Endülüs Siyasi Tarihi

4 ENDÜLÜS'TE MURABITLAR DÖNEMİ (483-540/1090-1147)
Endülüs'e Kuzey Afrika'dan gelerek Hıristiyanları bozguna uğratan ardından Endülüs'teki emîrlikleri tek tek merkezi idâre altında birleştiren ve ülkeyi Afrika merkezli devlete bir eyâlet olarak bağlayan Murâbıtlar'ın Endülüs'teki hâkimiyetleri döneminde Yusuf b Taşfîn'den (1106) sonra şu hükümdarlar idâreye geldi:
Ali b Yusuf (1143) ve Taşfîn b Ali (1146/1149) Murâbıtlar'ın yıkılışıyla Endülüs'te siyasî birlik tekrar bozuldu İkinci Mülûkü't-Tavâif Dönemi diye adlandırılan devreye girildi ve Hıristiyanlar yine Reconquista'yı gerçekleştirmek için uygun hale gelen ortamda harekete geçtiler

5 ENDÜLÜS'TE MUVAHHİDLER DÖNEMİ (540-645/1147-1248)
Murâbıtlar'ı devirerek yerine kurulan Muvahhidler Murâbıtlar gibi Kuzey Afrika'dan Endülüs'e gelerek kötü gidişâta bir süre daha dur diyebildiler
Muvahhidler'in Endülüs'te hâkim olan hükümdarları şunlardır: Abdülmü'min (541/1147-1163) Yusuf b Abdülmümin b Ali (1184) Yakub el-Mansur (1199) Muhammed en-Nâsır (1214) Yusuf el-Müstansır (1222) Abdülvahid b Yusuf ve İbnü'l-Mansur el-Âdil (1228) İdris el-Me'mun (1232) Abdülvâhid er-Râşid (1242) Ali es-Saîd (1248) ve Mürtezâ li Emrillah (1267) Kuzey Afrika'daki devletleri iyice zayıflayan Muvahhidler kendilerine karşı oluşan isyanlarla uğraşırken dağıldılar ve yerine Merînîler ve Hafsîler gibi yeni devletler kuruldu Endülüs'te bunu değerlendirenler ise her zamanki gibi Endülüslülerin zaaflarını sabırla gözetleyip değerlendiren İspanyol Hıristiyan devletleri oldu
Endülüs'te Muvahhidler'in hâkimiyeti 1238 yılında İbnü'l-Ahmer'in Endülüs topraklarına hâkim olmasıyla bilfiil 1242 yılında Halîfe Abdülvâhid er-Reşîd'in ölmesiyle ise şeklen de sona ermiştir


6 GIRNATA BENÎ AHMER EMÎRLİĞİ (NASRÎLER) DÖNEMİ (636-897/1238-2 Ocak 1492)
İberya Yarımadası'ndaki Hıristiyan devletleri İspanya ve Portekiz'in hızlı işgal hareketlerinden Muhammed b Nasr sayesinde ancak Endülüs'ün Güney doğusundaki İlbîre'den Rûnde'ye (Ronda) kadar uzanan sâhil şeridi kurtulabildi Çok ağır siyasî şartlara rağmen iki buçuk asrı aşkın bir süre Endülüs'te İslam hâkimiyetini temsil eden Nasrîler bu varlıklarını esnek bir diplomatik siyâset takip etmeleri sayesinde koruyabildiler Ancak son zamanlarında iç karışıklıklara sürüklenince onlar da yok olmaktan kurtulamadılar
1479 yılında Kastilya-Leon Kraliçesi IIsabel (la Catolica 14174-1504) ile Aragon (Ergûn) Kralı IIFernando'nun (el Catolico 1479-1516) evlenmesiyle İspanya birliği sağlandı ve Hıristiyan yayılması hızlandı Sonuçta 2 Ocak 1492 tarihinde Gırnata'daki son Müslümanlar da teslim olmak zorunda kaldılar ve böylece Müslümanların İberya Yarımadası'nda 800 yıla yakın süren siyasi varlıkları sona ermiş oldu

Endülüs'ün Yıkılış Süreci Üzerine Geniş Değerlendirmeler İçin tıklayın


7 ENDÜLÜS'TE İSLAM HAKİMİYETİNİN SONA ERMESİ ÜZERİNE
HIRİSTİYAN HAKİMİYETİNDE KALAN MÜSLÜMANLAR (Müdeccenler Moriskolar Moorlar/1492-1609)
1492 yılı başındaki siyasi ölümün ardından İspanya'da kalan Müslümanlar kısa süre sonra ya zorla Hıristiyanlaştırıldılar ya sürgüne ya da engizisyon ve katliama maruz kaldılar Hıristiyanlığı zorla kabul edenler bile büyük sıkıntı ve işkencelere mâruz bırakıldılar Nihayet Endülüslü Müslümanların son kalanları da 1609 yılında tamamen İspanya'dan çıkarıldılar Endülüs'ün kaybının o günden bugüne Müslümanlar üzerinde derin etkileri olmuş ve İslam edebiyatının çeşitli dallarında sıkça işlenen konulardan birisi hâline gelmiştir