Osmanlı Padişahlarının Son Anları

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-02-2012

SULTAN ÜÇÜNCÜ SELİM

Padişahın başlattığı yeniliklere karşı, İngiliz casuslarının da teşviki ile isyanlar başladı

Nizam-ı Cedit aleyhtarlığıyla başlayan hareket, Kabakçı Mustafa’nın liderliğinde büyüdü

(86) Önceleri Nizâm-ı Cedid’e taraftar olan ve en azından ses çıkarmayan âlimler, Nizâm-ı Cedid ricâlinin suiistimallerini ve ahlaksızlıklarını görünce, aleyhe geçmeye başladılar

Kasım 1806’da Şeyhülislâm olan İshakzâde Mehmed Atâullah Efendi, âlimleri Nizâm-ı Cedid grubuna ve hatta Padişah’a karşı tahrik etti

İş çığırından çıktı ve Padişah, İslâm’a aykırı bazı fiilleri yapmakla (mesela ney üflemesi ve tanbur çalması, kız kardeşlerinin ve hanımlarının Avrupâî bir hayat yaşamaya başlamaları gibi) suçlandı

25 Mayıs 1807’de Kastamonulu Kabakçı Mustafa denilen bir neferi kendilerine reis tayin eden yeniçeri yamakları, 19 yıl sürecek olan bir iç isyanı başlattılar

III

Selim hâlim ve selim birisi olduğu için, kan dökmeğe değil taviz vermeğe taraftardı

Bu sebeple 28 Mayıs 1807’de Nizâm-ı Cedid’i ilga etti ve bir gün sonra da kendisi tahttan indirildi

Yerine Padişahın amca-zâdesi olan IV

Mustafa tahta çıkarıldı

(87)

IV

Mustafa ilk başta ihtilalcilerin isteğini yerine getirdi

İhtilâlciler, Nizâm-ı Cedidin gayr-i meşru olduğunu ve Padişahın aslâ yeniçerilere müdahale etmemesi gerektiğini ihtiva eden taahhütname mahiyetinde bir hücceti, Padişahın Hatt-ı Hümâyûnu ile birlikte elde ettiler (Rebiülevvel 1222/1807)

İhtilâlcilerin baskısından bıkan IV

Mustafa, Kabakçı Mustafa başta olmak üzere, ihtilâlcileri tasfiye gayesiyle Alemdâr Mustafa Paşa’yı ordusuyla beraber İstanbul’a davet etti

Temmuz 1808’de İstanbul’a gelen Alemdâr, yolda iken Kabakçı Mustafa’yı katletmişti ve bu sebeple de Davud Paşa Sarayı’nda Padişah tarafından karşılandı

Ruscuk Yârânına burada Padişahı tevkif etmesini tavsiye ettilerse de, Alemdâr buna yaklaşmadı

2 gün sonra vasıfsız bir Şeyhülislâm olan Atâullah Efendi azl edildi ve ekibi de tasfiye edildi

Padişah Alemdâr’a teşekkür ediyor ve Tuna Beylerini boş bırakmayarak dönmesini arzuluyordu

Ancak bunu dinlemeyen Alemdâr, 28 Temmuz 1808’de Bâb-ı Âli’yi basarak sadrazamdan mührü aldı, arkasından Topkapı Sarayına geldi

Hal’ edileceğini ve III

Selim’in tekrar tahta çıkarılacağını anlayan IV

Mustafa, hemen karşı planını uyguladı ve III

Selim ile II

Mahmûd’un öldürülmesi için tâlimat verdi

Maalesef bu tâlimatı alan Enderûnlular, dairesini basarak III

Selim’i şehid ettiler

II

Mahmûd ise, Harem hüddâmının yardımı ile kurtarıldı ve Alemdâr’ın desteğiyle kendisine bî’at olundu

(88) Rumeli sergerdesinin Bâb-ı Alî’deki hareketleri, sarayda derin bir karışıklık vücûda getirince Sultan Mustafa’ya mukarribleri tarafından “Sultan Selîm ile Şehzâde Mahmud îdâm edilirse tahtta kalırsınız

” dendiğinden, Padişah ikisinin de öldürülme emrini vermişti

Padişah’ın bundan maksadı kendisinin hal’ini imkansız hale getirmekten ibâret görünmektedir

Bunun üzerine Sultan Selîm’in odasına gidilerek, bu tâlihsiz ve mahlû’ hükümdar şehîd edilmiş ve cenâzesi Arz Odası’nın önüne konmuştur

(89) Cenazesi, Lâleli Camii avlusunda babası Sultan Üçüncü Mustafa'nın yanına defnedildi

(90)

86-Ahmet Akgündüz-Said Öztürk, Bilinmeyen Osmanlı, OSAV, s

236
87-Ziya Nur Aksun, Osmanlı Tarihi, Ötüken Neşriyat, c

3, s

107-110
88-http://iktibas

net/metin

php?seri=1476&gonder=tasnif*8*hepsi*0*ta rih
89-Ziya Nur Aksun, Osmanlı Tarihi, Ötüken Neşriyat, c

3, s

109-110
90-http://iktibas

net/metin

php?seri=1479&gonder=tasnif*8*hepsi*0*ta rih

08-02-2012	#29
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı Padişahlarının Son Anları SULTAN ÜÇÜNCÜ SELİM Padişahın başlattığı yeniliklere karşı, İngiliz casuslarının da teşviki ile isyanlar başladı Nizam-ı Cedit aleyhtarlığıyla başlayan hareket, Kabakçı Mustafa’nın liderliğinde büyüdü (86) Önceleri Nizâm-ı Cedid’e taraftar olan ve en azından ses çıkarmayan âlimler, Nizâm-ı Cedid ricâlinin suiistimallerini ve ahlaksızlıklarını görünce, aleyhe geçmeye başladılar Kasım 1806’da Şeyhülislâm olan İshakzâde Mehmed Atâullah Efendi, âlimleri Nizâm-ı Cedid grubuna ve hatta Padişah’a karşı tahrik etti İş çığırından çıktı ve Padişah, İslâm’a aykırı bazı fiilleri yapmakla (mesela ney üflemesi ve tanbur çalması, kız kardeşlerinin ve hanımlarının Avrupâî bir hayat yaşamaya başlamaları gibi) suçlandı 25 Mayıs 1807’de Kastamonulu Kabakçı Mustafa denilen bir neferi kendilerine reis tayin eden yeniçeri yamakları, 19 yıl sürecek olan bir iç isyanı başlattılar III Selim hâlim ve selim birisi olduğu için, kan dökmeğe değil taviz vermeğe taraftardı Bu sebeple 28 Mayıs 1807’de Nizâm-ı Cedid’i ilga etti ve bir gün sonra da kendisi tahttan indirildi Yerine Padişahın amca-zâdesi olan IV Mustafa tahta çıkarıldı(87) IV Mustafa ilk başta ihtilalcilerin isteğini yerine getirdi İhtilâlciler, Nizâm-ı Cedidin gayr-i meşru olduğunu ve Padişahın aslâ yeniçerilere müdahale etmemesi gerektiğini ihtiva eden taahhütname mahiyetinde bir hücceti, Padişahın Hatt-ı Hümâyûnu ile birlikte elde ettiler (Rebiülevvel 1222/1807) İhtilâlcilerin baskısından bıkan IV Mustafa, Kabakçı Mustafa başta olmak üzere, ihtilâlcileri tasfiye gayesiyle Alemdâr Mustafa Paşa’yı ordusuyla beraber İstanbul’a davet etti Temmuz 1808’de İstanbul’a gelen Alemdâr, yolda iken Kabakçı Mustafa’yı katletmişti ve bu sebeple de Davud Paşa Sarayı’nda Padişah tarafından karşılandı Ruscuk Yârânına burada Padişahı tevkif etmesini tavsiye ettilerse de, Alemdâr buna yaklaşmadı 2 gün sonra vasıfsız bir Şeyhülislâm olan Atâullah Efendi azl edildi ve ekibi de tasfiye edildi Padişah Alemdâr’a teşekkür ediyor ve Tuna Beylerini boş bırakmayarak dönmesini arzuluyordu Ancak bunu dinlemeyen Alemdâr, 28 Temmuz 1808’de Bâb-ı Âli’yi basarak sadrazamdan mührü aldı, arkasından Topkapı Sarayına geldi Hal’ edileceğini ve III Selim’in tekrar tahta çıkarılacağını anlayan IV Mustafa, hemen karşı planını uyguladı ve III Selim ile II Mahmûd’un öldürülmesi için tâlimat verdi Maalesef bu tâlimatı alan Enderûnlular, dairesini basarak III Selim’i şehid ettiler II Mahmûd ise, Harem hüddâmının yardımı ile kurtarıldı ve Alemdâr’ın desteğiyle kendisine bî’at olundu(88) Rumeli sergerdesinin Bâb-ı Alî’deki hareketleri, sarayda derin bir karışıklık vücûda getirince Sultan Mustafa’ya mukarribleri tarafından “Sultan Selîm ile Şehzâde Mahmud îdâm edilirse tahtta kalırsınız” dendiğinden, Padişah ikisinin de öldürülme emrini vermişti Padişah’ın bundan maksadı kendisinin hal’ini imkansız hale getirmekten ibâret görünmektedir Bunun üzerine Sultan Selîm’in odasına gidilerek, bu tâlihsiz ve mahlû’ hükümdar şehîd edilmiş ve cenâzesi Arz Odası’nın önüne konmuştur (89) Cenazesi, Lâleli Camii avlusunda babası Sultan Üçüncü Mustafa'nın yanına defnedildi (90) 86-Ahmet Akgündüz-Said Öztürk, Bilinmeyen Osmanlı, OSAV, s236 87-Ziya Nur Aksun, Osmanlı Tarihi, Ötüken Neşriyat, c3, s107-110 88-http://iktibasnet/metinphp?seri=1476&gonder=tasnif8hepsi0ta rih 89-Ziya Nur Aksun, Osmanlı Tarihi, Ötüken Neşriyat, c3, s109-110 90-http://iktibasnet/metinphp?seri=1479&gonder=tasnif8hepsi0ta rih