Tanzimat Edebiyat

TANZİMAT EDEBİYATI Birinci Dönem (1860-1876 arası)



1860-1876 yılları arasında Tanzimat edebiyatının birinci dönem temsilcileri Şinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi, Şemsettin Sami ve Ahmet Vefik Paşa'dır


Bu dönemde sanat toplum içindir görüşü benimsenmiştir


Bu sebeple şiirde söyleyişe değil fikre önem verilmiştir


Dilde sadeleşme fikri savunulmuş ama uygulanamamıştır


Hece vezni ve halk edebiyatı da savunulmuş ama sözde kalmıştır


Divan edebiyatına tümden karşı çıkılmış ve ağır bir dille eleştirilmiştir


Fransız edebiyatı örnek alınarak romantizmden etkilenilmiştir


Roman, tiyatro, makale gibi batıdan alınan türler ilk defa bu dönemde kullanılmıştır


Noktalama işaretleri de ilk defa bu dönemde kullanılmıştır


Kölelik ve cariyelik, romanlarda sıkça işlenmiştir


Romanlar teknik bakımdan oldukça zayıftır Yer yer olayların akışı kesilerek okuyucuya bilgiler verilmiştir, uzun uzun tasvirler yapılmış, tesadüflere sıkça yer verilmiştir


Edebiyatçılar edebiyatın yanında devlet işleriyle, siyasetle de bilfiil ilgilenmişlerdir




Dönemin edebiyatçıları



Şinasi (1826-1871)

Türk edebiyatında yeniliklerin öncüsüdür


1860’ta Tercüman-ı Ahval’i (ilk özel gazete), 1862’de Tasvir-i Efkâr’ı çıkardı


İlk makaleyi (Tercüman-ı Ahval mukaddimesi), ilk piyesi (Şair Evlenmesi) o yazdı


Noktalama işaretlerini de ilk defa o kullandı


La Fontaine’den fabllar tercüme etti


Lamartin’den de manzum çevirileri vardır İlk şiir çevirilerini de o yaptı


Nesirlerinde dili sade; şiirlerine ise ağırdır


Tanzimat Fermanı’nı ilân eden Mustafa Reşit Paşa için yazdığı iki kasidesi ünlüdür Bu kasidelerdeki övgüleri divan şiirindekinden daha abartılıdır


O, başarılı bir şair ve yazar olmamasına rağmen batı edebiyatından alınan yeni türlerle edebiyatımızın batılılaşmasında en çok onun emeği vardır


Eserleri:


Şair Evlenmesi (Piyes; edebiyatımızdaki ilk tiyatro eseri),


Müntehabat-ı Eşar (Şiir),


Divan-ı Şinasi (Şiir),


Durub-ı Emsal-i Osmaniye (ilk ata sözleri kitabı),


Tercüme-i Manzume (çeviri şiirler)




Ziya Paşa (1829-1880)

Doğu kültürüyle yetişmiş, sonradan batı edebiyatına yönelmiştir


Fikren yenilikçi olmasına rağmen eserlerinde eskiyi, divan şiiri geleneğini devam ettirmiş, gazel ve kasideler yazmıştır


En meşhur terkib-i bent ve terci-i bent şairimizdir


Harabat adlı bir divan şiiri antolojisi vardır Daha önce “Şiir ve İnşa”da divan şiirinin bizim şiirimiz olmadığını, asıl şiirimizin halk şiiri olduğunu söyleyen şair, eski şiir geleneğini sürdürmüş, Harabat’ta âşık şiirini eleştirmiştir Bunun yanında sade dilden yanadır, ama kendisi ağır bir dil kullanır Bu onun içinde bulunduğu bir ikilemdir Hem eskiyi eleştirmekte hem de geleneği devam ettirmektedir


Eserleri:


Harabat: Divan Şiiri antolojisi


Külliyat-ı Ziya Paşa/Eş’ar-ı Ziya: Divan şiiri tarzındaki şiirleri (gazel, kaside ve şarkılar)


Terkib-i Bent, Terci-i Bent: Bugün dahi dillerden düşmeyen beyitleri vardır


Zafername: Hiciv türünde bir kasidedir Âlî Paşa’yı yermek için yazmıştır


Rüya: Mensur


Defter-i Âmal: Hatıraları