Adıyaman'ın Tarihi, Özellikleri, Tanıtımı

**Prof. Dr. Sinsi** · 07-31-2012

Gerger İlçesi

İlçenin tarihi; İlin genel tarihine uygun bir karakter taşımakla birlikte coğrafi olarak dağlık bir alanda yer alması ve ulaşım zorlukları nedeniyle bazı farklılıklar gösterir

Bazı kaynaklara göre M

Ö

VI

Yüzyılın ilk yarısında yaşayan Selevkos Kralı Arsemes, Fırat üzerinde aşağı ARSEMİA adlı bir kent kurmuştur

Bu kent Gerger Kalesi olarak halen bulunmaktadır

Aşağı ARSEMİA KOMMAGENE krallı, zamanında kışlık kent olarak kullanılırdı

Bu bölge daha sonra Doğu ROMA (Bizans) İmparatorluğunun eline geçmiştir

Bu tarihlerde, halkın geneli Hristiyanlık dininin Gregoryan Mezhebine bağlı olup, Hicri 135 yılında Abbesi halifelerinden Ebu Cafer-el Mansur’un Adıyaman, Kahta ve Samsatla birlikte burayı da fethettiğini görmekteyiz

Bölge bu tarihten sonra İslamlaşmaya başlamıştır

Daha sonra Gerger ve çevresi Abbasilerin zayıflamasıyla HAMDANİLER’in sonra tekrar Bizansın eline geçmiştir

Selçuklular zamanında Gümüştekin 1066 yılında Hısn-ı Mansur’u ele geçirmiş fakat iç karışıklıklardan dolayı geri çekilmiştir

Selçukluların bölgedeki hakimiyeti 1071 yılında Büyük Selçuklu İmparatoru ALPARSLAN’ın Bizans İmparatoru Romanos Diognes (Romen Diyojen)’i Malazgirt’te uğrattığı büyük yenilgiden sonra kesinleşmiştir

Bölge, Selçukların yıkılmasından sonra Artukoğullarının eline, onlardan sonra da I

Haçlı Seferi münasebetiyle Haçlıların eline geçmiştir

Zengiler, Artuklular,Frank Kontluğu,Eyyubiler ve daha sonra da Anadolu Selçukluların eline geçmiştir

Baba İshak isyanı nedeniyle Türkiye Selçuklularının zor duruma düşmesini fırsat bilen Moğolların saldırıya geçmesiyle bu bölge de Moğol istilasına maruz kalıp Moğolların eline geçer

Bu bölgenin daha sonra Memlukluların onlardan sonra da Timurluların eline geçtiğini görmekteyiz

Timurluların çekilmesinden sonra yörenin DULKADİROĞLULARI’nın eline geçtiğini ve uzun süre onların elinde olduğunu görüyoruz

1515 Turnadağ savaşıyla yöre Osmanlıların eline geçmiştir

Adıyaman İli ve İlçelerinin sonraki tarihi süreç içerisinde durumu şöyledir; Adıyaman, 1849 yılında sancak haline getirilen Diyarbakır’a bağlanmıştır

1859 yılında Malatya Sancak olunca Gerger, Malatya’ya bağlanmıştır

Cumhuriyet dönemine Malatya-Pütürge İlçesine bağlı köy olarak giren Gerger 1 Aralık 1954 yılında İl olan Adıyaman’a bağlanmıştır

İlçe merkezi 1954-1957 yılları arasında halen köy tüzel kişiliğine sahip Güngörmüş köyünde bulunuyorken

25

06

1957 tarih ve 9642 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak 7022 Sayılı Kanunun uygulamasıyla 10 Şubat 1958 yılında İlçe merkezi Budaklı köyü ALDUŞ mezrasına (şimdiki Gerger İlçesi) nakil edilmiştir

Coğrafi Konumu ve Yapısı

İlin genel yüzölçümü 7

614 Km

olup, bunun 702 Km

si İlçemizi kapsamaktadır

Adıyaman’ın kuzeydoğusunda yer alan Gerger’ in kuzeyinde Malatya’ nın Pötürge ilçesi; doğusunda Diyarbakır’ ın Çüngüş ve Çermik ilçesi ve Şanlıurfa’ nın Siverek ilçesi; güneyinde Kahta; batısında Sincik İlçeleri ile sınırdır

İlçenin doğu ve güney sınırını Fırat Nehri üzerinde yapılan Atatürk Baraj Gölü çizmektedir

Deniz seviyesinden yüksekliği 770 M

dir

İlçe, tümüyle dağlık bir bölgede kurulmuştur

En yüksek noktası Kımıl Dağı 2250 M

Yüksekliğindedir

Kürdek, Hacı Bazı ve Kımıl önemli dağlarıdır

Çet, Kürdek, Ovacık, Kımıl Dağı ve Beyaz Çeşme yaylaları ilçe sınırlarındadır

Ayrıca Güngörmüş ve Gürgenli Köyleri’ nin arasında Kara Göl isminde bir göl bulunmaktadır

Gerger ilçesinde bulunan yaylalar Çet, Kürdek, Ovacık, Kımıl Dağı ve Beyaz Çeşme yaylalarıdır

İlçenin 5 km

uzağında Eskikent Köyü'nün kuzeyinde Murfan mağaraları da bulunmaktadır

Gerger ilçesi; il merkezine 105 km

uzaklıkta ve ulaşım karayolu ile yapılmaktadır

Karayolu ağı ise; Adıyaman, Kahta, Narince, Gerger ve Gölyurt’ a kadar gitmektedir

Yol asfalttır

Gölyurt karayolu’ nun 18 Km

‘si stabilizelidir

İlçe sınırlarında bulunan önemli akarsular, başta Fırat nehri olmak üzere Demirtaş Çayı ile Çifthisar Çayıdır

İklimi; kışları soğuk, yazları sıcak ve kuraktır

Bu özellikleri ile Akdeniz iklimi ve kara iklimine sahiptir

07-31-2012	#5
Prof. Dr. Sinsi	Adıyaman'ın Tarihi, Özellikleri, Tanıtımı Gerger İlçesi İlçenin tarihi; İlin genel tarihine uygun bir karakter taşımakla birlikte coğrafi olarak dağlık bir alanda yer alması ve ulaşım zorlukları nedeniyle bazı farklılıklar gösterir Bazı kaynaklara göre MÖVIYüzyılın ilk yarısında yaşayan Selevkos Kralı Arsemes, Fırat üzerinde aşağı ARSEMİA adlı bir kent kurmuştur Bu kent Gerger Kalesi olarak halen bulunmaktadır Aşağı ARSEMİA KOMMAGENE krallı, zamanında kışlık kent olarak kullanılırdı Bu bölge daha sonra Doğu ROMA (Bizans) İmparatorluğunun eline geçmiştir Bu tarihlerde, halkın geneli Hristiyanlık dininin Gregoryan Mezhebine bağlı olup, Hicri 135 yılında Abbesi halifelerinden Ebu Cafer-el Mansur’un Adıyaman, Kahta ve Samsatla birlikte burayı da fethettiğini görmekteyiz Bölge bu tarihten sonra İslamlaşmaya başlamıştır Daha sonra Gerger ve çevresi Abbasilerin zayıflamasıyla HAMDANİLER’in sonra tekrar Bizansın eline geçmiştir Selçuklular zamanında Gümüştekin 1066 yılında Hısn-ı Mansur’u ele geçirmiş fakat iç karışıklıklardan dolayı geri çekilmiştir Selçukluların bölgedeki hakimiyeti 1071 yılında Büyük Selçuklu İmparatoru ALPARSLAN’ın Bizans İmparatoru Romanos Diognes (Romen Diyojen)’i Malazgirt’te uğrattığı büyük yenilgiden sonra kesinleşmiştir Bölge, Selçukların yıkılmasından sonra Artukoğullarının eline, onlardan sonra da I Haçlı Seferi münasebetiyle Haçlıların eline geçmiştir Zengiler, Artuklular,Frank Kontluğu,Eyyubiler ve daha sonra da Anadolu Selçukluların eline geçmiştir Baba İshak isyanı nedeniyle Türkiye Selçuklularının zor duruma düşmesini fırsat bilen Moğolların saldırıya geçmesiyle bu bölge de Moğol istilasına maruz kalıp Moğolların eline geçer Bu bölgenin daha sonra Memlukluların onlardan sonra da Timurluların eline geçtiğini görmekteyiz Timurluların çekilmesinden sonra yörenin DULKADİROĞLULARI’nın eline geçtiğini ve uzun süre onların elinde olduğunu görüyoruz 1515 Turnadağ savaşıyla yöre Osmanlıların eline geçmiştir Adıyaman İli ve İlçelerinin sonraki tarihi süreç içerisinde durumu şöyledir; Adıyaman, 1849 yılında sancak haline getirilen Diyarbakır’a bağlanmıştır 1859 yılında Malatya Sancak olunca Gerger, Malatya’ya bağlanmıştır Cumhuriyet dönemine Malatya-Pütürge İlçesine bağlı köy olarak giren Gerger 1 Aralık 1954 yılında İl olan Adıyaman’a bağlanmıştır İlçe merkezi 1954-1957 yılları arasında halen köy tüzel kişiliğine sahip Güngörmüş köyünde bulunuyorken 25061957 tarih ve 9642 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak 7022 Sayılı Kanunun uygulamasıyla 10 Şubat 1958 yılında İlçe merkezi Budaklı köyü ALDUŞ mezrasına (şimdiki Gerger İlçesi) nakil edilmiştir Coğrafi Konumu ve Yapısı İlin genel yüzölçümü 7614 Km olup, bunun 702 Kmsi İlçemizi kapsamaktadır Adıyaman’ın kuzeydoğusunda yer alan Gerger’ in kuzeyinde Malatya’ nın Pötürge ilçesi; doğusunda Diyarbakır’ ın Çüngüş ve Çermik ilçesi ve Şanlıurfa’ nın Siverek ilçesi; güneyinde Kahta; batısında Sincik İlçeleri ile sınırdır İlçenin doğu ve güney sınırını Fırat Nehri üzerinde yapılan Atatürk Baraj Gölü çizmektedir Deniz seviyesinden yüksekliği 770 Mdir İlçe, tümüyle dağlık bir bölgede kurulmuşturEn yüksek noktası Kımıl Dağı 2250 M Yüksekliğindedir Kürdek, Hacı Bazı ve Kımıl önemli dağlarıdır Çet, Kürdek, Ovacık, Kımıl Dağı ve Beyaz Çeşme yaylaları ilçe sınırlarındadır Ayrıca Güngörmüş ve Gürgenli Köyleri’ nin arasında Kara Göl isminde bir göl bulunmaktadır Gerger ilçesinde bulunan yaylalar Çet, Kürdek, Ovacık, Kımıl Dağı ve Beyaz Çeşme yaylalarıdır İlçenin 5 km uzağında Eskikent Köyü'nün kuzeyinde Murfan mağaraları da bulunmaktadır Gerger ilçesi; il merkezine 105 km uzaklıkta ve ulaşım karayolu ile yapılmaktadır Karayolu ağı ise; Adıyaman, Kahta, Narince, Gerger ve Gölyurt’ a kadar gitmektedir Yol asfalttır Gölyurt karayolu’ nun 18 Km ‘si stabilizelidir İlçe sınırlarında bulunan önemli akarsular, başta Fırat nehri olmak üzere Demirtaş Çayı ile Çifthisar Çayıdır İklimi; kışları soğuk, yazları sıcak ve kuraktır Bu özellikleri ile Akdeniz iklimi ve kara iklimine sahiptir