Efe Sözcüğünün Kökeni Efelik İse, Karşı Koyma, Korkusuzluk, Yiğitlik, Mertlik..

**Prof. Dr. Sinsi** · 07-25-2012

Efe Sözcüğünün Kökeni

Efe sözcüğünün ise, yaklaşık bütün sözcüklerde genellikle yiğit, özellikle köy yiğidi, mert, korkusuz anlamlarına geldiği açıklanmaktadır

Bununla birlikte efeliğin kabadayılık, baş eğmemek, diklenmek, kafa tutmak anlamlarına geldiği de belirtilmektedir

Efe sözcüğü ile ilgili kimi kavramlar türetilmiştir ki, bunlardan biri “efe yürüyüşü”, diğeri “efelik”tir

Efe yürüyüşü, diklenerek gösterişli bir biçimde yürümeye denir

Efelik ise, karşı koyma, korkusuzluk, yiğitlik, mertlik sergileme durumudur

Bu sözcüğün kökeni konusunda kesin bir düşünce olmamasına karşın, biz büyük bir olasılıkla Türkçe kökenli olduğunu düşünüyoruz

Çünkü benzeri sözcükler bugün Anadolu’nun birçok yöresinde halk dilinde halen canlı bir şekilde yaşamaktadır

Bu, benzeri sözcüklerden sözgelimi bazıları şunlardır:

Aba: Abla, büyük kız kardeş

Ağa: Büyük erkek kardeş, varlıklı ve cömert kişi

Apa, ape, abe: Büyük erkek kardeş, ağabey

Ebe: Babaanne

Ede: Ağabey

Eke: Büyümüş, herşeyi bilen

Eme: Hala, bibi

Bu sözcüklerin yapılarına ve anlamlarına baktığımızda efe sözcüğü ile yakınlığı hemen göze çarpmaktadır

Ayrıca kimi yörelerde – özellike Batı Anadolu’da – ağabeye efe dendiği de bilinmektedir

Bazı kaynaklarda efe sözü yetişmiş genç anlamına gelen “efeb” sözünden türemiş olabilir, denilmektedir ki, bu durumda açıklamalarımızla uygunluk içindedir

Kimi araştırmacılar bu sözcüğün bugünkü Efes kentinin eski adı olan Epheus’tan geldiğini, kimi araştırmacılar ise bu sözcüğün eski Anadolu dillerinden Grekçeye, Grekçeden Türkçeye geçtiğini söylemektedirler

Bu savların varsayımdan öte bize göre sağlam bir kanıtı yoktur

Oysa yukarıda ki sözcüklerle benzerliğine baktığımızda yaygın olarak kullanılan yiğit, baş eğmeyen, mert, koruyu gibi anlamları da düşünülerek Türkçe kökenli olduğu rahatlıkla söylenebilir

07-25-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Efe Sözcüğünün Kökeni Efelik İse, Karşı Koyma, Korkusuzluk, Yiğitlik, Mertlik.. Efe Sözcüğünün Kökeni Efe sözcüğünün ise, yaklaşık bütün sözcüklerde genellikle yiğit, özellikle köy yiğidi, mert, korkusuz anlamlarına geldiği açıklanmaktadır Bununla birlikte efeliğin kabadayılık, baş eğmemek, diklenmek, kafa tutmak anlamlarına geldiği de belirtilmektedir Efe sözcüğü ile ilgili kimi kavramlar türetilmiştir ki, bunlardan biri “efe yürüyüşü”, diğeri “efelik”tir Efe yürüyüşü, diklenerek gösterişli bir biçimde yürümeye denir Efelik ise, karşı koyma, korkusuzluk, yiğitlik, mertlik sergileme durumudurBu sözcüğün kökeni konusunda kesin bir düşünce olmamasına karşın, biz büyük bir olasılıkla Türkçe kökenli olduğunu düşünüyoruzÇünkü benzeri sözcükler bugün Anadolu’nun birçok yöresinde halk dilinde halen canlı bir şekilde yaşamaktadır Bu, benzeri sözcüklerden sözgelimi bazıları şunlardır: Aba: Abla, büyük kız kardeş Ağa: Büyük erkek kardeş, varlıklı ve cömert kişi Apa, ape, abe: Büyük erkek kardeş, ağabey Ebe: Babaanne Ede: Ağabey Eke: Büyümüş, herşeyi bilen Eme: Hala, bibi Bu sözcüklerin yapılarına ve anlamlarına baktığımızda efe sözcüğü ile yakınlığı hemen göze çarpmaktadır Ayrıca kimi yörelerde – özellike Batı Anadolu’da – ağabeye efe dendiği de bilinmektedir Bazı kaynaklarda efe sözü yetişmiş genç anlamına gelen “efeb” sözünden türemiş olabilir, denilmektedir ki, bu durumda açıklamalarımızla uygunluk içindedir Kimi araştırmacılar bu sözcüğün bugünkü Efes kentinin eski adı olan Epheus’tan geldiğini, kimi araştırmacılar ise bu sözcüğün eski Anadolu dillerinden Grekçeye, Grekçeden Türkçeye geçtiğini söylemektedirlerBu savların varsayımdan öte bize göre sağlam bir kanıtı yoktur Oysa yukarıda ki sözcüklerle benzerliğine baktığımızda yaygın olarak kullanılan yiğit, baş eğmeyen, mert, koruyu gibi anlamları da düşünülerek Türkçe kökenli olduğu rahatlıkla söylenebilir