Bursa Gelenek Ve Görenekleri

Deyimler Atasözleri ,Bilmeceler




Deyimler (Kalıplaşmış Sözler)


Günlük konuşma dilinde yaygın olarak kullanılan binlerce kalıplaşmış söz deyimler kullanılmaktadır

-Açtırma Kutuyu Söyletme Kötüyü
-Adamdan Saymak
-Adet Yerini bulsun diye
-Ağır başlı güler yüzlü
-Ağzına kilit vurmak
-Ağzı söyler kulakları duymaz
-Ağzı sütten yanmış
-Aklına mukayyet olmak
-Akşam ola hayrola
-Allah demiş çalış kulum vereyim
-Arayan bulur inleyen ölür
-Arif olan anlasın
-Atını sağlam kazığa bağlamak
-Ayağının altına almak
-Aynasına yazı yazmak
-Az aşım ağrısız başım
-Babam mezara anam pazara
-Bir Sıçrarsın Çekirge,İki Sıçrarsın Çekirge,Üçüncüde Yakayı Ele Verirsin Çekirge
-Balık derede tava ateşte
-Başına kaynar sular dökülmek
-Baş patlatmak
-Beygirden inmek eşeğe binmek
-Berberin sakalı traşsızdır
-Bir elle verir iki elle alır
-Bana dokunmayan yılan bin sene yaşasın
-Boğazına kadar borca girmek
-Cemaate uymak
-Cinleri tepesine vurmak
-Çantada keklik
-Çerep yanağa güler
-Çifte atarken anırmak
-Çoluk çocuğun elinde kalmak
-Dara düşmek
-Damarına basmak
-Dost çivisi
-Düz duvara tırmanır
-Dilini ısırmak
-Dizginleri eline almak
-Danışıklı dövüş
-Eceli gelmek
-Eceliyle ölmek
-Ekmek teknesi
-Elifi görse mertek sanır
-Ensesinde helva pişer
-Estek Köstek etmek
-Evlat deniz suyu gibidir
-Faka basmak
-Fasulye gibi nimetten sayılmak
-Fıçı gibi
-Fukara babası
-Gaflet basmak
-Gark olmak
-Gazel çekmek
-Göğsü hırlamak
-Göz aşinası olmak
-Gülerken ısırır
-Gülündür kokla
-Haddini aşmak
-Hale yola koymak
-Hastaya döşek sorulmaz
-Hem suçlu hem güçlü
-Hızır gibi yetişmek
-Hevesi kursağında kalmak
-Iklım tıklım
-Iska geçmek
-İbret almak
-İçtikleri su ayrı gitmemek
-İnceldiği yerden kopmak
-İpe sapa gelmez
-İyi saatler olsun
-Kabak çıkmak
-Kabir azabı çekmek
-Kaçın kurası
-Kafasına dank etmek
-Kan kupi kalmak
-Kaşla göz arasında yürütmek
-Karamanın koyunu sonra çıkar oyunu
-Karnından söylemek
-Kem küm etmek
-Kıllandı akıllanmadı
-Kırk taşı atlamak
-Krakeylemek
-Kibirinden dübürü görünmek
-Kuyruk Acısı
-Kül külünden olsun
-Lami cimi yok
-Leyleği havada görmek
-Lokaç olmak
-Maçka gibi sevmek
-Martaval olmak
-Maşa varıken elini yakmak
-Maymunun gözünü açması
-Metelik vermemek
-Mezhebi geniş
-Muşmula suratlı
-Naçar dolaşmak
-Namını yaşatmak
-Nasıl çalarsa öyle oynamak
-Ne aş var ne ocak
-Ne şiş yansın ne kebap
-Neyin nesi kimin fesi
-Nuh nebiden kalma
-Ocağı batmak
-Olsa ile bulsa bir araya gelse
-Onun ipliğiyle bunara inilmez
-Oyuna getirmek
-Ölme eşeğim ölme
-Ölüme meydan okumak
-Ömrüne bereket
-Ört ki öleyim
-Pabucu dama atılmak
-Paçavra olmak
-Papazı kaçırmak
-Papara yemek
-Paraya pul demek
-Paprat gibi ekmek
-Paşa paşa oturmak
-Pireyi deve yapmak
-Post kavgası yapmak
-Pusuda beklemek
-Ramak kalmak
-Renk vermemek
-Rüyasında görse inanmamak
-Saati saatına uymamak
-Sabaha çıkmamak
-Saçı uzun aklı kısa
-Sağlam ayakkabı değil
-Sağmal inek olmak
-Sakalı ele vermek
-Sermayeyi kediye yüklemek
-Sinek avlamak
-Sinekkaydı traş
-Söylersin söz olur söylemezsin dert olur
-Söz temsek
-Suyun yüzüne çıkmak
-Şaka götürmemek
-Şapa oturmak
-Şimşekleri üstüne çekmek
-Tadına doyum olmamak
-Tekke düştü kel göründü
-Taş attın da kolun mu yoruldu
-Tavuk bokuyla iftar etmek
-Tekerine çomak sokmak
-Tükürdüğünü yalamak
-Uçan kuşdan medet ummak
-Usanç etmek
-Uzaktan merhaba demek
-Uzun sözün kısası
-Üç aşağı beş yukarı
-Üskübe gitmek leblebi almak
-Üstüne üstlük yemek
-Var kuvvetiyle aşk etmek
-Vaveylayı koparmak
-Vebali boynuna
-Veledi zina
-Yağma hasanın böreği
-Yağlı gözleme olmak
-Yalınayak başı kabak
-Ya malına ya yanağının alına
-Yaraya tuz biber basmak
-Yalınayak başı kabak
-Yeni gün yeni nafaka
-Yolcudur abbas bağlasan durmaz
-Yüksekten işemek
-Yüzü kara kırpa olmak
-Zari zari ağlamak
-Zem etmek
-Zembereği boşanmış saat gibi konuşmak
-Zırnık koklatmamak
-Zurnaya hoş geldin demek


Atasözleri

-Abacı Keçeci sen neci
-Acemi katır kapı önünde yük indirir
-Aç elini kara sokar
-Açın yanında sarpın kucaklanmaz
-Ağaca çıkan keçinin dama çıkan oğlağı olur
-Ağaç dikenin sapı ekenin
-Ağanın gözü yiğidin özü
-Ağır kazan geç kaynar
-Ağız yediğini eğin giydiğini bilir
-Gezen kurt aç kalmaz
-Alçak yerin tepeciği dağ görünür
-Allah kardeşi kardeş yaratmış kesesini ayrı yapmış
-Allah uçmayan kuşa alçacık dal verir
-Anadan olur daya hamurdan olur maya
-Ar dünyası değil kar dünyası
-Adam adamdır olmasa pulu eşek eşektir olmasa çulu
-Adam sandık eşeği dört bıraktık döşeği
-Al basma mor basma her söze kulak asma
-Alçak yerde yatma el alır yüksek yerde yatma yel alır
-Almadığın hayvanı kuyruğundan tutma
-Aptal hayret eder akıllı sorar
-Arı söğüdü akıllı öğüdü sever
-Arı kızdıranı sokar
-Ana bir bacı bir gerisi yalandır bil
-Analık fenalık kara kırpanlık
-Arlı köpek tüyünü atamaz
-Az yiyen az uyur çok yiyen güç uyur
-Bağ bakanın gül dikenin olur
-Bağ bayırda tarla çayırda olur
-Başını acemi berbere teslim eden pamuğunu cebinde taşır
-Başkasının ipiyle çukura inilmez
-Başa gelmedik iş olmaz ayağa değmedik taş olmaz
-Balık demiş ki etimi yiyen doymasın avımı yapan onmasın
-Bağın taşlısı karının saçlısı
-Bey aşı borç düğün aşı ödünç
-Ben ağa sen ağa bu ineği kim sağa
-Beş parmağın beşi bir değil
-Boş küp çok inler
-Bostansız harman taşsız düvene benzer
-Bursa soğan ekmek yer durursa
-Bülbülün öttüğü yerde şenlik olur
-Cahilin sofusu şeytanın maskarasıdır
-Canı kaymak isteyen mandayı yanında taşır
-Cambaz ipte balık tipte gerek
-Çayın yanında çeşme çağlamaz
-Çiğ yamadım ki karnım ağırsın
-Çingeneyi kral yapmışlar önce babasını kesmiş
-Çirkin bürünür güzel görünür
-Çobanın gönlü olursa tekeden süt çıkarır
-Çocukla karı eşekli dayı ile yola çıkma
-Çocuk seversen beşikte koca seversen döşekte
-Doğdu dövmeye gelmez büyüdü boğmaya gelmez
-Dağ başına kış gelir insanın başına iş gelir
-Dağ dağ üstüne olmuş ev ev üstüne olmamış
-Dağlarda çalı çok insanlarda çalı çok
-Daneyi harmanda dalı ormanda ara
-Değirmene giden nöbet kapar
-Değirmeni su döndürür insanı dil
-Demirden korkan trene binmez
-Dere kıyısından tarla alma sel alır; kırk yaşından sonra evlenme el alır
-Deve kabeye gitmekle hacı olmaz
-Dişin ağrımaz elin durursa , başın ağırmaz dilin durursa
-Düşmana silah gerek, ya düşmandan ırak gerek
-Ek tohumun hasını çekme yiyecek yasını
-El ağzına bakan sel ağzına yuva yapar
-El eliyle yılan tut onuda yalan tut
-El terazi göz mizan olmalıdır
-Elti elti ile barışmaz çamurda eşek yarışmaz
-Emanet eşeğin palgımı yokuştu kopar
-Er ekmeği er kursağında kalmaz
-Er doğan kuzuya kurt ermez
-Eski kurt yolunu şaşmaz
-Eti koldan kızı soydan almalı
-Evin varsa içinde gemin varsa kıçında
-El olmayınca gel olmaz
-Elden alıp ele verem , kel kulağımı kesip sana verem
-Erine göre bağla başını tencerene göre pişir aşını
-Gavurun alına çingenenin falına inanma
-Gece ağaran gündüz kararan yere basma
-Geliyor mu az ye gidiyor mu kaz ye
-Göğe direk denize kapak olmaz
-Görmemiş görmüş gülmeden ölmüş
-Gelinin güzelliği güveyin harcından olur
-Gönülsüz yenen aş ya karın ağrıtır ya baş
-Gönül verme evliye eve gider unutur
-Geceler gebedir sabaha kadar sultan doğar
-Gök ağlamayınca yer gülmez
-Gidi gele sana güç oldu bana
-Güneş çarığı çarık ayağı sıkar
-Hacı hacıyı mekkede derviş dervişi tekkede bulur
-Halının tozu delinin sözü bitmez
-Her ağacın dibinde yatılmaz
-Her yumru koz olmaz
-Hovardasına güvenen karı kocasız kalır
-Harman döven öküzün ağzı bağlanmaz
-Hanım kırarsa kaza halayık kırarsa suç olur
-Her kadın kadın olsa süpürgelerden koca olur
-Hastalık şaşırtır ölüm düşürür
-Haddini bilmeyeni kara toprak yer
-Haziranda yılandan ramazanda imamdan sakın
-Horoz evlenir komşu tellenir
-İnik alacaksan yörükten kız alacaksan söğütten
-İnegöl eğlende gör
-İnsan ayaktan at tırnaktan kopar
-İnanma dostuna saman teper postuna
-İnsan hayal eder kader güler
-İnsanın yüzünde gözü vardır
-İşine hor bakan boynuna torba asar
-İt ite buyurur it de kuyruğuna
-İtle çuvala girilmez
-İyi sürtün de geç kötüden sakında geç
-İyilik iki baştan olur
-İyiliğe iyilik olsaydı koca öküze bıçak olmazdı
-İnanma martın yazına elleme damın sazına gelirsin babanın nazına
-İlkbaharda attan ,harmanda Türkten , zemheride kurttan,Yaylada yörükten sakın
-Kadı yalan söyler gübre yalan söylemez
-Kadınlar evde kalınca hiç olur erkek evde kalınca koç olur
-Kan düşen yer katili çeker
-Kahvecinin söylemezi berberin solumazı iyidir
-Karaya al bağla geç karşısına ağla
-Karayı atlar geçer beyazı kaplar geçer
-Karı malı kapı mandalı
-Karnına kız sandığa bez at
-Kaşla göz gerisi söz
-Kaygılıya sohbet haramdır
-Kılla akıl bir yerde bulunmaz
-Kırkından sonra azanı teneşir paklar
-Komşu akrabadan ileridir
-Kursağı bol olanın ekmeği dar olur
-Kul azdı hak yazdı
-Kuzu kebrede büyür
-Mart ayların çingenesidir
-Leylek yılan için yaratılmış
-Malı kırağı öldürür kışın adı çıkmış
-Martın onundan şubatın sonundan kork
-Mazlumun ahı tahttan indirir şahı
-Malı ongun olanın adı angın olur
-Ne dere kenarında yatarım ne kurbağadan korkarım
-Neler geldi neler geçti felekten,un elerken deve geçti
-Oğlum oldu gülüm oldu nişanlandı komşum oldu evlendi elin oldu
-Olursa piç değil durursa aç değil
-Öğleye kadar kiminle gezersen akşamı da onunla edersin
-Öz ağlamayınca göz ağlamaz
-Para faizsiz tarla icrasız verilmez
-Pazar yerini kırağı yakmaz
-Paranın zaptı delinin zaptından zordur
-Rençber isen nadası üçle Yörük isen sahilde kışla tüccar isen küçükten başla
-Sorma kişinin aslını sohbetinden anlarsın atasını
-Soğanı sabah kendine , öğlen dostuna , akşam düşmanına yedir
-Söz kadın iş erkektir
-Sabır arıdır meyvesi tatlı
-Serçeden korkan darı ekmez
-Sessiz atın tekkesi sert olur
-Seyret git dostuna kalksın ayak üstüne
-Sabreyle işine hayır gelmez başına
-Şeftaliler çiçek açtı gecelerin tadı kaçtı
-Şalgam yemeli , hiç değilse yılda bir defa tarlasından geçmeli
-Şeytanla kabak ekenin kabak başına patlar
-Şırayı içen leyleği geçer
-Tarlanı gez de geç suyunu süz de geç
-Tavşan dağda suyu ateşte
-Testi kadar kocam olusun kulpu kadar itibarım olsun
-Tok ağırlaması güç olur Türk sever bayramı lık lık içer ayranı
-Tencere kapağını bulmayınca kaynamaz
-Terziye göç demişler iğnem başımda demiş
-Türkün kesesi bir olur
-Ucuz etin yahnisi yavan olur
-Usta çiviyi çakmaz yere düşeni almaz
-Uyku kırk kantar uyudukça artar
-Ucuzlukta satıcı, pahalılıkta alıcı olma
-Yufkayı yapan da yer kapıdan bakan da
-Yanık yerin otu tez biter
-Yiğit yiğite at bağışlar
-Yiğidim baş olsun isterse kesesi boş olsun
-Yılanın sevmediği ot deliğinin ağzında biter
-Yüzü yumuşak olanın donunu ağı kurumaz
-Yazın serçeye kim olsa yem verir
-Yoldan kal yoldaştan kalma
-Zorla kalkan dertli olur
-Zengin aklını tartar fukara işini satar
-Zor kapıdan girerse şeriat kapıdan çıkar
-Züğürt olup düşünmektense uyuz olup kaşınmak daha iyidir
-Züğürt çingenede gümüş zurna ne yapsın



Bilmeceler

Bilmeceler ,genellikle ölçülü ve kafiyeli seslerden oluşan zeka geliştirici ,eğlenmek ve düşündürmem amacıyla en az iki kişi veya iki gurup arasında oynanan Halk Edebiyatı ürünleridir
Karşıda bir ay doğmuş
Ayı görenler olmuş
Anası kundakta iken
Kızının kızı olmuş
(GÜL)
Ha gitti kuşum
Burnu gümüşüm
Avı dağlarda
Gözü yuvada
(ARI)
Attım rafa
Bir kuru kafa
Yemesi tatlı
Maymun suratlı
(FINDIK)
Allah yapar yapısını
Kul açar kapısını
(KARPUZ)
Bir küçücük arpacık
Başında var tablacık
(ÇİVİ)
İçi taş dışı taş
İçinde dön dolaş(MİNARE )
Karınca kakarınca
Yola gider ince ince
(DİKİŞ MAKİNESİ )
Dışı kazan karası
İçi Peynir mayası
(KESTANE )
Bende var sende var
Binbir kuru dalda var
(AD)
Çam ağacını oydular
İçine dünyayı koydular
Söylesin diye
Kulağını burdular
(RADYO)





Kuyruklu kumbara
Buğday taşır anbara
(KAŞIK)
Patuna pat pat
Etekleri Kat kat
(LAHANA )


Uzun uzun uzarlar
Boynuzunda buzağılar
( MISIR)
Odanın içinde
Oda onun içinde
(AYNA)
Pazardan alınmaz
Çuvala konulmaz
Tadına doyulmaz
(UYKU)
Melemez melemez
Ocak başına gelemez
(KIŞ)
Kuyruklu kumbara
Buğday taşır anbara
(FARE)
Tarlada biter makine büker
Her sabah elimi öper
(HAVLU)
Uzaktan baktım ağarır
Yanına vardım bağırır
(ÇEŞME)
Ayaklı fil
Aklın varsa bil
(TERAZİ)
Bindim kızağa
Gittim uzağa
Getirdim bir çıplak buzağa
(BALIK)
Altı su , üstü ateş
(LAMBA)
Ah namussuzun gavuru
Kulağını çekince bağırı
(RADYO)
Bir kuyum var
İçinde iki türlü suyu var
(YUMURTA)

Dal ucunda kirpi
İçinde kara kedi
(KESTANE)
Et üstünde yoncacık
( TIRNAK)
Saksağan yuvada
kuyruğu ovada
(KABAK)
Soğukta sular donulur
Güneş vurur bulanır
(BUZ)
Sık dağa gittim
Çok kuş vurdum
Etini yedim
Kemiğini sıpıttım
(ÜZÜM)