Konu: Çanakkale Savaşı | (1915 - 1916) / Çanakkale Savaşı | (1915 - 1916) Hakkında
Yalnız Mesajı Göster

Çanakkale Savaşı | (1915 - 1916) / Çanakkale Savaşı | (1915 - 1916) Hakkında
Eski 07-30-2012   #2
Prof. Dr. Sinsi
Varsayılan

Çanakkale Savaşı | (1915 - 1916) / Çanakkale Savaşı | (1915 - 1916) Hakkında

Savaşın Aşamaları

İstanbul Boğazında Osmanlı nakliye gemisi Stamboul 'a torpidoyla saldırırken (25 Mayıs 1915 Illustrated London News)




19 Şubat günü güçlü Fransız kuvvetleri ile İngiliz Queen Elizabeth savaş gemisinin Osmanlı sahil bataryalarını bombalayarak ilk Çanakkale saldırısı başlatılmış oldu

İtilaf devletleri kısa bir aranın ardından bir sonraki saldırıyı 18 Mart'ta gerçekleştirmişlerdir Hedef Çanakkale Boğazı'nın sadece 1 mil genişliğindeki en dar noktasıdır Admiral de Robeck komutasındaki aşağı yukarı en az 16 savaş gemilik dev donanma Çanakkale'yi geçmeye kalkmıştır Ancak her gemi Nusret Mayın Gemisi adlı Osmanlı mayın gemisinin boğazın Asya tarafına yerleştirdiği deniz mayınları tarafından hasar almıştır Bazı balıkçılar İngilizler tarafından mayın toplama işiyle görevlendirilmiştir; ama Osmanlı ordusunun açtığı top atışlarıyla korkarak kaçmışlar mayınlara dokunulmamıştır Yerinde kalmış bu mayınlar İngiliz Ocean Irresistible ve Fransız Bouvet adlı üç zırhlıyı batırmıştır Ayrıca İngiliz Inflexible ve Fransız savaş gemileri Suffren ve Gaulois çok ağır bir şekilde hasar almıştır

Sonuç olarak 18 Mart 1915'te deniz mayınları ve kıyılardaki Osmanlı topçu bataryalarının isabetli atışları denizden geçişin mümkün olmayacağını göstermiş İtilaf Devletleri Gelibolu Yarımadası'na asker çıkararak Boğaz topçu bataryalarını etkisiz hale getirmeyi hedeflemiştir

Gelibolu Yarımadasında Müttefik çıkartmaları yarımadanın güney bölümündeki altı kumsala iki cephede yapılmıştır Seddülbahir Cephesi’ne 29 İngiliz Tümeni ile Fransız Kolordusu (Fransız Doğu Sefer Kuvveti) çıkartma yaparken Arıburnu Cephesi’nde ise Anzaklar Kolordusu çıkartma yapmıştır Bu beş tümene ek olarak bir hafta içinde İskenderiye'den getirilecek olan Hint Tugayı muhtemelen Seddülbahir Cephesi'nde kullanılmak üzere ordu ihtiyatını oluşturacaktı





Kara Muharebeleri



Seddülbahir Cephesi


Osmanlı 5 Ordusu'nun Konumu (Nisan 1915)





Seddülbahir Çıkartmaları





İttifaklara ait ağır top (Önceleri Alman zırhlı kruvazörü Roon 'un topuydu)





Seddülbahir Cephesi'ndeki İngiliz ve Fransız birliklerinin ilk hedefi Kirte Köyü ve hemen kuzeyindeki Alçıtepe olmuştur




Birinci Kirte Muharebesi

Bu hedeflerin ele geçirilmesi için ilk müttefik taarruzu olan Birinci Kirte Muharebesi 28 Nisan 1915 sabahı başlamıştır Taarruzun sol kanadında iki İngiliz tugayı sağ kanadında ise beş Fransız taburu taarruza katılmıştır Osmanlı savunması İngiliz taarruzları karşısında tutunurken Fransız kesiminde yarılma noktasına gelmiştir

Cephe komutanı Albay Halil Sami Bey hatların geri çekilmesi emri vermişken iki bölüklük bir kuvvet donanma topçusunun ateşinde bir gedik bularak hatları takviye etmiştir Bunun üzerine geri çekilme emri derhal geri alınmıştır Öğleden sonra Yarbay Sabri Bey iki taburluk bir kuvvetle karşı taarruza geçerek müttefik cephesini kırmıştır Gün sonunda müttefikler taarruz çıkış hatlarına geri çekilmişlerdir Osmanlı kayıpları 2380 müttefik kayıpları ise 3000'dir [11] [12]



İkinci Kirte Muharebesi

Müttefik kuvvetlerin ikinci taarruzu 6 Mayıs 1915 sabahı başlayan İkinci Kirte Muharebesi'dir 8 Mayıs'a kadar süren çatışmalarda Müttefik kuvvetlerin "bağlantı noktası" en soldan taarruz edecek olan bir İngiliz tugayıdır Bu tugay ilk günkü taarruzunda yoğun bir ateşle karşılaşmış ve ilerleyememiştir Taarruz hattı en sol kenardan başlayan bu engelle en sağa kadar durmak zorunda kalmıştır Sol uç ilerleyemeyince diğer birlikler de planlanan ileri harekâta girişememişlerdir

Osmanlı ateşinin en yoğun olduğu rapor edilen tepe donanma ve sahildeki top bataryaları tarafından hallaç pamuğu gibi atıldığı halde Osmanlı tarafının ateş gücünde bir değişiklik olmamıştır Balonlarla yapılan hava keşfi de Osmanlı mevzilerinin yerini saptayamamıştır İkinci gün merkez kesimden üçüncü gün tekrar sol kanattan yapılan taarruzlar da aynı ateşle kaşılaşarak durmuştur Üç günlük muharebelerin sonunda müttefik kuvvetler en fazla 500 metre ilerleme sağlayabilmişlerdi Müttefik kaybı 6500 Osmanlı kaybı ise 2000'dir [13]



Üçüncü Kirte Muharebesi

Müttefik kuvvetlerin üçüncü taarruzu 4 Haziran 1915 tarihli Üçüncü Kirte Muharebesi’dir Donanma topçusunun üç yönden kara topçusunun ise cepheden geliştirdiği hazırlık ateşi ardından başlayan savaşta Osmanlı cephesinin sol kanadından taarruz eden Fransız birlikleri yer yer Osmanlı siperlerine girmişlerdir Yarbay Selahattin Adil komutasındaki 12 Tümen’in karşı taarruzluyla bu siperlerden çekilmişlerdir Sağ kanatta ise İngiliz birlikleri Osmanlı siperlerine girmiştir İkinci Topçu Bataryası komutanı Teğmen Arif Tanyeri’nin 150 askeriyle ileri çıkıp cepheyi tutmasıyla Osmanlı hatlarının kırılması önlenmiştir

Osmanlı cephesi Kirte Köyü’ne bir kilometre mesafede sabitlenmiştir İzleyen 5 Haziran günü Osmanlı 9 Tümeni’nin saldırısı başarılı olmamış akşam saatlerinde Arıburnu Cephesi’nden kaydırılan Yarbay Hasan Askeri komutasındaki 2 Tümen’in taarruzu ise birkaç yüz metre ilerlemiştir 6 Haziran günü ise küçük çaplı çatışmalarla geçmiştir Üçüncü Kirte Muharebesi’nde müttefik kayıpları 7500 Osmanlı kayıpları ise 4500 yaralı 4500 şehittir [14]

Her üç taarruzun başarısız olması üzerine cephe komutanları İngiliz komutan H Weston ve Fransız komutan Gouraund tüm cephe hattında değil de daha sınırlı bir hattan taarruzu gerekli görmüşlerdir Böylece gerek piyade gerekse de topçu unsurları daha dar bir cephede kuvvet merkezi (siklet merkezi) oluşturulacaktı Planın ilk operasyonu cephenin en sağ (doğu) bölgesi olan Kerevizdere’de uygulamaya konulmuştur 18 Haziran’da başlayan topçu ateşi üç gün boyunca sürdürülmüştür 21 Haziran günü Fransız birliklerinin taarruzuyla başlayan Birinci Kerevizdere Muharebesi’nde Fransız birlikleri hedefleri olan tepeyi ele geçirmeyi başarmıştır Muharebelerde Fransız kayıpları 2500 Osmanlı kayıpları ise 6000 kişidir [15]



Zığındere Muharebesi

Bir sonraki Zığındere Harekâtı bu kez cephenin sol kanadından taarruzu öngörmektedir Zığındere ile sahil arasındaki Zığın sırtı boyunca üç tugayla ve Zığındere’nin karşı yamaçlarından iki tugayla taarruz etmektir Zığın sırtı Albay Refet Bey’in komutasındaki 11 Tümen’in savunma bölgesidir Zığındere ile Kanlıdere arasındaki bölge ise Albay Halil Bey’in 7 Tümen’i tarafından savunulmaktadır Her iki tümen de tek tugaylıdır Deniz ve kara topçusunun 26 Haziran’da başlayan bombardımanı üç gün sürmüştür 28 Haziran’da iki saatlik hazırlık ateşi ardından başlayan taarruz sağ kesimde Osmanlı siperlerinin tümünde başarılı olmuştur

Bombardıman sonrasında Osmanlı ön hat siperlerinde sağ kalanların tümü yaralı subay ve erattır 800 metre mesafedeki Kirte Köyü’ne yapılan ileri hareket topçu ateşiyle durdurulmuş hemen ardından Osmanlı karşı taarruzları başlamıştır Siperler 30 Haziran 1915 günü sabahına kadar birçok kez el değiştirmiş sonunda İngilizlerde kalmıştır Zığın sırtının kuzeyinden 1 Temmuz 1915 günü iki kez yenilenen Osmanlı taarruzu yoğun topçu ateşi altında etkisiz kalmıştır 5 Temmuz 1915 tarihinde Albay Hasan Basri Bey’in 5 Tümen’inin Zığın sırtına ve Albay Nicolai’nin komutasındaki 3 Tümen’inin Zığındere’nin doğu yamaçlarına giriştikleri taarruz ise sonuç alamamıştı

Her iki kanattan yapılan taarruzların ardından bu kez cephenin merkez bölümünde taarruza geçilmiştir Üç saat süren ve 60000 bin top mermisinin kullanıldığı hazırlık ateşi ardından 12 Temmuz 1915 sabahı başlayan İkinci Kerevizdere Muharebesi iki gün sürmüştür Hazırlık ateşi ardından başlayan İngiliz taarruzu hiçbir savunmacının sağ kalmadığı ilk hat siperlerini almış ikinci hat siperlerinde ise ağır kayba uğrayarak geri çekilmiştir Öğleden sonra yedekteki İngiliz tugayının giriştiği saldırı üçüncü hat siperlerine girmişse de Osmanlı karşı taarruzlarıyla yeniden eski konumuna çekilmiştir İkinci girişilen İngiliz taarruzu Osmanlı topçusunun ateşiyle geri çekilmiştir Savaş sonunda cephenin en sol yanındaki birkaç siper parçası işgal edilebilmiş sağ kesimde ise Fransız birlikleri Osmanlı siperlerinde tutunmayı başarmışlardır İki günlük muharebelerin sonucunda müttefik kayıpları 5800 Osmanlı kayıpları ise 9700’dür [16]

Bu muharebeler sonunda Seddülbahir Cephesi’nde Osmanlı kuvvetlerini atarak ilerlemenin olanaksız olduğu ortaya çıkmıştı Müttefik kuvvetler komutanı General Hamilton takviye kuvvetlerle Suvla Koyu’nda bir çıkartma yapmayı planlamıştır Bu çıkartma harekâtının Anzak Kolordusu komutanı General W Birdwood’un önerdiği Sarı Bayır Harekâtı ile aynı tarihte uygulanmasına karar verilmiştir Ayrıca Osmanlı savunmasının dikkatini yarımadanın güney ucuna çekmek için Seddülbahir Cephesi’nde yanıltıcı bir taarruz planlanmıştı Kirte Bağları Muharebesi olarak bilinen bu taarruz 6 Ağustos sabahı İngiliz birliklerinin taarruzuyla başlamıştır İngilizler ilk hat siperlerine girmiş ancak karşı taarruzla geri atılmışlardır Taarruzun ikinci günü girişilen İngiliz taarruzları Kirte Köyü’nün güney batısındaki bir bağ alanının bir bölümünde tutunabilmiştir

Sınırlı hedeflere yönelik üstelik de bir yanıltma operasyonu olan İngiliz taarruzunun bu denli kayba rağmen başarısız olması üzerine General Sır Ian Hamilton Seddülbahir Cephesi'nde hiçbir askeri harekâta girişilmemesi emrini vermiştir



Arıburnu Cephesi

"The Trumpet Calls (Trampet Çağırıyor)": Avustralya'da 1914 - 1918 arasında kullanılan askeri alma posteri (Norman Lindsay)
Alıntı Yaparak Cevapla