Psikolojik Hastalıklar Hakkında Genel Bilgi

**Prof. Dr. Sinsi** · 07-30-2012

Tik bozuklukları

Bu durum istemsiz

belirli bir tarzda

hızlı ve tekrarlayıcı hareket ya da ses çıkarma durumudur

Süresi genellikle 1 saniyeyi geçmemektedir

Bu duruma direnç gösterilemez gibi hissedilir

Tik davranışının vücutta görülen yeri ( kaş

göz

omuzda oluşması gibi)

sıklığı ve zorlayıcılığı

çeşitli zamanlarda değişebildiği gibi

topluluk içinde olma ya da tek başına bulunmaya göre değişebilmektedir

Tikler tek bir bölgede veya birden fazla bölgede ya da organda hissedilebilir

Tik davranışının yapılması ile birlikte geçici bir rahatlama elde edilir

Tik davranışlarını arttıran etmenler:

Yoğun stres durumları

kaygı düzeyinin arttığı haller

bitkin düşmek

can sıkıntısı hissetmek

kişi için önemli bir olaya katılmak

başkaları önünde aktif bir eylemde bulunmak( söz almak

bir toplantıya katılmak gibi) durumlarında artış gösterebilmektedir

Alkol alımı

kişiyi keyifle oyalayabilen bir aktivite ( kitap okumak

tv

seyretmek gibi) dinlenme esnasında azalabilmektedir

Tik bozukluğuna yol açabilen diğer durumlar:

Tik bozukluğuna neden olan kalıtsal hastalıklar arasında Tourette sendromu

Huntington hastalığı

torsiyon distonisi

ve nöroakantozis sayılabilir

Ayrıca ensefalit

Sydenham koresi

ilerleyici bir hastalık olan Creutzfeldt-Jacob sendromu da tik sebepleri arasındadır

Epilepsi (sara) hastalığı tedavisinde kullanılan ilaçlar

L-dopa

bazı stimulan ilaçlar da bu tür bir duruma yol açabilirler

Karbon monoksit zehirlenmeleri

kafa travmaları

bazı kromozom bozuklukları

zeka geriliği de tik davranışlarını oluşturabilir

Basit hareketsel tikler: Bazı kas gruplarının hızlı

belli bir anlam içermeyen ve tekrarlayıcı bir şekilde kasılması durumudur

En çok sırasıyla gözde

kafagenelinde

omuz

ağız ve el bölgesinde görülmektedir

Karmaşık hareketsel tikler: basit şekle göre daha yavaş

daha amaçlı gibi görünen ve daha çok kas grubunu içine alan tiklerdir

En çok kendi vücuduna veya başkasına dokunma ya da vurma

zıplama

kendi ellerini ya da nesneleri koklama şeklindedir

Hareketsel tikler işlev açısından birbiri ile zıt etkili kasların aynı anda birlikte kasılması ile oluşmaktadır

Basit sese dayalı tikler: Hece şeklinde olmayan sesler çıkartmaktır

Boğazını ısrarla temizleme

burun çekme

öksürme

bağırma

havlar gibi ses çıkarma bunlara örnektir

Karmaşık sese dayalı tikler: Daha anlaşılabilir

hecelere dayanan sözcükler

cümleler i tekrarlamak şeklindedir

Tik bozukluğunun başlangıç ve ilerleyen dönem özellikleri:

Yapılan araştırmalara göre

toplumda bin kişide 2-6 arasında görülmektedir

Erkeklerde kadınlara göre 3 kat daha fazla görülmektedir

Genellikle 7 yaş civarında başlamaktadır

İlk oluşan tik genellikle göz kırpmadır

Onu izleyerek kol ve bacakta yerleşik tikler

daha nadiren de sese dayalı tikler başlangıç tikleri olmaktadır

Küfür etme şeklindeki tikler (koprolali) de daha nadir başlangıç yakınmasıdır

Başlangıçta % 2-3 oranında görülen koprolali ilerleyen dönemlerde % 2-30’lara dek çıkabilmektedir

Tik bozukluğu kişilerin yaklaşık % 40 kadarında ergenliğin başlangıç evrelerinde tamamen düzelmektedir

% 30 kadar hastada bir miktar düzelme ile hafiflemiş olarak devam eder

Geri kalan % 30 kadar hasta erişkinlik hayatında da tik bozukluğu belirtilerini göstermektedir

Tik bozukluğu obsesif kompulsif bozukluk ile sıklıkla bir arada görülebilmektedir

Sıklıkla kontrol etmeye

saymaya ve düzenleme ve benzerleştirmeye yönelik davranışlar şeklindedir

Hastalığa sebep olan geni saptama çalışmaları sürmektedir

Bu rahatsızlığı olan kişilerin bazı beyin bölgelerinde metabolizma hızı artmış

bazı bölgelerde ise azalmış bulunmuştur

Tedavi:

İlaç tedavileri yanında terapi ile başarı sağlanmaktadır

Tokofobi

Doğum yapma korkusu olarak tanımlanan tokofobi

düşünüldüğünden daha yaygın ve etkili

Tokofobi konusunda bugüne dek ilk kez yapılan bir araştırma

en az 6 kadından birinin doğum yapmaktan aşırı korktuğu için hamile kalmaktan vazgeçtiğini veya düşük yaptığını ortaya koydu

Bu konuda İngiltere'nin önde gelen uzmanlarından Dr

Kristina Hofberg

bu korkunun her yaşta

her ırkta ve her kültürde görülebileceğine dikkat çekiyor

Uzmanlar genel olarak bu korkuyla yeterince ilgilenmiyor

ancak kadınlar için bu konu yaşamsal önem taşıyor

'Royal College of Obstetricians' and Gynaecologist' Year Book' isimli dergide yayımlanacak olan çalışma

ilk kez hamile kalan her 5 kadından birinin doğumdan aşırı derecede korktuğunu gösteriyor

Hofberg'in görüşlerine başvurduğu 370 çocuksuz

hamile olmayan 7 kadından biri doğum sancılarından aşırı korktuğu için hamile kalmayı ertelediğini ya da doğurmaktan tümüyle vazgeçtiğini belirtiyor

Şu anda 1

200 kadın üzerinde daha ayrıntılı bir çalışma yürüten Hofberg

bu korkunun hamile kalma korkusundan farklı olduğuna dikkat çekiyor:'Bu patolojik bir terör

En uç şekliyle kadının kürtaja başvurmasına

alkol veya uyuşturucu kullanmasına

hatta karnını yumruklamasına kadar vardırılabilir

Öyle ki tokofobik kadınlar

başarılı bir doğumdan sonra dahi doğum anını yıllarca hatırlayıp panik ataklar yaşayabilirler

Bazı kadınlar kendilerini kısırlaştırarak böyle bir sorunla karşılaşma olasılığını tümüyle ortadan kaldırabilir

Bazıları ciddi biçimde korunarak hamile kalmamaya çalışır

Bu tür bir yaklaşım çocuk isteyen ancak doğumdan korkan kadınlar için çok üzücü bir durumdur

Bunlar bir daha çocuk sahibi olamayacaklarını bile bile menopoza girer

'

Doğum korkusu genellikle doğum anında acı çekmekten

ölmekten

aklını yitirmekten

doğum yapacak ekibe güven duymamaktan kaynaklanıyor

Ayrıca çocukluğunda cinsel tacize uğramış kadınlar tokofobiye daha yatkın

Tokofobik kadınlar doğum sancısı çekmemek için sezaryen ameliyatını çözüm olarak görebilir

Bu gibi durumlarda doğum ekibinin büyük bir duyarsızlıkla bu isteği reddetmesi kadınları başedemeyecekleri kadar büyük bir psikolojik sorunla karşı karşıya bırakır

Hofberg'e göre bunun çözümü

kadının sorununu açık yüreklilikle dile getirmesi ve doğum ekibinin ve eşin soruna daha büyük bir duyarlılıkla yaklaşması

Uykusuzluk

Uyuyamamaktan ya da herkesin uyuduğu saatlerde uyuyup uyanık olduğu saatlerde uyumaktan şikayetçiyseniz aşşağıda sayacağım yöntemlerden kendinize en uygun olanları seçip deneyebilirsiniz

-
Uyuyamaktan korkmayın

Yatakta sessizce yatarak geçirilen saatler de uyku kadar iyi gelecektir

Uyumuyor ve planlar yapıyorsanız başucunuza koyacağınız bir kalemle defter

aklınıza gelen her şeyi hemen yazmanız durumunda size çok yardımcı olacaktır

Uyku saatlerini yitirmenin size zarar vermeyeceğini düşünün

Bedeniniz bu açığı gelecek uyku diliminde telafi edecektir

-
Koyun yerine size sunulan nimetleri sayın

Uyku

eğer halinizden hoşnutsanız gelir

Endişe

üzüntü gibi duygular ne kadar özenle kendimizden gizlersek gizleyelim

bizi uyanık tutarlar

Sahip olmadıklarınızla mücadele etmek yerine

hayatınızdaki güzel şeylerin listesini yapmayı deneyin

-
O anda yatağa uyumak için girdiğinizi ve ne olursa olsun uyuyacağınızı düşünmeyin

Yatağa yattığınızı ve rahatladığınızı ne kadar rahat olduğunuzu vs

düşünmeye çalışın

Uyum Bozuklukları

Zorlanma yataran yaşam olaylarına karşı olağandışı duygusal ve davranışsal tepkilerle kendini gösteren klinik tablolardır

Tanıma göre zorlanma etmenlerinin başlangıcından sonraki üç ay içinde gösterilebilir zorlanma etmenlerine bir tepki olarak gelişir ve duygusal ve davranışsal belirtiler zorlanma etmenine karşı gösterilmesi beklenen belirtilere göre daha fazkadır veya toplumsal yada mesleki işlevsellikle belirgin bir bozulmaya neden olur

Bu belirtiler başka bir psikiyatrik bozukluğun tanı ölçütlerini karşılamaz ve daha önce var olan bir bozukluğun alevlenmesi niteliğini taşımaz

Zorlanma etmeni başladıktan sonrali üç ay içinde uyum bozukluğu belirtileri başlar ve etmen yada bunun sonuçları ortadan kalktıktan sonra altı aydan daha uzun sürmez

Tıbbi yada cerrahi nedenlerle hastaneye yatan hastalardaki en yayın psikiyatrik tanılardan biridir

Psikiyatrik hastaları arasında yapılan bir taramada örneklem popülasyonunun %10 unun bu tanıyı karşıladığı görülmüştür

Zorlanma etmenlerinin şiddeti klinik tablonun şiddetiyle her zaman koşutluk göstermez

Bir kişiyi etkileyebileceği gibi bir aileyi yada grubu da etkileyebilir

07-30-2012	#4
Prof. Dr. Sinsi	Psikolojik Hastalıklar Hakkında Genel Bilgi Tik bozuklukları Bu durum istemsiz belirli bir tarzdahızlı ve tekrarlayıcı hareket ya da ses çıkarma durumudur Süresi genellikle 1 saniyeyi geçmemektedir Bu duruma direnç gösterilemez gibi hissedilir Tik davranışının vücutta görülen yeri ( kaş göz omuzda oluşması gibi) sıklığı ve zorlayıcılığı çeşitli zamanlarda değişebildiği gibi topluluk içinde olma ya da tek başına bulunmaya göre değişebilmektedir Tikler tek bir bölgede veya birden fazla bölgede ya da organda hissedilebilir Tik davranışının yapılması ile birlikte geçici bir rahatlama elde edilir Tik davranışlarını arttıran etmenler: Yoğun stres durumları kaygı düzeyinin arttığı haller bitkin düşmek can sıkıntısı hissetmek kişi için önemli bir olaya katılmak başkaları önünde aktif bir eylemde bulunmak( söz almak bir toplantıya katılmak gibi) durumlarında artış gösterebilmektedir Alkol alımı kişiyi keyifle oyalayabilen bir aktivite ( kitap okumak tv seyretmek gibi) dinlenme esnasında azalabilmektedir Tik bozukluğuna yol açabilen diğer durumlar: Tik bozukluğuna neden olan kalıtsal hastalıklar arasında Tourette sendromu Huntington hastalığı torsiyon distonisi ve nöroakantozis sayılabilir Ayrıca ensefalit Sydenham koresi ilerleyici bir hastalık olan Creutzfeldt-Jacob sendromu da tik sebepleri arasındadır Epilepsi (sara) hastalığı tedavisinde kullanılan ilaçlar L-dopa bazı stimulan ilaçlar da bu tür bir duruma yol açabilirler Karbon monoksit zehirlenmeleri kafa travmaları bazı kromozom bozuklukları zeka geriliği de tik davranışlarını oluşturabilir Basit hareketsel tikler: Bazı kas gruplarının hızlı belli bir anlam içermeyen ve tekrarlayıcı bir şekilde kasılması durumudur En çok sırasıyla gözde kafagenelinde omuz ağız ve el bölgesinde görülmektedir Karmaşık hareketsel tikler: basit şekle göre daha yavaş daha amaçlı gibi görünen ve daha çok kas grubunu içine alan tiklerdir En çok kendi vücuduna veya başkasına dokunma ya da vurma zıplama kendi ellerini ya da nesneleri koklama şeklindedir Hareketsel tikler işlev açısından birbiri ile zıt etkili kasların aynı anda birlikte kasılması ile oluşmaktadır Basit sese dayalı tikler: Hece şeklinde olmayan sesler çıkartmaktır Boğazını ısrarla temizleme burun çekme öksürme bağırma havlar gibi ses çıkarma bunlara örnektir Karmaşık sese dayalı tikler: Daha anlaşılabilirhecelere dayanan sözcükler cümleler i tekrarlamak şeklindedir Tik bozukluğunun başlangıç ve ilerleyen dönem özellikleri: Yapılan araştırmalara göre toplumda bin kişide 2-6 arasında görülmektedir Erkeklerde kadınlara göre 3 kat daha fazla görülmektedir Genellikle 7 yaş civarında başlamaktadır İlk oluşan tik genellikle göz kırpmadır Onu izleyerek kol ve bacakta yerleşik tikler daha nadiren de sese dayalı tikler başlangıç tikleri olmaktadır Küfür etme şeklindeki tikler (koprolali) de daha nadir başlangıç yakınmasıdır Başlangıçta % 2-3 oranında görülen koprolali ilerleyen dönemlerde % 2-30’lara dek çıkabilmektedir Tik bozukluğu kişilerin yaklaşık % 40 kadarında ergenliğin başlangıç evrelerinde tamamen düzelmektedir % 30 kadar hastada bir miktar düzelme ile hafiflemiş olarak devam eder Geri kalan % 30 kadar hasta erişkinlik hayatında da tik bozukluğu belirtilerini göstermektedir Tik bozukluğu obsesif kompulsif bozukluk ile sıklıkla bir arada görülebilmektedir Sıklıkla kontrol etmeyesaymaya ve düzenleme ve benzerleştirmeye yönelik davranışlar şeklindedir Hastalığa sebep olan geni saptama çalışmaları sürmektedir Bu rahatsızlığı olan kişilerin bazı beyin bölgelerinde metabolizma hızı artmış bazı bölgelerde ise azalmış bulunmuştur Tedavi: İlaç tedavileri yanında terapi ile başarı sağlanmaktadır Tokofobi Doğum yapma korkusu olarak tanımlanan tokofobi düşünüldüğünden daha yaygın ve etkili Tokofobi konusunda bugüne dek ilk kez yapılan bir araştırma en az 6 kadından birinin doğum yapmaktan aşırı korktuğu için hamile kalmaktan vazgeçtiğini veya düşük yaptığını ortaya koydu Bu konuda İngiltere'nin önde gelen uzmanlarından DrKristina Hofberg bu korkunun her yaşta her ırkta ve her kültürde görülebileceğine dikkat çekiyor Uzmanlar genel olarak bu korkuyla yeterince ilgilenmiyor ancak kadınlar için bu konu yaşamsal önem taşıyor 'Royal College of Obstetricians' and Gynaecologist' Year Book' isimli dergide yayımlanacak olan çalışma ilk kez hamile kalan her 5 kadından birinin doğumdan aşırı derecede korktuğunu gösteriyor Hofberg'in görüşlerine başvurduğu 370 çocuksuz hamile olmayan 7 kadından biri doğum sancılarından aşırı korktuğu için hamile kalmayı ertelediğini ya da doğurmaktan tümüyle vazgeçtiğini belirtiyor Şu anda 1200 kadın üzerinde daha ayrıntılı bir çalışma yürüten Hofberg bu korkunun hamile kalma korkusundan farklı olduğuna dikkat çekiyor:'Bu patolojik bir terör En uç şekliyle kadının kürtaja başvurmasına alkol veya uyuşturucu kullanmasına hatta karnını yumruklamasına kadar vardırılabilir Öyle ki tokofobik kadınlar başarılı bir doğumdan sonra dahi doğum anını yıllarca hatırlayıp panik ataklar yaşayabilirler Bazı kadınlar kendilerini kısırlaştırarak böyle bir sorunla karşılaşma olasılığını tümüyle ortadan kaldırabilir Bazıları ciddi biçimde korunarak hamile kalmamaya çalışır Bu tür bir yaklaşım çocuk isteyen ancak doğumdan korkan kadınlar için çok üzücü bir durumdur Bunlar bir daha çocuk sahibi olamayacaklarını bile bile menopoza girer' Doğum korkusu genellikle doğum anında acı çekmekten ölmekten aklını yitirmekten doğum yapacak ekibe güven duymamaktan kaynaklanıyor Ayrıca çocukluğunda cinsel tacize uğramış kadınlar tokofobiye daha yatkın Tokofobik kadınlar doğum sancısı çekmemek için sezaryen ameliyatını çözüm olarak görebilir Bu gibi durumlarda doğum ekibinin büyük bir duyarsızlıkla bu isteği reddetmesi kadınları başedemeyecekleri kadar büyük bir psikolojik sorunla karşı karşıya bırakır Hofberg'e göre bunun çözümü kadının sorununu açık yüreklilikle dile getirmesi ve doğum ekibinin ve eşin soruna daha büyük bir duyarlılıkla yaklaşması Uykusuzluk Uyuyamamaktan ya da herkesin uyuduğu saatlerde uyuyup uyanık olduğu saatlerde uyumaktan şikayetçiyseniz aşşağıda sayacağım yöntemlerden kendinize en uygun olanları seçip deneyebilirsiniz - Uyuyamaktan korkmayın Yatakta sessizce yatarak geçirilen saatler de uyku kadar iyi gelecektir Uyumuyor ve planlar yapıyorsanız başucunuza koyacağınız bir kalemle defteraklınıza gelen her şeyi hemen yazmanız durumunda size çok yardımcı olacaktır Uyku saatlerini yitirmenin size zarar vermeyeceğini düşünün Bedeniniz bu açığı gelecek uyku diliminde telafi edecektir - Koyun yerine size sunulan nimetleri sayın Uykueğer halinizden hoşnutsanız gelir Endişeüzüntü gibi duygular ne kadar özenle kendimizden gizlersek gizleyelimbizi uyanık tutarlar Sahip olmadıklarınızla mücadele etmek yerinehayatınızdaki güzel şeylerin listesini yapmayı deneyin - O anda yatağa uyumak için girdiğinizi ve ne olursa olsun uyuyacağınızı düşünmeyin Yatağa yattığınızı ve rahatladığınızı ne kadar rahat olduğunuzu vs düşünmeye çalışın Uyum Bozuklukları Zorlanma yataran yaşam olaylarına karşı olağandışı duygusal ve davranışsal tepkilerle kendini gösteren klinik tablolardır Tanıma göre zorlanma etmenlerinin başlangıcından sonraki üç ay içinde gösterilebilir zorlanma etmenlerine bir tepki olarak gelişir ve duygusal ve davranışsal belirtiler zorlanma etmenine karşı gösterilmesi beklenen belirtilere göre daha fazkadır veya toplumsal yada mesleki işlevsellikle belirgin bir bozulmaya neden olur Bu belirtiler başka bir psikiyatrik bozukluğun tanı ölçütlerini karşılamaz ve daha önce var olan bir bozukluğun alevlenmesi niteliğini taşımaz Zorlanma etmeni başladıktan sonrali üç ay içinde uyum bozukluğu belirtileri başlar ve etmen yada bunun sonuçları ortadan kalktıktan sonra altı aydan daha uzun sürmez Tıbbi yada cerrahi nedenlerle hastaneye yatan hastalardaki en yayın psikiyatrik tanılardan biridir Psikiyatrik hastaları arasında yapılan bir taramada örneklem popülasyonunun %10 unun bu tanıyı karşıladığı görülmüştür Zorlanma etmenlerinin şiddeti klinik tablonun şiddetiyle her zaman koşutluk göstermez Bir kişiyi etkileyebileceği gibi bir aileyi yada grubu da etkileyebilir