Hamilelik Ve Vejeteryanizm

Hamilelik ve vejeteryanizm

[/b]

Vejeteryan diet denildiğinde hayvansal gıdaların dahil
olmadığı bir beslenme şekli anlaşılır Son zamanlarda
bazı çevrelerde giderek popülerite kazanan bu beslenme
tarzını benimseyen kadınlar hamilelikleri süresince de buna
devam etmeyi isterler Ancak vejeteryan beslenme şeklinin
hamilelikteki etkileri konusunda çeşitli görüşler vardır
Genel kanı bilinçli şekilde ve uygun kombinasyonlar ile
uygulandığında hamilelik açısından çok büyük bir risk
oluşturmayacağıdır

Vejeteryanizm nedir?

İnsan biyolojik olarak etobur mu yoksa otobur mudur? sorusu
vejeteryanlar ve karşıtları arasında sıkça tartışılan
bir konudur Biyolojik olarak insan etoburlara pek
benzememektedir, öte yandan modern sayılabilecek insanın
ortaya çıkışından beri dietinde et ve hayvansal ürünlerin
olduğu da bilinmektedir İnsan sindirim sistemi otoburlara da
benzememektedir Bu nedenle insan omnivaröz yani hem etobur hem
de otobur olarak kabul edilmektedir Aslında etobur olarak
bilinen pekçok hayvanın da dönem dönem bitkileri yediği
bilinen bir gerçektir Öte yandan otobur hayvanların hayvansal
gıda tükettiği pek görülmemiştir

Vejeteryan sözcüğü ilk kez 1847 yılında İngiltere'de
Joseph Brotherton tarafından kullanılmıştır Genel kanının
aksine İngilizce'de sebze anlamına gelen "vegetable"
sözcüğünden gelmez Vejeteryan sözcüğünün kökeni
Latince taze ve hayat dolu anlamına gelen "vegatus"
sözcüğünden gelmektedir

1847 yılından önce et yemeyen kişiler bilinen en eski
vejeteryan olan antik Yunan bilim adamı Pisagor'a ithafen
Pisagorian olarak tanımlanmaktaydı

Tanımlar

Vejeteryanlık içinde pekçok alt grubu barındıran bir
tarzdır Hayvansal gıda yememe eğilimi ne kadar katı ise
potansiyel sağlık riskleri de o derece yükseketir


Semi-vejeteryan: Dietinde hayvansal
gıda olarak sadece balık, kümes hayvanları, yumurta
ve mandıra ürünleri bulunur
Lakto-ovo vejeteryan: Sadece mandıra
ürünleri ve yumurta bulunur
Lakto vejeteryan : Sadece mandıra
ürünleri bulunur
Ovo vejeteryan : Sadece yumurta bulunur
Vejan : Katı vejeteryan: Sadece
bitkisel gıdalarla beslenir Her türlü hayvansal gıda
reddedilir
Pescetarian : Sadece balık bulunur
Frutarian: Vejan ile aynıdır ancak
sadece bitkilerin öldürülmesini gerektirmeyen
besinleri yer Örneğin elma bitkiyi öldürmeden
koparılabilir ama örneğin havuç yenemez


Neden vejeteryan olunur?

Bunun pekçok değişik nedeni vardır En sık karşılaşılan
neden basitçe kişinin et sevmemesidir Et yağlı ve sindirimi
zor bir besin maddesidir Özellikle kırmızı etin sağlık
açısından zararlı olabileceği bilinmektedirBu nedenle bazı
kişiler et yememeyi tercih ederler

Vejeteryanlığın altında yatan temel neden ise
filozofiktir Başka bir canlının hayatına son verme fikri
vejeteryanlara korkunç gelmekte ve bu nedenle başka bir
canlının öldürülmesinden duydukları rahatsızlık nedeni
ile vejeteryan olmaktadırlar Bunun en üç örneği
frutarianizmdir

Bir diğer neden ise dini inançlardırBu özellikle uzak
doğu dinlerinde belirgindir Eski dönemlerde hayvanın sütü
ile uzun süre büyük insan popülasyonlarının beslenebilmesi
ve kısa süreli beslenme sağlayan eti nedeni ile bu
kaynakların tükenmesi korkusu bu alışkanlığın temelidir

Hamilelik ve vejeteryan diet

Hamilelik enerji ve protein başta olmak üzere vücudun besin
gereksinimlerinin arttığı bir dönemdir Hamilelikte
vejeteryan beslenme şeklinin hem olumlu hem de olumsuz etkileri
vardır En önemli olumlu etkisi bu tür beslenme şeklinin
yüksek oranda fiber (lif) içermesidir Yüksek lif kabızlık
başta olmak üzere hamilelikte sık karşılaşılan bazı
sindirim sistemi sorunlarının daha hafif seyretmesini sağlar
Vejeteryan beslenme şekli daha az kalori ve yağ içerdiği
için kilo kontrolü daha kolay olur

Protein

Proteinler tüm organizmaların temel yapıtaşlarından biridir
Proteinler amino asit adı verilen birimlerden oluşur Doğada
20 tür aminoasit vardır Bunlardan bir kısmı vücutta
üretilebilirken esansiyel amino asitler adı verilen diğerleri
üretilemez ve dışarıdan alınması gerekir Hayvansal
proteinler tüm amino asitleri içerdikleri için "tam
proteinler" olarak adandırılırken bitkisel proteinler
"tam olmayan" proteinlerdir Bunun tek istisnası
soyadır Ancak 2000 yılında yapılan bir araştırma soya
ağrılıklı vejeteryan beslenen kadınların erkek bebeklerinde
hipospadias adı verilen ve idrar yapılan deliğin ***** ucunda
değil de yanlarda olduğu bir anomalinin 5 kat fazla
görüldüğünü ortaya koymuştur

Yeterli protein almak için et yemek şart değildir Süt ve
süt ürünleri ile yumurta tüketilmesi gerekli olan proteinleri
sağlar

Demir

Demir hamilelikte gereksinimi artan temel minerallerden biridir
Demirin ana kaynağı et, balık ve kümes hayvanlarıdır Bunun
yanısıra bazı sebzeler de demir içerir ancak bunlarda bulunan
demir fomunun emilimi düşük olduğundan biyoyararlılığı
son derece düşüktür

Kalsiyum

Hamilelikte kritik öneme sahip minerallerden bir diğeri de
kalsiyumdur Bebeğin kemik ve diş gelişimi için gereklidir
Kalsiyum temel olarak süt ve süt ürünlerinden alınır Lakto
ovo vejeteryanların hamilelikteki kalsiyum alımı dietlerinde
et bulunduranlara yakındır

D Vitamini

Bu vitamin kalsiyumun emilimi için gereklidir Vücutta
güneş ışığı yardımıyla üretilir Pekçok süt ürüni D
vatimini ile zenginleştirilmiştir

Folik asit

Vejeteryan beslenme şeklinin hamilelikteki önemli
yararlarından birisi de yüksek oranda folik asit içermesidir
Folik asit bebeğin sinir sistemi gelişimi açısından son
derece önemlidir Pekçok yeşil sebze yüksek miktarlarda folik
asit içerir

B12 vitamini

Bu vitamin hücre bölünmesi ve protein sentezi için
gereklidir Bitkilerde bulunmaz sadece hayvanlarda vardır
Yumurta ve süt ile yeterli miktarlarda alınabilir

Çinko

Çinko eksikliğinin doğumda komplikasyonlarının
olasılığını arttırdığı bilinmeketedir Yapılan bazı
çalışmalarda vejeteryan hamilelerde çinko düzeylerinin daha
düşük olduğu gösterilmiştir Bitkisel kökenli besin
maddelerinde de bulunmakla birlikte hayvansal gıdalardaki çinko
daha etkili şekilde emilmektedir

Sonuç

Vejeteryanlik dikatli planlandığı taktirde hamile bir kadın
ve bebeği için yüksek risk taşımaz Ancak burada
vejeteryanlığın alt grupları oldukça önem kazanmaktadır
Organizmanın sağlıklı işleyebilmesi için hayvansal kökenli
besin maddelerine de gerek vardır Vejan ya da frutarian
beslenme şekli insanlar için uygun olmadığı gibi hamilelerin
de kesinlikle kaçınması gereken bir alışkanlıktır Lakto
ovo vejeteryanizm ya da semi vejeteryanizm beraberinde
dışarıdan verilen vitamin ve mineraller ile hamilelikte devam
ettirilebilir

[/b]


Hamilelikte
beslenme
Folik Asit

Kaynak: DrAlper Mumcu