Uygurlar

Uygurların Türk Tarihindeki Yeri Ve Önemi - Uygur Devleti - İlk Türk Devletleri - Türk İslam Devletleri

-Şehircilik, tarım ve ticarette ileri gitmişlerdir


-Okur-yazar oranları yüksek olup, 14 harfli alfabeleri vardır


-Türeyiş ve Göç destanları vardır "Orta Oyunu" Uygurlardan gelmektedir


-Gök tanrı inancını terk edip yabancı dine inanan ilk Türk topluluğudur


-Bögü Kağan zamanında girdikleri Manihaizm dini, savaşçı karakterlerini kaybetmelerine neden olmuştur


-Tahta harfli matbaayı kullanmışlardır


-Uygur beylerinden Eratna, Orta Anadolu'da bir devlet kurmuştur Kayseri'deki türbesinde (Köşk Medrese) yatmaktadır


-Uygurlar, Göktürkler devrinde yukarı Selenge boylarında yasamışlardır


-On boydan meydana gelmişlerdi Onun için On Uygur şeklinde de anılmışlardır


-Uygurlar'ın başlarındaki idareciler, el teber (küçük kral) unvanını taşıyorlardı




ORHUN UYGUR DEVLETİ




Karluk ve Basmiller’le birleşerek II Göktürk Devletini yıkan Uygurlar Orhun bölgesinde Uygur Devletini kurdular(745)


Kurucuları : Kutluk Bilge Kül Kağan


Merkezleri : Ordubalık (Karabalsagun)’dur


Kutluk Bilge Kül Kağan Türklerin şehir kuran ilk hükümdarıdır


İlk Türk şehri Ordubalık' tır


Bilge Kül Kağan’dan sonra MOYEN-ÇOR başa geçmiş, onun döneminde Müslüman Araplar(Abbasiler) ile Çinliler arasında Talas Savaşı yaşanmıştır


Talas Savaşı Tarım Havzasının Uygurların eline geçmesini ve Çin'in Orta Asya'dan çekilerek zayıflamasına yol açmıştır


Bögü Kağan devrin de Uygur Türkleri ile Çin arasında iyi ilişkiler kuruldu, ticaret gelişti


Bögü Kağan Çin'e yardım amacıyla “Tibet Seferine” çıktı


Bögü Kağan Tibet seferi sırasında iki MANİ (MANİHEİZM) rahibini yanına alarak ülkesine geri döndü Bu rahipler Uygur Türkleri arasında Mani dininin yayılmasına sebep oldular Ayrıca Türkler arasında Budizm’de yayılmaya başladı


Mani Dini: Avlanmayı, et yemeyi ve savaşmayı yasaklayan bir dindi


Mani Dininin Uygurlar üzerindeki Etkileri:


1- Uygurlar Savaşçılıklarını kaybettiler


2- Yerleşik hayata geçtiler


3- Yerleşik hayata geçmeleriyle Uygurlar ticaret, bilim, sanat ve edebiyat gibi bir çok alanda geliştiler




840 yılında bir başka Türk kavmi olan Kırgızlar, Uygur Devletine son verdiler Kırgızlar’ın Orhun Bölgesine girmeleri sonucu Uygurlar, Kansu ve Turfan bölgelerine göç etmek zorunda kaldılar


Kırgızların bu saldırıları buradaki Türk nüfusunun azalmasına sebep olmuştur Bu yüzden bu en eski Türk Yurdu, daha sonra Kırgızları yenen Moğolların eline geçerek kolayca Moğollaşmış, MOĞOLİSTAN olarak anılmıştır




KANSU (SARI UYGUR) DEVLETİ:




Kırgızlardan kaçarak Kansu Bölgesi’ne gelen Uygurlar tarafından kurulan bu devlete Sarı Uygur Devleti de denilmektedir 1209’da Moğolların hakimiyetine girmiştir




TURFAN (DOĞU TÜRKİSTAN) UYGUR DEVLETİ:




Kırgızların saldırıları neticesinde Uygurların bir kısmı Turfan Bölgesi’ne gelerek, burada yeni bir devlet kurdular Bu devletleri de Moğollar tarafından 1207’de yıkıldı


Cengiz Han’ın egemenliğine girmelerine rağmen medeniyette geliştiklerinden Moğollar’ı devlet teşkilatı, ticaret, bilim, sanat, alfabe gibi konularda etkilediler


Moğolların Türkleşmesinde önemli bir rol oynadılar