Kırıkkale Müzik Kültürü

HALK ŞAİRLERİ


Kırıkkale?de yetişmiş pek çok ünlü halk ozanı bulunmaktadır Tanınmış ilk ozanlarından birisi Hasandede Kasabasında meftun bulunan Aşık Hasan Dede?dir (?-1607) Şairin Türkçe yanında Farsça ve Arapça bildiğine dair bilgiler mevcuttur Şiirlerinden saz çaldığı anlaşılan Hasan Dede aynı zamanda bir ordu şairi olarak da ün yapmıştır Yine 18 yüzyılda yaşadığı bilinen Budala Hüseyin?de Hasan Dede soyundan tanınmış halk ozanlarından birisidir Yesarı mahlasını kullanan Cemal Kandemir (1984-1971) Keskinli Aşık Yunus, Aşık Uzun, Ozan Haydari (Kaya Özlük 1931), Dede Aydemir, Mustafa Yılmaz gibi halk şairleri yöremizin tanınmış ozanlarıdır Bozlak, uzun hava türlerinde tanınmış halk ozanları da yetişmiştir En tanınmışları Keskinli Hacı Taşan (1930-1983) ve Ekrem Çelebi?dir Yörede yetişen halk ozanları arasında Aşık Dede Bekar, Bilal Tombak, Nuh Aygün, Kamil Abalıoğlu, Cevdet Babacan, Vedat Cöke, Erol Tambak, Ekrem Aydostlu, Aşık Çevik, Seyit Çevik, Kudret Taşan, Seyfettin Taşan, Erol Çöke gibi isimleri sayabiliriz Yörede davul, zurna ve bağlama kullanımı çok yaygındır Kaval çobanlar tarafından çalınırken; def daha çok kadın oyunlarında kullanılır Bağlama milli bir çalgı olarak bozlak ve kırık havalarda kullanılmaktadır ŞİİRLER (destanlar, türküler, maniler, tekerlemeler, ninniler, ağıtlar vb)


MANİLER


1- Ey dağlar ulu dağlar Çeşmeli sulu dağlar Burda bir yiğit ölmüş Gök gürler bulut ağlar

2- Mendili işledim Ucunu gümüşledim Sevdiğimin adını Mendilime işledim

3- Hey oynayan yavrular Ağaçta kuş yavrular Ellerin derdi biter Benim derdim yavrular

4- Suyu verdim soğana Gönlüm düştü oğlana Oğlan beni almazsa Bıçaklara doğrana

5- Arıktan atladım geçtim Cebini yokladım geçtim Efkarım evlenmek değil Adını yokladım geçtim

6- Su diyor geleyim mi? Taş duvar deleyim mi? Sen orda ben burda Hasretten öleyim,

7- Atladım indim bağa, Alnım değdi toprağa Yarden evvel ölürsem, Girmem kara toprağa

8- Dama çıktım dam değil Penceresi cam değil Yâr içinde ölürsem, Bu da bana gam değil

9- Asmada üzüme bak Betime benzime bak Ne kadar hain yarsın Gülerek yüzüme bak

10- Bahçede iğdemidir Dalları yerdemidir Her güzeli seversin Sendeki midemidir

11- Harman yerin süpürdüm Bağdaş kurdum oturdum Yazıklar oldu bana, Nazlı yâri yitirdim

12- Saçların kara yârım Her sabah tara yârım Tellerinin içinde Gönlümü ara yarim

13- Tohumlar ekilmiyor, Yapraklar dökülmüyor Nazın bu kadarı da Doğrusu çekilmiyor

14- Patlıcan oymadın mı? Tadına doymadın mı? Ana beni kınama Sen cahil olmadın mı?

15- Elma attım kızlara Yuvarlandı düzlere Sende pişman olursun Söylediğin sözlere

16- Ay doğar ışık gider Gölgesi şaşık gider Sevdiğini almayan Gözleri açık gider

17- Çiçeğim açtı solmaz Çilem bir türlü dolmaz On beşinde yâr seven Ölürde iflah olmaz Bir Bozlak Örneği : Aman Dinek Dağı da yeni geldim Gurbetten Başım ayık gitmiyor da beladan Dertten Kemlik mi gelir de mert oğlu mertten Kötülerin gölgesi olmaz dalı olmaz Çıkaydım da Dinek dağı salına, salına Mal kataydım da mal yemezin malına Sıtkı bütün arkadaşın yoluna Biz kelleyi seve seve verenlerdeniz


OYUN HAVASI ÖRNEKLERİ: Mor Koyun Mor Koyun meler gelir Dağları deler gelir Hakikatli yar olsa Uykuyu böler gelir Mor koyun kuzusuna Can kaynak bazısına Ne deyim de ağlayım Alnımın yazısına Misket Güvercin uçuverdi Kanadın açıverdi El oğlu değil mi Sevdi de kaçıverdi A benim hacı yarim Başımın tacı yarim Eller bana acımaz Sen bari acı yarim


SÜRÜLER İÇİNDE SÜRMELİ KOYUN Sürüler içinde sürmeli koyun Şafaklar atıyor serhoşum uyu acanım gel uyu Son kadehte yaptın bana bir oyun Niyandasın sürmeli palazım niyanda hadaman niyanda Ellerim saz çalar gözüm ihvanda hadaman ihvanda Aşağıdan gelir gelinin göcü Gelinmi ettiler canımın içi acanım gel içi Beş sene sakladım verdiği Niyandasın sürmeli palazım niyanda hadaman niyanda Ellerim saz çalar gözüm ihvanda hadaman ihvanda İki çeşme yaptım altun oluklu Suyunu bağladım ala balıklı acanım balıklı Bir yar sevdim oda benden yanıklı Repertuar No : 72 Türü : Uzun Hava Yöresi : Kırıkkale ? Keskin Kaynak : Hacı Taşan Derleyen : Hacı Taşan


BEN GİDİYOM EMANETİM ALLAH?A ( BOZLAK ) Ben gidiyom emanetim Allah?a Kara gözlüm bu ellerde kal gayrı Attı kısmet gurbet ele gidiyom Dost elinden ayrı gider yol gayrı Benim arzumanım kaşı kemindır Dost elinden zalım halim yamandır Gidiyom geleceğim gümandır Halelleşek nazlı yarim gel gayri Repertuar No : 73 Türü : Uzun Hava Yöresi : Kırıkkale ? Keskin Kaynak : Hacı Taşan Derleyen : Hacı Taşan Derleyen : TRT Müzik Dairesi BEN


ÖLÜRSEM KARALARI BAĞLAMA ( BOZLAK ) Ben ölürsem karaları bağlama Görmedim yarim diye ağlama Küstüğünü kimselere söyleme Adam dostun bir çift sözüne küser mi Seher vakti bir yel eser ekseri Gözümün yaşı da deler mermeri Küstün mü sevdiğim gelsene beri Adam dostun bir çift sözüne küser mi Yöresi : Kırıkkale ? Keskin Kaynak : Hacı Taşan Derleyen : Hacı Taşan


BİZE GAM ÇEKTİRDİ DE SEHPAYI HİCRAN Aman Bize gam çektirdi de sehpayı hicran Gidem mi bu ayrılık başaca böyle of of Yoksa dert böğrümden eyledim noksan vay noksan Acep tecelli kader mi (böyle)2 oy oy Aman Yoksa dert böğrümde eyledim noksan Acep tecelli kadar mi (böyle)2 oy oy Aman Beri dön beri de sıtkı bütünüm Havaya çekildi benim tütünüm of of Elleri koynunda ben bir (yetimim)2 Yoksa tecelli kader mi (böyle)2 oy oy Aman İki eli koynunda ben bir (yetimim)2 Yoksa tecelli kader mi (böyle)2 oy oy Yöresi : Kırıkkale ? Keskin Kaynak : Hacı Taşan Derleyen : Hacı Taşan


BİZİM ELDEN GEÇTİM?OLA OBALAR (BOZLAK) Bizim elden geçtim?ola obalar Üzerine giymiş türlü libalar Bir daha yar seversem olsun tövbeler Mestane gözlü yar gidenden sonra Dünya zindan oldu bir gaflet geldi Ayrılık okudur sinemi deldi Yürü fani dünya sende nem kaldı Mestane gözlü yar gidenden sonra Yöresi : Kırıkkale ? Keskin Kaynak : Ekrem Çelebi Derleyen : Ekrem Çelebi


BU NASIL TALİHTİR BU NASIL KADER BOZLAK ? AĞIT Bu nasıl talihtir bu nasıl kader Yüreğimi yaktı sızın kardaşım Anam feryat eder ağlıyo peder Niye açılmıyo gözün kardaşım Zalım gurbet mekanımız yerimiz Daima ağlamak bizim karımız Gitti ümidimiz gönül varımız Ne yatıyon biraz gezin kardaşım Yürümüyor kırılası dizlerim Hiç görmüyor kör olası gözlerim Bayramlar gelse de gene özlerim Düğününü yaptın güzün kardaşım Yöresi : Kırıkkale ? Keskin Kaynak : Hacı Taşan Derleyen : Hacı Taşan CERİD?İN ATLARI SÖKÜN EDİNCE ( CERİT BOZLAĞI ) Aman Cerid?in atları sökün edince Açılsın Urum?a yolu Ceridin Kırıldı kanadı kolu Ceridin Sinsi bir oğlu Fettah Bey?in ölünce Kırıldı kanadı kolu Cerid?in Aman Sineği çoktur Nizip ovasına varmayın Pusu vardır şer dallar girmeyin Mürseloğlu kız istiyor vermeyin Kohuldatman gülün ele Cerid?in oy Aman Ali Bey?in pek tatlıdır dilleri Fettah Bey?in fincan gibi gözelleri Burnu hızmalı Cerid kızları


TURNAM

Açtım perdeyi de turnamı gördüm

Dost yüzünden artıyor efkarım, derdim

Yaradan aşkına bir selam verdim

Turnam ben mahkumum avcı değilim

Turnam varırsanız bizim ellere

Selam söylen orda açan güllere

Söyleyin derdimi esen yellere

Turnam ben mahkumum avcı değilim

Turnam ötmez misin sıla dışında

Hasretlik gurbetlik vardır başımda

Giymişim cezamı şu genç yaşımda

Turnam ben mahkumum avcı değilim

Yel vurdukça açılıyor sırmalar

Mor zülüfler ak gerdanı tırmalar

Katar katar olmuş gider turnalar

Turnam ben mahkumum avcı değilim

Bir çift turna gördüm gökte yorulmuş

Avcı vurmuş kanatları kırılmış

O da benim gibi yarden ayrılmış

Turnam ben mahkumum avcı değilim

Beri gel beri de Sıtkı bütünüm

Yanarım yanarım çıkmaz tütünüm

Elleri koynunda ben bir yetimim

Turnam ben mahkumum avcı değilim

Bazen efkar gelir bazen gam gitmez

Sılamın üstünde turnalar ötmez

Ele düğün bayram ben de gam bitmez

Turnam ben mahkumum avcı değilim


AVŞAR BOZLAĞI

Kalktı göç eyledi Avşar elleri

Ağır ağır giden eller bizimdir

Arap atlar yakın eyler ırağı

Yüce dağdan aşan yollar bizimdir

Belimizde kılıcımız kirmani

Taşı deler mızrağımın temreni

Hakkımızda devlet etmiş fermanı

Ferman padişahın, dağlar bizimdir

Dadaloğlu?m yarın kavga kurulur

Öter tüfek, davlumbazlar vurulur

Nice koç yiğitler yere serilir

Ölen ölür, kalan sağlar bizimdir


BÜTÜN AHBAPLARI ANSIN ADINI

Bütün ahbapları ansın adını

Anlayan alırdı onun tadını

Emmisi dayısı garip kadını

Döşeyin evleri Hacı geliyor

Bir garip ölümü acı geliyor

Hizmet için nice dağlar aşanı

Keskinli bilirler Hacı Taşan?ı

Bunca yıllık hizmetleri boşa mı

Açılsın meydanlar Taşan geliyor

İnsan hizmetine koşan geliyor

Var mıdır insandan daha üstünü

Bir bilirdi düşmanını dostunu

(Ayırmazdı düşmanını dostunu)

Diksinler Keskin?e onun büstünü

Ayrılsın meydanlar Hacı geliyor

Bir garip ölümü acı geliyor

Anam Keskinlidir, babam Kırşehir

Gönülden geldi de eyledim kahir

Saygım var insana evveli-ahir

Açılsın meydanlar Taşan geliyor

İnsan hizmetine koşan geliyor


NAHNÜ KASEMNA?DA TAKSİMDE MEVLA

Nan ü kasemnada taksimde Mevla

Perişan kısmeti bana mı verdin

Aleme gösterdin zevki ile sefa

Tükenmez davayı bana mı verdin

Bilmem ne tecelli bilmen ne hikmet

Aleme gösterdin dane-yi kısmet

Yeter gayrı felek çektiğin zahmet

Derd ile mihneti bana mı verdin