Adıyaman'ın Tarihi, Özellikleri, Tanıtımı

**Prof. Dr. Sinsi** · 07-31-2012

TARİHÇE

CUMHURİYET ÖNCESİ
Adıyaman,tarihinin bilinen en eski yerleşim yerlerinden biridir

Adıyaman Palanlı Mağarasında yapılan incelemelerde kent tarihinin M

Ö40

000 yıllarına kadar uzandığı anlaşılmıştır

Yine Samsat-Şehremuz Tepede'deki tarihi bulgulardan M

Ö

7

000 yılına kadar Paleolitik M

Ö

5

000 yıllarına kadar Neolitik M

Ö

3

000 yıllarına kadar Kalkolitik ve M

Ö

3

000-1

200 yılları arasında da Tunç çağı dönemlerinin yaşandığı anlaşılmıştır

Bu dönemde bölge Hititlerle Mitaniler arasında el değiştirmiş ve Hitit devletinin yıkılmasıyla (M

Ö

1

200) karanlık bir dönem başlamıştır

M

Ö

1

200'den frig Devletinin kuruluşu olan M

Ö

750 yılları arası dönemle ilgili olarak yazılı kaynağa rastlanmamıştır

Ancak;bu dönemde yöre ,Asur etkisine girmeye başladığından,samsat'ta bulunan Asur etkili mühürler ve Kahta Eskitaş Köyünde bulunan Hitit Hiyeroglif'li kitabeler,Anadolu'daki tarihi sislilerin ilimizdede aynen devam ettiğini göstermektedir

Bu dönemde de Adıyaman ve çevresinde Hitit Devletinin yıkılmasıyla ortaya çıkan Geç Hitit şehir devletlerinden biri olan Kummuh Devleti hüküm sürmektedir

M

Ö

900-700 yılları arasında yöre Asur etkisine kalmakla birlikte,Asurlular tamolarak egemen olamazlar

6

yüzyılın başlarından itibaren yöreye Persler hakim olur ve yöre Satrap'lar(valiler)eliyle yönetilir

M

Ö

334 yılında Makedonya kralı Büyük İskender'in Anadolu'ya girmesiyle Pers'ler hakimiyetini kaybetmiş ve M

Ö

1

yüzyıla kadar yörede Makedonyalı selevkos Sülalesi hüküm sürmüştür

Bu sülalenin gücünün zayıfladığı sıralarda,Kral mithradetes 1 kallinikos Kommagene krallığının bağımsızlığını ilan etmiştir

(M

Ö

69) Başkenti Samosota (Samsat) olam Kommagene Krallığı,egemenliğini M

S

72'ye kadar sürdürmüş,bu tarihte yöre Roma imparatorluğunun eline geçmiş ve Adıyaman Roma İmparatorluğunun Syria(Suriye)Eyaletine,6

Lejyon olarak bağlanmıştır

Roma İmparatorluğunun 395 yılında Btı ve Doğu Roma olarak ayrılmasıyla Adıyaman Doğu Roma İmparatorluğuna katılmıştır

643 yılından itibaren bölgeye İslam akınları başlamakla birlikte İslam hakimiyeti ancak 670 yılında Emevi'lerle kurulur

758 yılında ise,2,Abbasi komutanlarından Mansur İbni Cavene'nin hakimiyetine girer

926 yılına kadar Abbasi hakimiyetinde kalan II'de bu tarihte Hamdanilerin egemenliği başlar

958yılında yöre yeniden Bizanslıların eline geçer

1114-1181 yılları arası yöreye Türk akınları olur

1204-1298 yılları arasında Samsat ve yöresini Anadolu Selçukluları ele geçirir

1230-ve1250 yıllarında Moğol saldırıları yaşanır

1298'de yöre ve ilimiz Memlüklülerin eline geçer

1393 yılında Adıyaman bu kez de Timurlenk tarafından yağmalanır

Büyük bir istikrarsızlığın olduğu ortaçağ boyunca Adıyaman,Bizans,Emevi,Abbasi,Anadolu Selçukluları,Dulkadiroğulları arasında el değiştirmiş ve nihayet Yavuz Sultan Selim'in iran seferi sırasında 1516 yılında Osmanlı topraklarına katılmıştır

Osmanlı topraklarına katılan Adıyaman,başlangıçta merkezi Samsat'ta bulunan bir Sancakla Maraş Beylerbeyliğine bağlıyken,Tanzimattan sonra bir kaza olarak Malatya'ya bağlanmıştır

CUMHURİYET DÖNEMİ
Cumhuriyetin kuruluşundan 1954 yılına kadar eski eski idari yapısı korunarak Malatya'ya bağlı kaza konumunda olan Adıyaman 1 aralık 1954 tarihinde 6418 sayılı kanunla Malatya'dan ayrılarak müstakil il haline gelmiştir

07-31-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Adıyaman'ın Tarihi, Özellikleri, Tanıtımı TARİHÇE CUMHURİYET ÖNCESİ Adıyaman,tarihinin bilinen en eski yerleşim yerlerinden biridirAdıyaman Palanlı Mağarasında yapılan incelemelerde kent tarihinin MÖ40000 yıllarına kadar uzandığı anlaşılmıştırYine Samsat-Şehremuz Tepede'deki tarihi bulgulardan MÖ7000 yılına kadar Paleolitik MÖ5000 yıllarına kadar Neolitik MÖ3000 yıllarına kadar Kalkolitik ve MÖ3000-1200 yılları arasında da Tunç çağı dönemlerinin yaşandığı anlaşılmıştırBu dönemde bölge Hititlerle Mitaniler arasında el değiştirmiş ve Hitit devletinin yıkılmasıyla (MÖ1200) karanlık bir dönem başlamıştırMÖ1200'den frig Devletinin kuruluşu olan MÖ750 yılları arası dönemle ilgili olarak yazılı kaynağa rastlanmamıştırAncak;bu dönemde yöre ,Asur etkisine girmeye başladığından,samsat'ta bulunan Asur etkili mühürler ve Kahta Eskitaş Köyünde bulunan Hitit Hiyeroglif'li kitabeler,Anadolu'daki tarihi sislilerin ilimizdede aynen devam ettiğini göstermektedirBu dönemde de Adıyaman ve çevresinde Hitit Devletinin yıkılmasıyla ortaya çıkan Geç Hitit şehir devletlerinden biri olan Kummuh Devleti hüküm sürmektedir MÖ900-700 yılları arasında yöre Asur etkisine kalmakla birlikte,Asurlular tamolarak egemen olamazlar6yüzyılın başlarından itibaren yöreye Persler hakim olur ve yöre Satrap'lar(valiler)eliyle yönetilirMÖ334 yılında Makedonya kralı Büyük İskender'in Anadolu'ya girmesiyle Pers'ler hakimiyetini kaybetmiş ve MÖ1yüzyıla kadar yörede Makedonyalı selevkos Sülalesi hüküm sürmüştürBu sülalenin gücünün zayıfladığı sıralarda,Kral mithradetes 1 kallinikos Kommagene krallığının bağımsızlığını ilan etmiştir(MÖ69) Başkenti Samosota (Samsat) olam Kommagene Krallığı,egemenliğini MS72'ye kadar sürdürmüş,bu tarihte yöre Roma imparatorluğunun eline geçmiş ve Adıyaman Roma İmparatorluğunun Syria(Suriye)Eyaletine,6Lejyon olarak bağlanmıştırRoma İmparatorluğunun 395 yılında Btı ve Doğu Roma olarak ayrılmasıyla Adıyaman Doğu Roma İmparatorluğuna katılmıştır643 yılından itibaren bölgeye İslam akınları başlamakla birlikte İslam hakimiyeti ancak 670 yılında Emevi'lerle kurulur758 yılında ise,2,Abbasi komutanlarından Mansur İbni Cavene'nin hakimiyetine girer926 yılına kadar Abbasi hakimiyetinde kalan II'de bu tarihte Hamdanilerin egemenliği başlar958yılında yöre yeniden Bizanslıların eline geçer 1114-1181 yılları arası yöreye Türk akınları olur1204-1298 yılları arasında Samsat ve yöresini Anadolu Selçukluları ele geçirir1230-ve1250 yıllarında Moğol saldırıları yaşanır1298'de yöre ve ilimiz Memlüklülerin eline geçer1393 yılında Adıyaman bu kez de Timurlenk tarafından yağmalanırBüyük bir istikrarsızlığın olduğu ortaçağ boyunca Adıyaman,Bizans,Emevi,Abbasi,Anadolu Selçukluları,Dulkadiroğulları arasında el değiştirmiş ve nihayet Yavuz Sultan Selim'in iran seferi sırasında 1516 yılında Osmanlı topraklarına katılmıştırOsmanlı topraklarına katılan Adıyaman,başlangıçta merkezi Samsat'ta bulunan bir Sancakla Maraş Beylerbeyliğine bağlıyken,Tanzimattan sonra bir kaza olarak Malatya'ya bağlanmıştır CUMHURİYET DÖNEMİ Cumhuriyetin kuruluşundan 1954 yılına kadar eski eski idari yapısı korunarak Malatya'ya bağlı kaza konumunda olan Adıyaman 1 aralık 1954 tarihinde 6418 sayılı kanunla Malatya'dan ayrılarak müstakil il haline gelmiştir