Kişilik'te Temel Eğilimler

B) SALGIRGANLIK

Saldırganlık, genel hatlarıyla, bir başkasına fiziksel ya da sözlü olarak zarar verme ya da bir başkasının sahip olduğu mülkü tahrip etme amacıyla yapılan davranış şeklinde tanımlanır Bazı psikologlar, saldırganlık eğilimini düşmanca saldırganlık ve araçsal saldırganlık şeklinde iki kategoride değerlendirirler İnsanda var olan ve yıkma, yok etme, bozma isteğinden başka hiçbir gayesi olmayan, tek niyeti zarar vermek, saldırıya uğrayan kişiye acı çektirmek türünden saldırganlık düşmanca özellik taşır Nefs-i müdâfa uğruna dövüşmek, malına zarar vermek isteyene saldırmak ya da gücünü kudretini göstermek için dövüşmek araçsal saldırganlık türüne örnek verilebilir Doğrusu, bu iki tür saldırganlık arasında tam bir ayırım yapmak güçtür
Saldırganlık engellenme duygusuna gösterilen tipik bir tepkidir Toplumların, insanı kendini gerçekleştirmekten alıkoyması saldırgan davranışa yol açar Saldırganlık tavrının, gelişme, başarı, üstünlük ihtiyacının doyurulamaması sonucunda meydana gelen eksiklik duygusuyla yakından ilgili olduğu söylenir Fakat toplumun değer yargılarına göre baskıya uğrar veya teşvik görür
Bazı psikologlar saldırganlığın doğuştan getirilmiş bir tutum olduğunu ileri sürer Fakat, sosyal öğrenme kuramı, saldırganlığın öğrenilmiş bir tepki olduğunu savunur Konuya, uzlaşmacı bir şekilde yaklaşanlar, insanlarda saldırganlığın yalnız doğuştan gelen faktörlere indirgenemiyeceğini, öğrenmenin saldırganlık davranışı üzerinde önemli bir etkisi olduğunu ifade ederler Fakat kaynağı ne olursa olsun, saldırganlık, kişiliğin gelişmesi, sürdürülmesi, toplumsal uyumun sağlanması açısından önemli, hatta yerine göre gerekli bir eğilimdir
Saldırganlık eğiliminin her insanın yapısında doğuştan kodlanmış olduğu Kur'an'da açıkça ifade edilir: "Hatırla ki: Rabbin meleklere, "Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım" dedi Onlar, "Bizler hamdinle sana teşbih, seni takdis edip dururken, yeryüzünde fesat çıkaracak, orada kan dökecek insanı mı halife kılıyorsun?" dediler" Melekler, Adem'in yaratılışını, insanın terkibinde bulunan şehvetten fesadın, gazaptan da kan dökmenin çıktığını biliyorlardı Yüce Allah, bu gibi hallerin âdemoğlunun yapısına sahip her yaratıktan zuhur edeceğini haber vermektedir
İlâhî, toplumsal ya da vicdanî herhangi bir değerler manzumesi tarafından denetlenmeyen, herhangi bir otoritenin sesine kulak vermeyen saldırganlık eğilimi, gelişigüzel bir şekilde, kontrol edilmez, başına buyruk, her ne şekilde olursa olsun doyum arayan bir motiv halini alır "Nefsi, onu kardeşini öldürmeye çağırdı, o da nefsine uyarak onu öldürdü" âyetinde "nefis" kardeşini öldürmeyi ona hoş göstererek teşvik ve tahrik etmiş, bunu endişesiz yapılabilecek, önünde hiç bir engel bulunmayan arzularına uygun, önemsiz bir iş gibi göstermiştir Bu işte onun önünü açıp ona bunu kolaylaştırmıştır
Saldırganlık, ister fiilî ister sözlü olsun ya araçsal ya da düşmanca saldırganlık türünden olsun, öfke, kızgınlık, nefret gibi coşkusal, heyecansal yansımaları bulunan, her insan benliğinin ayrılmaz bir parçasıdır