Biyosferdeki Yaşama Birlikleri...

**Prof. Dr. Sinsi** · 07-16-2012

Dünyada bütün canlıların içinde yaşadığı tabakaya biyosfer denir

Biyosferin kalınlığı 16-20 km olup bunun 8-10 km’si atmosfere doğru, 8-10 km’si de deniz ve okyanusların dibine doğru uzanır

Habitat : Biyosferde bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve üreyebildiği yerdir

Fauna: Belli bir bölgede yaşayan hayvanların tamamına denir

Flora: Belli bir bölgede yaşayan bitkilerin tamamına denir

Süksesyon: Zamanla bir baskın türün yerini başka bir baskın tür almasına denir

Ekolojik Niş: Canlının yaptığı işe denir

Ekoton: İki komünite arasındaki geçiş bölgesidir

Ekoton tür çeşitliliği bakımından zengindir

Biyosferde karasal ve sucul yaşama birlikleri olmak üzere iki tip yaşama birliği vardır

Not:Yaşama birlikteliklerinde büyük vücutlu oraganizmaların az,küçük vücutlu organizmaların çok sayıda olduğu görülür

Çünkü;küçük hayvanlar daha hızlı ürer

Karasal yaşama birliği: Ormanlar, çayırlar, stepler, tundralar, çöller ve mağaralar da bulunan organizmalar kara yaşma birliğini oluşturur

Sucul yaşama birliği: Deniz, göl, havuz, ırmak, bataklık ve pınarlarda yaşayan organizmalar ise su yaşama birliğini oluşturur

Not:Aynı besin ile beslenen iki türün aynı ortamda kalması durumunda türlerden biri elenir;Bunun nedeni 1

besin için rekabet 2

Artık ürünlerden farklı şekilde etkilenmedir

A

Papolasyon

Populasyon büyüklüğü –Populasyonun taşıma kapasitesi:

Bir populasyonun yaşadığı çevrede ulaşabileceği en yüksek birey sayısıdır

Belli bir zamanda bir populasyonu oluşturan bireylerin sayısına populasyon büyüklüğü denir

Doğadaki canlılar geometrik dizi (2,4,8,16…

) halinde artma eğilimindedir

Populasyonun büyümesi ‘J’ şeklinde gelişme eğrisi gösterir

Canlıların yaşamasını sağlayan ve onları sürekli olarak etkisi altında bulunduran canlı ve cansız çevre etmenleri, bazı koşullarda populasyonun gelişip büyümesini olumsuz yönde etkiler

Bu olumsuz etkilere çevresel direnç denir

Örneğin;Ekolojik rekabet,mekan darlığı,beslenme vb

Çevresel direnç artıkça populasyon’S’ şeklinde çan eğrisi gösterir

Populasyon büyüklüğü = (Doğumlar+İçeri göç)-(Ölüm+Dışarı göç)
Populasyonun büyümesini etkileyen etmenler:
Populasyon büyüyebilir veya küçülebilir

populasyonun büyümesi bireylerin üremesi ve içeri göçlerle; Küçülmesi ise dışarı göçlerle ve ölüm ile olur

Bazı populasyonlar av-avcı ilişkisine bağlı olarak populasyon bireylerinin azalıp çoğaldığı devirsel bir durum gösterir

1

Thomas-Maltus Hipotezi: Populasyonların büyümesi besin,hastalk ve savaş gibi dış kuvvetler tarafından kontrol edilir

Populasyonun dengelenmesi ölüm ile olur

2

Wynne-Edward Hipotezi: Populasyonun büyümesi sosyal ve iç güdüsel davranışlar gibi iç kuvvetlerin etkisi ile düzenlenir

Populasyonun dengelenmesi doğum oranında azalma ile olur

Not:Ekosistemde populasyon geometrik dizi (2,4,8,16…) şeklinde olurken,besin miktarındaki artış aritmetik dizi (2,4,6,8…) şeklinde olur

B

Komünite

Sınırlı bir alanda karşılıklı ilişkiler içinde yaşayan çeşitli bitki ve hayvan türlerinin oluşturduğu topluluğa komünite denir

Komünite birden fazla türü kapsar

Bu türlerden bazıları baskındır

Komünite içinde sayı ve faaliyetleri bakımından daha fazla göze çarpan türlere baskın(Klimaks) tür denir

Genel olarak bitkiler kara komünitelerinde besin sağlamaları ve bir çok türe barınak oluşturmalarından dolayı baskındır

Ormanla kaplı bir yamacın eteğinden zirvesine kadar her katta farklı iklim göze çarpar

Buna mikroklima denir

Karasal bölge ile göl suyu arasındaki bataklık bölgeye ekoton denir

C

Ekosistem

Doğada belirli bir alanda yaşayan canlılar ve canlıların etkileşim içinde bulundukları canlı ve cansız öğelerinin tümüne ekosistem denir

Su kirliliği: Kirli sularda çözünmüş oksijen hızla tükenir ve hidrojen sülfür gazını oluşturur

Böylece bu sularda yaşayan canlılar yaşamlarını sürdüremez

Ayrıca kimyasal gübreler de su kirliliğine neden olur

Sulara bol miktarda azot ve fosfor bileşikleri geçebilir

Bu durumda bitki ve bazı alg türlerinin üremesi hızlanır

Kirlenmeden dolayı ortamda aşırı bitki üremesine ötrofikasyon denir

07-16-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Biyosferdeki Yaşama Birlikleri... Dünyada bütün canlıların içinde yaşadığı tabakaya biyosfer denir Biyosferin kalınlığı 16-20 km olup bunun 8-10 km’si atmosfere doğru, 8-10 km’si de deniz ve okyanusların dibine doğru uzanır Habitat : Biyosferde bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve üreyebildiği yerdir Fauna: Belli bir bölgede yaşayan hayvanların tamamına denir Flora: Belli bir bölgede yaşayan bitkilerin tamamına denir Süksesyon: Zamanla bir baskın türün yerini başka bir baskın tür almasına denir Ekolojik Niş: Canlının yaptığı işe denir Ekoton: İki komünite arasındaki geçiş bölgesidirEkoton tür çeşitliliği bakımından zengindir Biyosferde karasal ve sucul yaşama birlikleri olmak üzere iki tip yaşama birliği vardır Not:Yaşama birlikteliklerinde büyük vücutlu oraganizmaların az,küçük vücutlu organizmaların çok sayıda olduğu görülürÇünkü;küçük hayvanlar daha hızlı ürer Karasal yaşama birliği: Ormanlar, çayırlar, stepler, tundralar, çöller ve mağaralar da bulunan organizmalar kara yaşma birliğini oluşturur Sucul yaşama birliği: Deniz, göl, havuz, ırmak, bataklık ve pınarlarda yaşayan organizmalar ise su yaşama birliğini oluşturur Not:Aynı besin ile beslenen iki türün aynı ortamda kalması durumunda türlerden biri elenir;Bunun nedeni 1besin için rekabet 2Artık ürünlerden farklı şekilde etkilenmedir APapolasyon Populasyon büyüklüğü –Populasyonun taşıma kapasitesi: Bir populasyonun yaşadığı çevrede ulaşabileceği en yüksek birey sayısıdır Belli bir zamanda bir populasyonu oluşturan bireylerin sayısına populasyon büyüklüğü denirDoğadaki canlılar geometrik dizi (2,4,8,16…) halinde artma eğilimindedirPopulasyonun büyümesi ‘J’ şeklinde gelişme eğrisi gösterir Canlıların yaşamasını sağlayan ve onları sürekli olarak etkisi altında bulunduran canlı ve cansız çevre etmenleri, bazı koşullarda populasyonun gelişip büyümesini olumsuz yönde etkilerBu olumsuz etkilere çevresel direnç denirÖrneğin;Ekolojik rekabet,mekan darlığı,beslenme vb Çevresel direnç artıkça populasyon’S’ şeklinde çan eğrisi gösterir Populasyon büyüklüğü = (Doğumlar+İçeri göç)-(Ölüm+Dışarı göç) Populasyonun büyümesini etkileyen etmenler: Populasyon büyüyebilir veya küçülebilirpopulasyonun büyümesi bireylerin üremesi ve içeri göçlerle; Küçülmesi ise dışarı göçlerle ve ölüm ile olur Bazı populasyonlar av-avcı ilişkisine bağlı olarak populasyon bireylerinin azalıp çoğaldığı devirsel bir durum gösterir 1Thomas-Maltus Hipotezi: Populasyonların büyümesi besin,hastalk ve savaş gibi dış kuvvetler tarafından kontrol edilirPopulasyonun dengelenmesi ölüm ile olur 2Wynne-Edward Hipotezi: Populasyonun büyümesi sosyal ve iç güdüsel davranışlar gibi iç kuvvetlerin etkisi ile düzenlenirPopulasyonun dengelenmesi doğum oranında azalma ile olur Not:Ekosistemde populasyon geometrik dizi (2,4,8,16…) şeklinde olurken,besin miktarındaki artış aritmetik dizi (2,4,6,8…) şeklinde olur BKomünite Sınırlı bir alanda karşılıklı ilişkiler içinde yaşayan çeşitli bitki ve hayvan türlerinin oluşturduğu topluluğa komünite denirKomünite birden fazla türü kapsarBu türlerden bazıları baskındırKomünite içinde sayı ve faaliyetleri bakımından daha fazla göze çarpan türlere baskın(Klimaks) tür denir Genel olarak bitkiler kara komünitelerinde besin sağlamaları ve bir çok türe barınak oluşturmalarından dolayı baskındır Ormanla kaplı bir yamacın eteğinden zirvesine kadar her katta farklı iklim göze çarparBuna mikroklima denir Karasal bölge ile göl suyu arasındaki bataklık bölgeye ekoton denir CEkosistem Doğada belirli bir alanda yaşayan canlılar ve canlıların etkileşim içinde bulundukları canlı ve cansız öğelerinin tümüne ekosistem denir Su kirliliği: Kirli sularda çözünmüş oksijen hızla tükenir ve hidrojen sülfür gazını oluştururBöylece bu sularda yaşayan canlılar yaşamlarını sürdüremez Ayrıca kimyasal gübreler de su kirliliğine neden olurSulara bol miktarda azot ve fosfor bileşikleri geçebilirBu durumda bitki ve bazı alg türlerinin üremesi hızlanırKirlenmeden dolayı ortamda aşırı bitki üremesine ötrofikasyon denir