Yaygaralar Ve İslam Toplumu

Söylentileri Başkalarına Aktaran Kimselerin Ne Yapmaları Gerekir?


* Söylediği ve yaptığı her şeyde Allah’tan korkması, nefsini murakabe etmesi ve söylediği her kelimeden hesaba çekileceğini hatırlaması gerekir Allahu Teâlâ şöyle buyurdu:
“Şunu iyi bilin ki üzerinizde bekçiler var” (İnfitar, 82/10)
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem de şöyle buyurdu:
[size="4"]“Kim bana iki sakalı ve iki bacağı arasındaki şey hususunda garanti verirse, ben de cennet hakkında ona garanti veririm”
* Müslüman kardeşi hakkında hüsnü zan beslemeli ve onu kendi konumuna indirmelidir
* Aktardığı haber hususunda maksadının sağlıklı olması ve nefsani amaçlar güderek söz gezdirmemesi gerekir Allahu Teâlâ şöyle buyurdu:
“Bilin ki, Allah, gönlünüzdekileri bilir Bu sebeple Allah’tan sakının” (Bakara, 2/235)
* Mevcut söylenti hususunda öncelikle ilim ve fazilet ehli ile görüşüp onların görüşlerini almalıdır Zira ilimleri ve tecrübeleri nedeniyle maslahatı daha iyi tespit edebilirler
* Aktardığı haberin doğruluğunu araştırması ve haberi aktardığı kimselere de bu hususu açıklayarak onların da görüşlerinden faydalanması gerekir
* Yaygarayı aktaran kişinin oturup kalktığı meclisleri iyi ayırt etmesi gerekir Zira bir mecliste konuşulan, başka bir mecliste konuşulmaz
* Haberi aktaran kişinin dinleyicileri, bu haberi kendisinden doğru bir şekilde nakletmeleri için teşvik etmesi gerekir Çünkü kendisi haberin ilk kaynağıdır Bundan sonra çıkacak olan sözler hep ona mal edilecektir Mümkün mertebe sözü olduğu gibi aynısıyla aktarmak gerekir Eskiler şöyle derlerdi: “Haberlerin afeti, rivayet edenlerdir”
* Aktardığı haberin doğruluğunu araştırmalı ve sabit olduğu haliyle anlatmalı, anlatırken eklemeler yapmadan anlatmalıdır
* Duyduğu her şeyi hemen başkalarına anlatmak için acele etmemelidir Eğer müslümanlar duydukları söylentileri başkalarına aktarmasalardı, toplumu yaralayan bu sözler ölmüş olurlardı
* Yalancıların, münafıkların, gıybetçilerin ve hasta kapli insanların sözlerine kulak vermemek ve onlardan yüz çevirip yaptıklarına rıza göstermemek gerekir Bu şekilde davranıldığı takdirde asılsız yaygaraların İslam toplumuna zarar vermesi engellenmiş olur [2]

Söylenti Ve Çıkarılmış Bir Yaygara İle Karşılaşan Müslümanın Ne Yapması Gerekir


1) Olayı aktaran kimsenin durumuna bakılmalıdır Adil mi, fasık mı, yoksa ikisi arasında mı? Allahu Teâlâ şöyle buyurdu:
“Ey iman edenler! Eğer bir fâsık size bir haber getirirse onun doğruluğunu araştırın Yoksa bilmeden bir topluluğa kötülük edersiniz de sonra yaptığınıza pişman olursunuz” (Hucurat, 49/6)
2) Olayı aktaran kişiyi, söylediği her sözden Allah katında sorumlu olacağı ve olayı doğru bir şekilde anlatması yahut acele etmemesi yönünde Allahu Teâlâ ile korkutmalıdır
3) Özellikle de deliller ve karineler yeterli derecede ikna edici değilse, söylenenleri hemen tasdik etmemeli ve insanlara duyurmak konusunda acele edilmemelidir Aksi takdirde Allahu Teâlâ’nın şu hitabı ile karşı karşıya kalınacağı bilinmelidir “Çünkü siz bu iftirayı, dilden dile birbirinize aktarıyor, hakkında bilgi sahibi olmadığınız şeyi ağızlarınızda geveleyip duruyorsunuz Bunun önemsiz olduğunu sanıyorsunuz Halbuki bu, Allah katında çok büyük (bir suç)tur” (Nur, 24/15)
4) Yaygara özellikle hayır ile tanınan biri hakkında ise, bunun hüsnü zan üzere değerlendirilmesi ve şerî bir özrü olabileceği düşünülmelidir Eğer şerî bir özür yok ise, bu durumda olayı aktaran kişiye, olayı yaymak yerine, dedikodusunu yaptığı kişiye nasihatte bulunması ve onu tevbeye davet etmesi gerektiği hatırlatılmalıdır [3]

Hakkında Dedikodu Edilen Kişiye Gelince:


[size="4"]Dedikodusu yapılan kişi bilinen veya bilinmeyen bir kişidir Eğer bilinen biri ise ve özellikle de alimlerden veya müttaki müslümanlardan ise, yaygaraları aktaran kişinin Allah’tan korkması ve bu kimselerin namusuna leke sürmemesi gerekir Özellikle de Kur’an ve Sünnete bağlı, ilmi ile amil alimler hakkında çok dikkatli olunmalıdır Zira onlar ümmetin önderleri ve nur kaynaklarıdır Alimlerinin kıymetini takdir etmeyen bir toplumda hayır yoktur “Kim yokluğunda bir kardeşinin namusunu savunursa, onu cehennemden azat etmesi Allah üzerine bir haktır”

[size="4"] Buhari

[size="4"] Abdullah Yolcu, Söylentiler, Yaygaralar Ve İslam Toplumu Üzerindeki Olumsuz Etkileri, Guraba Yayınları El Broşürleri

[size="4"] Abdullah Yolcu, Söylentiler, Yaygaralar Ve İslam Toplumu Üzerindeki Olumsuz Etkileri, Guraba Yayınları El Broşürleri

[size="4"] Sahih, İmam Ahmed