Rönesans Ve Reform

Yeni Çağda AvrupaOrta Çağ’da Avrupa’da egemen siyasal sistem feodalite idi Ayrıca siyaset, düşünce ve din alanlarında Katolik Kilisesi’nin büyük ağırlığı vardı Yeni Çağ Avrupa'sında görülen gelişmeler feodalitenin ve kilisenin etkisini ortadan kaldırmıştır


Yeni Çağ’da Avrupa’nın genel özellikleri şöyle sıralanabilir;


Feodalite rejiminin yerine mutlak krallık (monarşi) rejimi egemen olmuştur Bu durum Avrupa’da kralların siyasal birliği sağlamasına ortam hazırlamıştır


Krallar papaların devlet işlerine karışmasını önlemişlerdir Bu durum yönetimde laik anlayışın ve kralların güçlenmesini sağlamıştır


Ticaret faaliyetleri bölgesel olmaktan çıkarak önce ülke sınırlarına, sonra bütün Avrupa’ya, ardından farklı kıtalara yayılmıştır Bu durum Avrupalı devletlerin ekonomik yönden güçlenmelerini sağlamıştır Coğrafi keşifler sonucunda Avrupalılar çeşitli kıtalarda sömürge imparatorlukları kurmuşlardır


Düşünce ve bilim hayatında skolastik düşünce yerine pozitif düşünce egemen olmuştur Bu durum Avrupa’nın gelişmesinin önündeki engellerin kaldırılmasını sağlamıştır


Mezhep birliği bozulmuş, Katolik kilisesi zayıflamıştır Bu durum Avrupa’da dinden uzaklaşmaya neden olmuş ve Haçlı seferlerinin düzenlenmesini zorlaştırmıştır


Yeni Çağ’da Avrupa’daki bu gelişmelere yol açan temel olaylar şunlardır

Teknolojik gelişmeler - Barutun Ateşli Silahlarda KullanılmasıAvrupalılar, Haçlı Seferleri sırasında Müslümanlardan barutu öğrenmişlerdir Ancak barutun ateşli silahlarda kullanılmasını, Avrupa’yı, özellikle İstanbul’un Türkler tarafından fethedilmesinden sonra etkilemiştir


Fatih’in döktürdüğü büyük topların İstanbul surlarını yıkması örnek alan krallar güçlü surlarla çevrili şatolarda yaşayan derebeylerini ortadan kaldırarak ülkelerinin tek hakimi oldular Kralların yönetimde tek güç oldukları bu sisteme “monarşi” veya “mutlak krallık” denilmiştir


Krallar merkezi otoriteyi güçlendirdikten sonra feodalite rejiminin bir uzantısı olan şövalyelik olgusuna son vererek sürekli ordular kurdular Güçlenen krallar papaların egemenlik haklarına müdahale etmelerine izin vermediler


Kağıt ve Matbaanın YaygınlaşmasıAvrupalılar kağıt ve matbaayı Haçlı seferleri sırasında öğrenmişlerdi Öğrendikleri bu buluşları geliştirerek daha ucuza ve seri halde kullanmayı başardılar



Avrupa’da kağıt ve matbaanın yaygınlaşmasıyla;


Çok sayıda kitap basılmış ve ucuz satılmıştır

Okur yazar sayısı artmıştır

Değişik bilgi ve düşünceler geniş alanlarda yayılmıştır

Bilim, kültür ve düşünce hayatı gelişmiştir

Rönesans ve Reform hareketlerine zemin hazırlanmıştır

Skolastik düşünce yıkılmış, pozitif düşünce ortaya çıkmıştır

Pusula Gemicilik ve Haritacılıkta Gelişme

Avrupalılar haçlı seferleri sırsında öğrendikleri pusulayı geliştirerek denizlerde uzun yolculuklara çıktılar Bunun yanı sıra dayanıklı gemilerin de yapılmasıyla Avrupalılar yeni ticaret yolları aradılar ve coğrafi keşifler gerçekleştirdiler


Coğrafi KeşiflerCoğrafi Keşiflerin Gerçekleşmesiyle


Pusula, gemicilik ve coğrafya bilgilerinin gelişmesi

Avrupa ülkelerinin Hindistan’daki hammadde kaynaklarına doğrudan ulaşmak istemeleri

Önemli ticaret yollarının Türklerin elinde olması

Uzak Doğudan gelen malların Avrupalılara pahalıya mal olması

Ticaretin gelişmesi sonucunda Avrupa’da az bulunan altın gümüş gibi değerli madenlere ihtiyacın artması

Avrupalıların Hristiyanlığı Avrupa dışına yaymak istemeleri


Gibi nedenler etkili olmuştur


Keşiflerİlk olarak 14 yüzyılın başlarında Fransız ve Ceneviz gemicileri tarafından başlatılan keşif gezileri yüzyıl savaşları nedeniyle kesintiye uğramıştır 15 yüzyılda yeniden başlayan keşif hareketlerine en büyük desteği ispanya ve Portekiz kralları verdiler Keşif hareketleri sonucunda Portekizli Betelmi Diyaz Afrika’nın güneyinde Ümit Burnu’na (1487) , yine başka bir Portekizli Vasko dö Gama buradan dolaşarak Hindistan’a ulaştı (1498) İspanya adına sefere çıkan Kristof kolomb Atlas Okyanusuna açılarak Amerika kıtasını keşfetti (1492) Portekizli Macellan ve Del Kano 1519 – 1522 yılları arasında dünyayı dolaşarak dünyanın yuvarlak olduğunu ispatladılar


Coğrafi Keşiflerin SonuçlarıYeni ülkeler , yeni bitki ve hayvan türleri keşfedilmiştir


Avrupa devletleri keşfedilen yerlerde sömürge imparatorlukları kurdular


Afrika’dan getirilen yerliler Amerika’ya yerleştirilmiş ve köle ticareti başlamıştır


Keşfedilen yerlerdeki değerli madenler Avrupa’ya taşınmıştır Bundan sonra Avrupa’da asıl zenginlik kaynağı toprağın yerini altın ve gümüş almıştır


Yeni ticaret yoları bulunmuş, bunun sonucunda ipek ve baharat yolu önemini kaybetmiştir


Akdeniz limanları önemini kaybederken, atlas okyanusundaki limanlar önem kazanmıştır


Avrupa devletleri arasında sömürgelerini genişletmek amacıyla savaşlar başlamıştır


Ticaretle uğraşan burjuva sınıfı zenginleşmiştir


Keşfedilen yerlere Avrupa’dan göçler olmuş, böylece Avrupa kültür ve uygarlığı bu bölgelerde yayılmıştır


Keşfedilen ülkelerde Hıristiyanlık dini yayılmıştır


Coğrafi keşifler sonucunda öğrenilen bilgiler kilisenin dünya ile ilgili ileri sürdüğü bilgilerin yanlış olduğunu ortaya çıkarmış, kiliseye güven azalmış ve dini inançlar zayıflamıştır


Ticaret yollarının değişmesi, Osmanlı devleti ve İslam dünyasının ekonomisi olumsuz yönde etkilenmiştir


Coğrafi keşifler Rönesans ve Reform hareketlerine zemin hazırlamıştır


Rönesans


Avrupa’da 15 ve 16 yüzyıllarda önce İtalya’da başlayan, daha sonra diğer Avrupa ülkelerine yayılan edebiyat , sanat , düşünce ve bilim alanındaki büyük yenilik, gelişme ve anlayışlara “Rönesans” denir


Rönesans hareketlerinin başlamasında

Haçlı seferleri ile İslam dünyasındaki bilimsel ve teknolojik gelişmelerin batıya taşınması

Eski Yunan ve Roma uygarlığına ait eserlerin incelenmesi ve okutulması

Matbaanın etkisiyle yeni buluş ve düşüncelerin her tarafa kolayca yayılması

Coğrafi keşiflerle Avrupa’nın zenginleşmesi ve yaşam düzeyinin yükselmesi sonucunda düşünce ve sanat eserlerine değer veren “mesen” sınıfının ortaya çıkması

Avrupa’da üstün yetenekli sanatkarların yetişmesi

Yazar, şair ve sanat karları koruyan kişilerin bulunması


Gibi nedenler etkili olmuştur


Rönesans hareketleri ilk olarak İtalya’da başlamıştır İtalya’nın coğrafi konumunun İslam dünyası, eski Yunan ve Roma uygarlıklarından etkilenmesini kolaylaştırması, İtalyan şehir devletlerinin zenginliği, İtalya’nın Hıristiyanlığın dini merkezi olması ve zengin kilisenin sanatçıları koruması Rönesans’ın İtalya’da başlamasında etkili olan başlıca faktörlerdir


Rönesans ilk olarak “Hümanizma” akımı ile edebiyat alanında başlamıştır Yunanca, Latince ve ibranice metinleri inceleyenlere “Hümanist”, bunların çalışmalarıyla ortaya çıkan akıma da “Hümanizm” denilmiştir İtalya’da Rönesans edebiyatın yanı sıra mimari, resim ve heykeltıraşlık alanlarında da etkili olmuştur

Rönesansın yayılmasıRönesans’ın Avrupa ülkelerine yayılmasında, İtalya savaşları (1494 – 1559) ve Hıristiyanların papayı ziyaretlerinin büyük rolü olmuştur

Rönesans hareketleri Fransa’da daha çok mimari ve güzel sanatlar, Almanya’da din ve edebiyat, İngiltere’de ve İspanya’da edebiyat alanlarında görülmüştür


Rönesans’ın sonuçlarıAvrupada bilim alanında deney ve gözleme dayanan pozitif düşünce yayılmıştır Bunun sonucunda skolastik düşünce yıkılmıştır

Bilim, teknik, sanat ve edebiyatta yeni düşünceler ortaya çıkmıştır

Eğitim ve öğretime önem verilmiştir

Bilimsel alandaki buluş ve gelişmeler teknoloji ve sanayinin gelişmesine ortam hazırlamıştır

Din adamları ve kilise eleştirilerek Reform hareketlerinin başlamasını sağlamıştır


Rönesans hareketlerinin sonunda din adamlarına devlet çeşitli kademelerine görev verilmemiş, devlet işlerini yürütecek bürokratlar ortaya çıkmıştır Bu durum Reform hareketlerinden sonra daha da belirginleşmiştir



16 yüzyılda Katolik mezhebindeki bozulmalar karşısında ilk olarak Almanya’da başlayan dinde yeni düzenlemeler yapılmasına “Reform” denir

Reform - Reform Hareketlerinin BaşlamasıKatolik kilisesi’nin bozulması ve bazı zümrelerin çıkarlarına uygun hareket etmesi

Matbaa’nın kurulmasıyla İncil’i Latince’den İngilizce, Almanca ve Fransızca gibi ulusal dillere çevrilmesi ve böylece Hıristiyanların din adamlarının söyledikleriyle İncil’de yazanların birbiriyle uyuşmadığını görmeleri

Rönesans’ın etkisiyle özgür düşüncenin yayılması

Kilisenin elindeki yetkileri kullanarak halkı sömürmesi

Kilisenin para karşılığı “endülüjans” denilen ve günahların affedildiğini belirten kağıtlar dağıtması

Gibi nedenler etkili olmuştur

Reformun ortaya çıkması ve yayılmasıReform hareketlerini Almanya’da Wittenberg Üniversitesi’nde din bilgini olan Martin Luther başlatmıştır Özellikle endülüjans satışına karşı olan Martin Luther, 1517’de Wittenberg kilisesinin kapısına astığı bildiriyle papalığın günahları af etme yetkisi olmadığını, Allah ile kul arasında kimsenin giremeyeceğini, endülüjans belgesi satan din adamlarının suç işlediğini açıkladı Bu düşüncelerin fakir Alman halkı arasında büyük ilgi görmesi üzerine papa 10 Leon Martin Luther’i aforoz etti Martin Luther aforoz kağıdını halkın gözü önünde yakınca papa Alman İmparatoru Şarlken’e Martin Luther’i idama mahkum edilmesini istedi ve tutsak edilmesi gerektiğini bildirdi Ancak Saksonya Prensi Martin Luther’i şatosunda korudu

Martin Luther’in görüşlerinden etkilenen köylüler ve şövalyeler ayaklanarak kilisenin mallarını yağmaladılar Şarlken sorunu çözebilmek için 1529’da “Diyet Meclisi”ni topladı Burada yeni mezhebin yayıldığı yerlerde kabul edilmesi kararlaştırıldı Luther yanlısı Prensler bu kararı protesto ettiler Bu nedenle yeni mezhebe “Protestanlık” adı verilmiştir

Almanya’daki mücadeleler sonunda taraflar arasında Ogsburg antlaşması imzalanarak Protestanlık resmen tanınmıştır (1555) Bu antlaşmaya göre halk bağlı bulunduğu hükümdar veya prensin kabul ettiği mezhebe gerçekleşti

Martin Luther’in görüşleri Almanya dışında da etkili oldu Fransa’da Kalven adında bir hukukçunu fikirlerinden “kalvenizm” mezhebi doğdu Uzun mücadelelerden sonra 1598 yılında Nant Fermanı ile Fransa’da yeni mezhepler serbest bırakılmıştır

İngiltere’de Kral 7 Henri Anglikan kilisesini kurarak kendisine bağladı Böylece İngiltere’de Katolik kilisesi’nin etkisinden sona ermiş , din, milli bir karakter kazanmıştır İskoçya, İsveç, Norveç ve Danimarka’da da Protestanlık yayılmıştır

Reformun SonuçlarıAvrupa’da mezhep birliği bozulmuş, Protestanlık, Kalvenizm ve Anglikanizm gibi yeni mezhepler ortaya çıkmıştır

Katolik kilisesi kendisine çekidüzen vererek Yeni Çağ’da keşfedilen ülkelere Hıristiyanlık yayılmasına çalışmıştır

Papa ve din adamlarına duyulan güven azalmıştır

Katolik mezhebinden ayrılan ülkelerde kilisenin malları yağmalanmış, topraklarına el konulmuştur

Okullar kilisenin elinden alınmış, laik öğretim kurumları açılmıştır Böylece kilisenin eğitim ve bilim üzerindeki baskıları ortadan kalmıştır

Osmanlı Devleti Hıristiyan birliğini parçalamak için Reform’u desteklemiş, bu sayede Osmanlıların Avrupa içlerine ilerlemesi kolaylaşmıştır


Osmanlı Devletindeki Hıristiyanlar Reform hareketlerinden etkilenmemişlerdir Bu durumun en önemli nedenleri Hıristiyanların dinsel özgürlüğe sahip olmaları ve Osmanlı Devleti’nin kilisenin Hıristiyanları sömürmesini engellemesidir


alıntı