organik kökenli atık/artık maddelerden hem enerji eldesine hem de atıkların toprağa kazandırılmasına imkan vermektedir

Biyokütle enerjisi, klasik ve modern biyokütle enerjisi olmak üzere ikiye ayrılır

Klasik biyokütle enerjisi, ormanlardan elde edilen yakacak odun, bitki ve hayvan artıklarıdır

Bunlar doğrudan yakılarak enerji elde edilebilir

Fosil yakıtlara göre daha az zararlıdır

Modern biyokütle kaynakları ise orman ve ağaç endüstrisi atıkları, tarımsal endüstri atıklarıdır

Bazı bitkilerden dizel yakıtı yerine kullanılabilen yağlar elde edilebilmektedir

KAYNAKLAR

Sema Topçu, Meteoroloji Mühendisliğine Giriş ve Etik Ders Notları (2004)
Devlet İstatistik Enstitüsü Untitled Document
Devlet Su İşleri Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ETKB
Elektrik İşleri Etüt İdaresi ELEKTRİK İŞLERİ ETÜT İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Elektrik Üretim A

Ş

08-02-2012	#4
Prof. Dr. Sinsi	Enerji Biçimlerinin Günlük Hayatta Kullanım Alanları Ülkemizdeki hidroelektrik santraller ve elektrik üretimleri: Güneş Enerjisi Güneş Enerjisi Potansiyeli Ülkemiz, coğrafi konumu nedeniyle sahip olduğu güneş enerjisi potansiyeli açısından birçok ülkeye göre şanslı durumdadır Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünde (DMİ) mevcut bulunan 1966-1982 yıllarında ölçülen güneşlenme süresi ve ışınım şiddeti verilerinden yararlanarak EİE tarafından yapılan çalışmaya göre Türkiye'nin ortalama yıllık toplam güneşlenme süresi 2640 saat (günlük toplam 7,2 saat), ortalama toplam ışınım şiddeti 1311 kWh/m²-yıl (günlük toplam 3,6 kWh/m²) olduğu tespit edilmiştir Güneş enerjisinden; su ısıtmada, konut ısıtmada, pişirmede, kurutmada, soğutmada ve elektrik enerji eldesinde faydalanılır Güneş enerjisinin kullanılabilmesi için toplanması gereklidir Bu toplama işlemi ısıl (güneş kolektörleri) ve elektriksel (fotovoltaikler) olmak üzere iki değişik yol ile yapılır Güneş panelleri, güneş ışığını direkt olarak elektriğe çevirirler PV (photovoltaic) hücreler, güneş ışığını emdiği zaman, elektronlar bulundukları atomlardan ayrılarak madde içinde serbest kalırlar ve böylece bir elektrik akımı oluşur Gelen enerjinin ancak 1/6 oranında bir kısmı elektrik enerjisine dönüşebilir Rüzgar Enerjisi Rüzgarın şiddetinden yararlanılarak elde edilen bir enerji türüdür Rüzgar türbinleri aracılığıyla enerji üretilir Son 20 yıl içinde dünyada çok önemli bir enerji üretim aracı olarak kabul edilmiş ve çalışmalar hızlandırılmıştır Avrupa Birliği ülkeleri, 2010 yılına kadar enerji tüketimlerinin %12 sini rüzgardan sağlamayı hedeflemişlerdir Türkiye, özellikle kıyı bölgeleri ile rüzgar enerjisinden faydalanabilecek konumdadır 10m yükseklikteki ortalama rüzgar şiddeti 4-5 m/s olan bölgelerimizde 50-60m yükseklikteki güç yoğunluğu 500W/m2 yi aşmaktadır Rüzgar jeneratörleri; -Çiftlikler, villalar, dağ evleri -Sanayi tesisleri -Tarım, sulama-pompalama tesisleri -GSM santralleri -Telekomünikasyon, radyo ve tv istasyonları -Yatlar ve deniz fenerleri -Turistik işletmeler gibi birçok alanda kullanılmaktadırlar Ülkemizde rüzgar enerjisi potansiyeli yüksek olan bölgeler; Marmara Ege Akdeniz Karadeniz bölgeleridir Özellikle Çeşme ve Bozcaada, rüzgar enerjisi potansiyeli bakımından çok verimlidirler Türkiye nin kurulu rüzgar gücü 200MW tır Yeni kurulacak santrallerle 475 MW lık rüzgar gücü planlanmaktadır Jeotermal Enerji Suyu ısıtmak ve buharlaştırmak için fosil yakıt yerine kullanılır Bu nedenle jeotermal enerji, çevre dostu olarak bilinir Türkiye, jeotermal zenginlik bakımından dünyanın 7 ülkesidir Yüzey sıcaklığı 40oC ın üzerinde olan alanlar, merkezi ısıtma, sera ısıtması, endüstri ve kaplıcalarda ve elektrik üretiminde kullanılmaktadır Türkiye de 140 jeotermal sahadan sadece 4 tanesi elektrik üretimine uygundur: -Denizli Sarayköy (240 derece) -Aydın Germencik (230 derece) -Aydın Salavatlı (170 derece) -Çanakkale Tuzla (170 derece) Biyokütle Enerjisi Hayvansal ve bitkisel organik atık/artık maddeler, çoğunluklaya doğrudan doğruya yakılmakta veya tarım topraklarına gübre olarak verilmektedir Bu tür atıkların özellikle yakılarak ısı üretiminde kullanılması daha yaygın olarak görülmektedir Bu şekilde istenilen özellikte ısı üretilemediği gibi, ısı üretiminden sonra atıkların gübre olarak kullanılması da mümkün olmamaktadır Biyokütle teknolojisi ise organik kökenli atık/artık maddelerden hem enerji eldesine hem de atıkların toprağa kazandırılmasına imkan vermektedir Biyokütle enerjisi, klasik ve modern biyokütle enerjisi olmak üzere ikiye ayrılır Klasik biyokütle enerjisi, ormanlardan elde edilen yakacak odun, bitki ve hayvan artıklarıdır Bunlar doğrudan yakılarak enerji elde edilebilir Fosil yakıtlara göre daha az zararlıdır Modern biyokütle kaynakları ise orman ve ağaç endüstrisi atıkları, tarımsal endüstri atıklarıdır Bazı bitkilerden dizel yakıtı yerine kullanılabilen yağlar elde edilebilmektedir KAYNAKLAR Sema Topçu, Meteoroloji Mühendisliğine Giriş ve Etik Ders Notları (2004) Devlet İstatistik Enstitüsü Untitled Document Devlet Su İşleri Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ETKB Elektrik İşleri Etüt İdaresi ELEKTRİK İŞLERİ ETÜT İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Elektrik Üretim AŞ