Selenyum Hangi Besinlerde Bulunur?

**Prof. Dr. Sinsi** · 07-27-2012

Selenyum elementinin kullanımıyla ilgili detayları daha önce sizlerle paylaşmıştım

Bu yazımızda da selenyum elementinin etkileri, eksikliğinde ve fazlalığında yaşanan durumlar ve tarihçesiyle ilgili bilgileri öğrenebilirsiniz

1970 ve 80 yıllarında popüler olmaya başladı

Eskiden zararlı bir madde gözü ile bakılmaktaydı

Aslında çok az miktarda insan bedenine gereklidir

Bu da özellikle glutatyon peroksidaz enziminin yapısına girecektir

Antioksidanların kanser ve kalp hastalıklarını önlemekteki yararlarının anlaşılması üzerine bu enzimin de önemli bir antioksidan olması selenyumu öne çıkarmıştır

Toprakları selenyumdan fakir yörelerde diğer selenyumdan zengin yörelere kıyasla meme, akciğer ve kalın barsak kanserlerinin sık görülmesi selenyumun faydalı etkisini göz önüne sermiştir

Selenyum ve E Vitamini antioksidan etkileri yönünden birbirlerini destekler tarzda davranırlar

Bu etkisine karşın tüm vücutta bulunan Selenyum miktarı 1 mg

dan azdır

Barsaklardan % 60 oranında emilir ve vücutta erkeklerde testiste, her iki cinste dalak, böbrek ve pankreasta bulunur

Yaşlanmaya karşı ve cinsel gücün devamı için olumlu etkileri bu elementi popüler kılmaktadır

Selenyumun Etkileri

Üzerinde araştırmalar yapıldıkça yeni etkileri anlaşılmaktadır

Bu etkinin temeli antioksidan özelliğine dayanır

Glutatyon peroksidaz enziminin yapısına girer

Besin antioksidan sisteminde hücre zarlarını ve hücrelerin bir arada tutulmasını sağlayan sistemi yağ peroksidasyon etkisinin zararlarından korur

Özellikle kan hücrelerinin kromozomlarının zarar görmesini önler

Hücrelerin dolayısı ile dokuların yaşlanma olarak adlandırılan süreci yavaşlatıcı etkisi vardır

Araştırmalar Selenyum ve E Vitamini ile birlikte aşılarla oluşturulması istenilen antikor yapımını 20 - 30 kat arttırmaktadır

Kalp krizlerini önleme de antioksidan özelliğinin yanında bilinmeyen başka bir etkisi daha olduğu düşünülmektedir

Kanser oluşmasını engelleyici etkisi bulunmaktadır

Bu etkisini nasıl gösterdiği üzerine teoriler vardır fakat bilimsel olarak ispatlanmış değildir

Ağır metaller ve diğer zararlı maddelerden vücudu korur

Sigara, alkol, okside yağlar, civa, kadmiyum gibi insanlara zararlı maddelerin etkilerini azaltır

Erkek spermlerin üretimine ve canlılığına olumlu etki yapar

Protein sentezine, büyüme ve gelişmeye yararlıdır

Selenyum Eksikliği

20 yıl önce insan vücuduna yaralı bir etkisi olduğu bilinmiyordu

Bu nedenle eksikliği diye bir şeyin de üzerinde durulmuyordu

Son yıllarda gelişen inceleme yöntemleri ile eksikliğinden söz edilebilir olmuştur

Eksikliği ile toprağın selenyum açısından zenginliğinin yakın ilişkisi vardır

Fakat yine de kesin olarak selenyum eksikliğine bağlı hastalık olarak nitelendirilebilecek bir durum yoktur

Bazı sorunların selenyum eksikliği ile ilişkisi olduğunun üzerinde durulmaktadır

Bazı kanser türleri ile kalp damar hastalıklarının selenyum eksikliği ile yakın ilişkilisi vardır

Katarakt nedeniyle ameliyat edilenlerde alınan merceğin normal merceğe oranla 6 kat daha az selenyum içerdiği ispatlanmıştır

Bunun kataraktın nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu kesin değildir

Doku esnekliği ve yaşlanma belirtileri selenyum eksikliğinde daha hızlı olmaktadır

Metaller selenyum eksikliğinde daha zararlı olmaktadırlar

Selenyumdan fakir topraklarda yaşayan ailelerin çocukları diğer çocuklara oranla daha yavaş büyümektedirler

Selenyum Fazlalığı

Doğada inorganik ve organik olarak iki çeşittir

Daha yaygın bulunan inorganik formu genellikle sodyum selenit şeklindedir ve oldukça zararlı etki yapabilir

Diğer organik formu selenometiyonin şeklindedir ve daha az zararlıdır

Vücutta sürekli alım sonucu zararlı olabilmektedirler

Hangi miktarlarda ne gibi kötü etkilerin ortaya çıkacağı kesin değildir

Selenyum insan vücudunda diğer elementlerle de ilişkiye girmesi nedeniyle fazlalığı bunlara da bağlı olarak farklı belirtiler yapabilir

Görme, adale ve kalp ile ilgili sorunlar ortaya çıkar

Bu selenyumdan zengin topraklarda yaşayan hayvan ve insanlarda görülmüştür

Diş çürümesine yol açar

Bunu flor ile etkileşmesine bağlamak mümkündür

Ağızda kötü bir tat ve sarımsak kokusuna benzer bir koku oluşur

Deri, saç ve tırnak değişiklikleri ortaya çıkar

Fazla alım sürdüğü takdirde ateş, iştahsızlık, sindirim sistemi arazları, karaciğer, dalak hasarı, ölüme kadar giden değişik sorunlar olabilir

Selenyum Gereksinimi
Önerilen günlük alım 50 - 200 mikro gram olmasıdır

Çocuklar için 30 - 150 mikrogram yeterlidir

Erkeler kadınlardan biraz daha fazla gereksinim gösterebilirler

Selenyum etkisini E Vitamini ile birlikte daha iyi göstermektedir

C Vitamini ise inorganik selenyumu etkisiz kılabilmekte iken organik olanına etki etmez

Selenyumun Doğal Kaynakları

Toprakta bulunması nedeniyle yetişen bitkilerde ve bununla beslenen hayvanlarda vardır

İçme sularında da bulunur

Gıdaların selenyum içerikleri hakkında yeterli araştırmalar yapılmamıştır

Anne sütü inek sütünden çok daha fazla selenyum içerir

Selenyum şampuan ve cilt toniklerinde de kullanılır

Bunların içindeki selenyumun deriden de emilmesi mümkündür

Bira mayası, tahıllar, karaciğer, tereyağı, balık, kırmızı et, sebzeler, selenyumdan zengin topraklardan elde edilmişlerse yeterlidirler

Selenyum Kullanımı

Popüler olması nedeniyle ilaç şeklinde kullanım oldukça yaygındır

En yaygın kullanım nedeni kanser, kalp hastalıklardan korunmak içindir

İmmun sistemi güçlendirmek, yaşlanma etkilerini yavaşlatmak, deri sağlığını arttırmak amacıyla kullanılır

Keshan Hastalığı olarak tanımlanan bir kalp damar hastalığı üzerinde oldukça etkili olmaktadır

Bu hastalık belki de selenyum eksikliği ile ilgisi kanıtlanabilecek şimdilik tek hastalıktır

Erkeklerde cinsel güce ve çocuk sahibi olabilme yeteneğine etkisi nedeniyle kullanılmaktadır

Artrit denilen eklem iltihabına iyi geldiği üzerine araştırmalar vardır

Norveç ve Danimarka da bu amaçla kullanılmaktadır

Hipotoridizm denilen Tiroid bezinin az salgı yaptığı durumda önerilir

T3 oluşumuna etkisi vardır

07-27-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Selenyum Hangi Besinlerde Bulunur? Selenyum elementinin kullanımıyla ilgili detayları daha önce sizlerle paylaşmıştım Bu yazımızda da selenyum elementinin etkileri, eksikliğinde ve fazlalığında yaşanan durumlar ve tarihçesiyle ilgili bilgileri öğrenebilirsiniz 1970 ve 80 yıllarında popüler olmaya başladı Eskiden zararlı bir madde gözü ile bakılmaktaydı Aslında çok az miktarda insan bedenine gereklidir Bu da özellikle glutatyon peroksidaz enziminin yapısına girecektir Antioksidanların kanser ve kalp hastalıklarını önlemekteki yararlarının anlaşılması üzerine bu enzimin de önemli bir antioksidan olması selenyumu öne çıkarmıştır Toprakları selenyumdan fakir yörelerde diğer selenyumdan zengin yörelere kıyasla meme, akciğer ve kalın barsak kanserlerinin sık görülmesi selenyumun faydalı etkisini göz önüne sermiştir Selenyum ve E Vitamini antioksidan etkileri yönünden birbirlerini destekler tarzda davranırlar Bu etkisine karşın tüm vücutta bulunan Selenyum miktarı 1 mgdan azdır Barsaklardan % 60 oranında emilir ve vücutta erkeklerde testiste, her iki cinste dalak, böbrek ve pankreasta bulunur Yaşlanmaya karşı ve cinsel gücün devamı için olumlu etkileri bu elementi popüler kılmaktadır Selenyumun Etkileri Üzerinde araştırmalar yapıldıkça yeni etkileri anlaşılmaktadır Bu etkinin temeli antioksidan özelliğine dayanırGlutatyon peroksidaz enziminin yapısına girer Besin antioksidan sisteminde hücre zarlarını ve hücrelerin bir arada tutulmasını sağlayan sistemi yağ peroksidasyon etkisinin zararlarından korur Özellikle kan hücrelerinin kromozomlarının zarar görmesini önler Hücrelerin dolayısı ile dokuların yaşlanma olarak adlandırılan süreci yavaşlatıcı etkisi vardır Araştırmalar Selenyum ve E Vitamini ile birlikte aşılarla oluşturulması istenilen antikor yapımını 20 - 30 kat arttırmaktadır Kalp krizlerini önleme de antioksidan özelliğinin yanında bilinmeyen başka bir etkisi daha olduğu düşünülmektedir Kanser oluşmasını engelleyici etkisi bulunmaktadır Bu etkisini nasıl gösterdiği üzerine teoriler vardır fakat bilimsel olarak ispatlanmış değildir Ağır metaller ve diğer zararlı maddelerden vücudu korur Sigara, alkol, okside yağlar, civa, kadmiyum gibi insanlara zararlı maddelerin etkilerini azaltır Erkek spermlerin üretimine ve canlılığına olumlu etki yapar Protein sentezine, büyüme ve gelişmeye yararlıdır Selenyum Eksikliği 20 yıl önce insan vücuduna yaralı bir etkisi olduğu bilinmiyordu Bu nedenle eksikliği diye bir şeyin de üzerinde durulmuyordu Son yıllarda gelişen inceleme yöntemleri ile eksikliğinden söz edilebilir olmuştur Eksikliği ile toprağın selenyum açısından zenginliğinin yakın ilişkisi vardır Fakat yine de kesin olarak selenyum eksikliğine bağlı hastalık olarak nitelendirilebilecek bir durum yoktur Bazı sorunların selenyum eksikliği ile ilişkisi olduğunun üzerinde durulmaktadır Bazı kanser türleri ile kalp damar hastalıklarının selenyum eksikliği ile yakın ilişkilisi vardır Katarakt nedeniyle ameliyat edilenlerde alınan merceğin normal merceğe oranla 6 kat daha az selenyum içerdiği ispatlanmıştır Bunun kataraktın nedeni mi yoksa sonucu mu olduğu kesin değildir Doku esnekliği ve yaşlanma belirtileri selenyum eksikliğinde daha hızlı olmaktadır Metaller selenyum eksikliğinde daha zararlı olmaktadırlar Selenyumdan fakir topraklarda yaşayan ailelerin çocukları diğer çocuklara oranla daha yavaş büyümektedirler Selenyum Fazlalığı Doğada inorganik ve organik olarak iki çeşittir Daha yaygın bulunan inorganik formu genellikle sodyum selenit şeklindedir ve oldukça zararlı etki yapabilir Diğer organik formu selenometiyonin şeklindedir ve daha az zararlıdır Vücutta sürekli alım sonucu zararlı olabilmektedirler Hangi miktarlarda ne gibi kötü etkilerin ortaya çıkacağı kesin değildir Selenyum insan vücudunda diğer elementlerle de ilişkiye girmesi nedeniyle fazlalığı bunlara da bağlı olarak farklı belirtiler yapabilir Görme, adale ve kalp ile ilgili sorunlar ortaya çıkar Bu selenyumdan zengin topraklarda yaşayan hayvan ve insanlarda görülmüştür Diş çürümesine yol açar Bunu flor ile etkileşmesine bağlamak mümkündür Ağızda kötü bir tat ve sarımsak kokusuna benzer bir koku oluşur Deri, saç ve tırnak değişiklikleri ortaya çıkar Fazla alım sürdüğü takdirde ateş, iştahsızlık, sindirim sistemi arazları, karaciğer, dalak hasarı, ölüme kadar giden değişik sorunlar olabilir Selenyum Gereksinimi Önerilen günlük alım 50 - 200 mikro gram olmasıdır Çocuklar için 30 - 150 mikrogram yeterlidir Erkeler kadınlardan biraz daha fazla gereksinim gösterebilirler Selenyum etkisini E Vitamini ile birlikte daha iyi göstermektedir C Vitamini ise inorganik selenyumu etkisiz kılabilmekte iken organik olanına etki etmez Selenyumun Doğal Kaynakları Toprakta bulunması nedeniyle yetişen bitkilerde ve bununla beslenen hayvanlarda vardır İçme sularında da bulunur Gıdaların selenyum içerikleri hakkında yeterli araştırmalar yapılmamıştır Anne sütü inek sütünden çok daha fazla selenyum içerir Selenyum şampuan ve cilt toniklerinde de kullanılır Bunların içindeki selenyumun deriden de emilmesi mümkündür Bira mayası, tahıllar, karaciğer, tereyağı, balık, kırmızı et, sebzeler, selenyumdan zengin topraklardan elde edilmişlerse yeterlidirler Selenyum Kullanımı Popüler olması nedeniyle ilaç şeklinde kullanım oldukça yaygındır En yaygın kullanım nedeni kanser, kalp hastalıklardan korunmak içindir İmmun sistemi güçlendirmek, yaşlanma etkilerini yavaşlatmak, deri sağlığını arttırmak amacıyla kullanılır Keshan Hastalığı olarak tanımlanan bir kalp damar hastalığı üzerinde oldukça etkili olmaktadır Bu hastalık belki de selenyum eksikliği ile ilgisi kanıtlanabilecek şimdilik tek hastalıktır Erkeklerde cinsel güce ve çocuk sahibi olabilme yeteneğine etkisi nedeniyle kullanılmaktadır Artrit denilen eklem iltihabına iyi geldiği üzerine araştırmalar vardır Norveç ve Danimarka da bu amaçla kullanılmaktadır Hipotoridizm denilen Tiroid bezinin az salgı yaptığı durumda önerilir T3 oluşumuna etkisi vardır