Elçi Kabul Törenleri

Osmanlı tarihinde gerek doğu gerekse batı ülkeleriyle diplomatik ilişkiler büyük önem taşımıştır Özellikle 15 yüzyıldan sonra Osmanlı devletinin üç kıtaya yayılmasıyla Akkoyunlular Memluklar Hindistan'da Babürlüler Avrupa'da AvusturyaMacaristan Fransa Hollanda İsveç Prusya kırallıkları ve İtalya yarımadasındaki devletlerle diplomatik ilişkiler sürdürülmüştür Bu ülkelerin konumu ilişkilerde önemli rol oynamış bu ilişkiler savaşlar dostluk dereceleri ticaret koşulları çerçevesinde belirlenmiştir Rusya Avusturya gibi bazı ülkeler kapı kethüdası' adı altında uzun süreli maslahatgüzar bulundurmuşlardır

18 yüzyıldan sonra ise birçok Avrupa ülkesinin İstanbul'da sürekli elçisi olmuştur Osmanlılar ya da yeni kralları tebrik etmek veya savaş sonrası anlaşmaları sağlamak için ara sıra gönderdikleri elçi heyetleri kısa süre içinde geri dönmüşlerdir 18 yüzyıldan sonra gönderilen kimi elçiler ise daha uzun süre kalmışlardır III Selim büyük Avrupa ülkelerine üçer sene kalmak üzere sürekli elçi göndermeye başlamıştır

Kaynaklar Osmanlıların yabancı elçilere oldukça iyi davrandıkları konusunda birleşirler Hatta kimi yabancı yazarlar Kuran'a bile dikkat çekmiş elçilere ait Kuran hükmünden söz etmiştir Gerçekten de Kuran'da elçilerin yalnızca aracı olduğu ve kendilerine fenalık edilmemesi gerektiği belirtilir; hatta 'elçiye zeval olmaz' deyimi buradan gelir Gerçi Yedikule zindanlarına kapatılan elçiler de yok değildi Özellikle istenmiyen savaş ilanları ya da düşmanlarla ittifak bu tür cezaların nedeni olabiliyordu

Osmanlı'da gerek Müslüman gerekse Hıristiyan elçilerinin sadrazam ve padişah tarafından kabulü belirli bir protokola bağlıydı Bu protokol teşrifat defterlerinde belirtilir ve teşrifat memurlarınca yürütülürdü Elçi kabul töreni elçinin kıdemine göre değişirdi Elçilere eşlik eden birçok Avrupalı yazar bu protokolu ayrıntıyla anlatmış ve elçilerin birlikte getirdikleri ressamlar da bu törenleri resimlemişlerdir

Osmanlı ülkesine gelen elçi heyetleri sınırdan girdikten sonra İstanbul'dan yollanan bir mihmandar ile bütün masrafları karşılanmak üzere payitahta getirilirdi Elçinin dönüşüne kadar elçi ve maiyeti devletin misafiri sayılırlardı Örneğin1589'da gelen İran elçisine günde yüz koyun ve yüz şekerli ekmek ve para verildiği kaynaklarda geçer

1665'te gelen Avusturya elçisi Kont Leslie'ye günde yüz elli kuruş verilmiş ve ahırının bütün masrafları karşılanmıştır 17 yüzyıla kadar Avrupa'dan gelen elçiler sonraki günlerde Paşakapısı

İlk resmi elçi kabulü II Murad zamanında Edirne sarayında gerçekleşmiştir 1432-33 yıllarında Yakındoğu'ya ve Istanbul'a gelen Bertrandon de la Brocqui?re seyahatnamesinde padişahın Edirne sarayındaki kabulünü anlatır Padişahın kendilerine etli pilav ikram edildiğini anlatır Demek ki 15 yüzyılda ufak çapta törenler düzenleniyordu

Aslında Osmanlı'da saraydaki devlet törenlerinde uygulanan protokol elçilere de uygulanmıştır Ancak bazı elçi kabulleri başka kentlerde ya da seferler sırasında gerçekleşmiştir

Osmanlı tarihine ilişkin el yazmalarında minyatürlerle belgelenmiş kimi elçi kabullerine bakarsak Kanuni'nin başarıyla sonuçlanmayan 1529 Avusturya seferinden sonra Avusturyalılar Buda'yı almış ve Habsburglara yenilen Fransız Kralı I FrançoisOsmanlı Sultanından yardım istemiştir Kanuni bunun üzerine tekrar sefere çıkmış ve Belgrad'da konakladığı sırada Fransız elçisi Antonio Ricon ve heyetini kabul etmiştir Elçi Osmanlı ordusu tarafından gerçekleştirilen görkemli bir törenle karşılanmış hatta kaynaklara göre padişahın elini öpmesine izin verilmiştir ki bu gerçek bir onurdur Padişah otağ-ı humayunda tahtında oturur Elçi heyeti sırayla önce başları Antonio Ricon olmak üzere padişahın önünde eğilirler Ricon padişahın elini öper ve François'nın ittifakı yenileyen mektubunu sunar

Kanuni'nin seferleri sırasında yalnızca elçi heyetleri değil kral-kraliçe kabulleri de gerçekleşmiştir Mohaç seferinden sonra Avusturyalılar tarafından çalınan Macaristan kraliyet tacını Kanuni geri aldırmış ve tacı müttefiki Janos Zapolya'ya teslim ettirmiştir Janos Zapolya'nın 1540'ta ölümünden sonra Polonya kralının kızı olan karısı Isabella ve yeni doğan oğlu Stefan'ı Kanuni bizzat kabul etmiştir; çünkü bu arada Arşidük Ferdinand Stefan'ı değil V Charles'ın kardeşini Macar kıralı yapmıştır Kanuni 1541'de tekrar sefere çıkmış ve Avusturyalılarla savaşı kazanmıştır

Kanuni döneminde Habsburg elçilerinin kabulünde faklılıklar gözlemlenir Örneğin ancak haftalarca oyalanmışlar ve Osmanlılar Ferdinand'ın Macaristan tacına sahip olmasına karşı gelmişlerdir Bu olaya ilişkin bir minyatürde Kanuni'nin önünden geçen esirleri görülür Savaş esirleri ceza olarak kucaklarında kesik kafaları taşımak zorundadırlar 1532'de barış anlaşması yapmak üzere Ferdinand'ın gönderdiği Avusturya delegelerini Kanuni Niş'te kabul etmiştir Ancak Kanuni Ferdinand'ın mektubundaki hiçbir öneriyi kabul etmemiş ve onları geri göndermiştir

Doğudan gelen elçilerin kabul törenlerine bakarsak onlarda da kimi farklılıklar dikkat çeker Kanuni 1554'te Iran'a sefer yapar çünkü Safeviler Kanuni'nin Macaristan seferlerinden yararlanıp Van'ı ve Ahlat'ı işgal etmişlerdir Ferdinand ise Şah Tahmasp'a Osmanlılara karşı ittifak önermiştir Bunun üzerine Tahmasp'ın ordusunu yenen Kanuni 1554-55 kışını Amasya'da geçirir 1555'te Tahmasp Şah Kemaleddin Ferruhzade'yi iyi niyet elçisi olarak gönderir Elçi önce sadrazamla görüşür sonra padişah kabul eder

1556 yılında Süleymaniye Camii'nin açılışı nedeniyle birçok ülkenin kral ve padişahları elçiler ve hediyeler göndermişlerdir Kanuni hediyeler getiren İran elçisini arz odasında kabul eder Bu kabuller içinde Safevi elçi kabullerinde en çetin anlarda bile daha yumuşak bir ilişki sezilir Görüldüğü gibi Kanuni dönemindeki elçi kabulleri daha çok seferler sırasında geçekleşmiştir ve kabul biçimi ve elçi heyetlerine yaklaşım karşı ülkelerle sürdürülen ilişkilere bağlıdır Osmanlı devlet ricali kabullerinde de öyle Bütün bu kabullerde kişinin duruşu yoksa bir sandalyeye mi oturduğu veya padişahın önünde etek öper gibi eğilip eğilmediği önem taşır Nitekim Osmanlı devletinin üst yöneticileri bile padişahın karşısında taburede oturamazlar Buna istisna Barbaros Hayreddin Paşa'nın padişah tarafından kabulüdür Kazandığı zaferlerden ötürü kendine büyük saygı duyulan Barbaros padişahın karşısındaki tabureye oturabilmiştir

Kanuni döneminden sonra saraydaki protokolü daha yakından izlemek için özellikle yazılı kaynaklara ve elçi kabullerini belgeleyen resimlere bakmak gerekir çünkü çoğu Avrupalı elçi yanında getirdiği ressamlara bu törenleri resimletmiştir Örneğin 16 yüzyıl sonlarında Murad dönemini anlatan Chalcokondyles'in sonradan 1612'de yayımlanan L'histoire de la décadence de l'Empire grec et établissement de Celvy des turcs adlı kitabında Topkapı sarayındaki elçi kabulünü anlatmıştır ElçininKapıcıbaşıların eşliğinde arzodasına geldiğini sadrazamın onu tahta doğru götürdüğünü elçinin getirdiği namenin dragomanayani tercümana verildiğini padişahın öpmesi için elçiye elini uzattığını sonra da elçi ve heyetinin arkalarına dönmeden geri geri çıktıklarını anlatır

Avusturya Kralı II Ferdinand'ın Kutsal Roma İmparatorluğu adına 1606 Zitvatorok anlaşmasını uzattırmak amacıyla 1628'de Sultan IV Murad'a yolladığı elçi Baron Hans Ludwig Kuefstein günlük tutmuş ve yanında götürdüğü ressamlara gezisini resimletmiştir Baronun anlattıkları ve yanında getirdiği ressama yaptırdığı resimlerden elçinin önce vezir Hasan Paşa tarafından Budapeşte'de kabul edildiğini mihmandarlar eşliğinde İstanbul'a girişlerinde mehterle karşılandıklarını ve elçi heyetinin Çemberlitaş'ta Elçi hanında kaldıklarını öğreniyoruz Saraydaki kabulden önce elçi heyetleri sadrazam tarafından kendi sarayında kabul edilirdi Elçi sadrazama kraldan getirdiği nameyi sunar bu name Türkçeye çevrilir ve bundan sonra padişah kabulü belirlenen günde gerçekleştirilirdi Topkapı Sarayı'ndaki Sadrazam kabulünden sonra elçiye bir Osmanlı kaftanıyani hilat giydirilirdi Divan odasında divan toplantısını isleyebilen elçi sonrasında verilen şölende sadrazamla aynı masada otururdu Anadolu ve Rumeli kazaskerleri her zaman ayrı masada yemek yerlerdi Elçi heyetine eşlik eden Franz Hörmann ve Hans Gemminger adlı ressamlar bütün bu evreleri resimlemiştir Aynı türde bir padişah kabulü Elçi Schwarzenhorn'un 1651'deki kabulü

Örneğin 1661'de Kral II Charles'ın Sultan IV Mehmed'e gönderdiği elçi Kont Winchelsea'nin kabulünü anlatan Sir Paul Rycaut History of the Present State of the Ottoman Empire adlı kitabında bu konuyla ilgili birçok bilgi verir Rycaut'ya göre elçi Istanbul'a vardığı gün veya ertesinde başkatibiyle Topkapı sarayı yakınında Paşakapısı- sadrazam sarayına göndererek geldiğini bildirirdi Sadrazam makamının 1654'ten sonra Alay köşkünün karşısındaki bir konak olduğunu biliyoruz Eski sadrazamlardan birinin buradaki konağı Paşakapısı yapılmıştır Kısa bir süre sonra 18 yüzyıl başında ise Cağaloğlu hamamının yanındaki Fatma Sultan sarayının bir bölümü bu görevi görmüş fakat Patrona Halil isyanından sonra tekrar eski yerine dönmüştür 1755'te burası yanınca bir süre başka yapılar kullanılmış ve sonra yine Gülhane kapısı karşısındaki mekân sadrazamın sarayı olmuştur Buna bağlı olarak elçinin sadrazam tarafından kabulünü gösteren resimlerde yüzyıllar içinde farklı dekorlar görülür bazıları hayali olsa bile kahve şeker ikram ederdi Ertesi gün yeni elçiye yemiş ve çiçek gönderilir hoş geldin denilir ayrıca korumak için bir grup yeniçeri görevlendirilirdi Elçi geleceği gün elçiliğinden alınıp Tophane'ye buradan da alayla Paşakapısı'na getirilirdi Çavuşbaşı elçinin önünde yürürdü Sefir ve maiyetine merasim için atlar gönderilirdi Sefirin yeniçeri muhafızları otuz kırk kadar çavuştu Sefirin yanlarında yaya askerleri yürür

Paşakapısı'nda attan inen elçi divan-ı hümayun tercümanı tarafından karşılanır erkan arasından geçip kabul odasına girerdi Sadrazam ardından odaya girer vezir ve divan erkanı ayağa kalkar o sırada elçi de etek öperdi Sonra elçi karşısındaki iskemleye otururdu İki yanında kendi dragomanı ve divan tercümanı yer alırdı Yüksek dereceli maiyeti de iskemleye otururdu Bazı elçiler sadrazamın yeterince saygı göstermediğinden şikayet etmiş hatta sadrazamın oturduğu taburenin yüksekliği konu olmuştur Elçi ziyaretlerinde hediyeler verilir Elçi itimadnamesini ve getirdiği mektubu divan-ı humayunun başı olan reisülküttaba verir o da mektubu sadrazamın yenındaki yastığa koyardı Sadrazam kahve ve tatlı ve gülsuyu ikram eder ve dragoman aracılığıyla konuşurdu Yemekten sonra elçiye kürklü bir kaftan giydirilir maiyetine de benzer giysiler verilir sonra yine kayıkla Tophane'ye gönderilirdi Dönüşünde mehter eşlik ederdi

Elçinin getirdiği name divan-ı humayun tercümanı tarafından çevrilir ve saptanacak ileri bir tarihte sarayda törenle padişah tarafından kabul edilirdi Bu kabul günü mutlaka ulufe divanına yani yeniçerilere kapıkulu ocaklarına 3 ayda bir maaş verilen bir Salı gününe raslatılırdı Ulufe gününden başka gündeki kabule resm-i adi denirdi Bu hem devlet yönetimi hem de Osmanlı'nın zenginliği açısından bir gösterge olmalıydı Bütün bu evreleri resimlerden izlemek mümkündür Elçi kabul törenleriyle ilgili en önemli kaynak 18 yüzyılın ilk yarısında İstanbul'da birçok elçilik çevresinde çalışmış olan Valenciennesli ressam Jean Baptist Vanmour'un resimleridir

Elçi Tophane'den bir törenle kayıklara binerek Sirkeci'ye gelir Buradan Topkapı Sarayı'nın kapısı Bab-ı Humayun'a doğru ilerler Babüsselam'a gelindiğinde elçi atından iner Kılıçları ve atları birinci avluda kalır Sultanın huzuruna silahlı kimse giremez (Fransız elçisi Marquis de Ferriol 1700'de kılıcını çıkarmak istememiş ve bu nedenle saraya kabul edilmemiştir) Divan-ı humayun tercümanının karşıladığı elçi kapıcıbaşıların nöbet odasında bir süre dinlenir Bu arada ikinci avluda yeniçerilere pilav zerde ikram edilmektedir Ödemelerden memnun olan yeniçeriler yemekleri kapışırlar Bu törene çanak yağması denirdi ve aslında imparatorluğun gücünü ve zenginliğini yansıtan bir olaydı Elçi avluda bunları izleyerek divan-ı humayuna doğru yürür sadrazam divitodasından çıkar yerine oturur elçinin hatırını sorar

Çoğu zaman elçi ve maiyetinin divan-ı humayundaki divan toplantısına katılmasına izin verilirdi Ardından Sadrazam elçiye bir yemek verir Yazılı kaynaklar yemeklerin gümüş siniler içinde Çin porselenleriyle 50'ye yakın kap yemeğin servis edildiğini anlatır Elçi vezir-i azamın sofrasında yemek yer dragomanlar yanındadır hediyeler sonra görevli ağalar tarafından alınır Arz odasına girişle ilgili Fransız elçisi Andrezel kitabında şöyle der: O kadar törensel bir yaklaşım dikkati çeker ki kubbealtından arz odasına gidene kadar ve arz odasında yalnızca çeşmenin su sesleri duyulur Yani kısa bir mesafe olmasına karşın büyük bir sessizlik ve ciddiyet hakimdir Padişahın huzuruna gelince kapıcıbaşılar elçiyi yere kadar eğip tekrar kaldırırlar maiyeti de aynı şeyi yapar Elçi daha sonra dragomanı aracılığıyla padişaha değil sadrazama hitabeder padişah da cevabını sadrazam aracılığıyla verir

Yani padişahla karşılıkla konuşulmaz Aynı şekilde elçi elinde tuttuğu nameyi yanındaki vezire verir vezir sadrazama iletir o da nameyi padişahın yanındaki yastığın üzerine koyar Bu da protokolün bir parçasıdır Padişah birkaç söz ettikten sonra elçinin odadan çıkmasına izin verilir Elçiler süreleri bitip ülkelerine dönecekleri zaman sadrazamı ziyaret eder ve mektubu alırlar Bu kabuller 18 yüzyıl boyunca birçok ressam tarafından belgelenmiştir Türkiye'ye gelmemiş ressamlar bile daha çok Vanmour'un resimlerini örnek alarak bu sahneleri resimlemişlerdir Kimi ayrıntılarda hayali unsurlar olsa dahepsinde kabul protokolü belgelenmiştir

Osmanlı elçilerinin Avrupa'daki kabullerine bakarsak Osmanlılar 19 yüzyıla kadar Avrupa ülkelerindee yalnızca kısa süreli geçici elçiler bulundurmuşlardır Osmanlı elçileri de gitmeden evvel sadrazamın eşliğinde padişahın huzuruna çıkarlardı Kendilerine hilat giyirilir ve gidecek name teslim edilirdi Karşı ülkedeki protokol bu namenin kimin tarafından gönderildiğine bağlıydı Kendisine sözlü talimat da verilirdi İlk elçi heyetleri Fransa'ya gönderilmiştir Kanuni 1533'te I François'ya ittifaklar için III Murad da 1582'de III Henry'e şehzadesinin sünnet düğününe davet için elçi göndermiştir 1607'de XIII Louis'ye 1669'da XIV Louis'ye Osmanlı elçileri gönderilmiştir Özellikle Süleyman Ağa'nın ziyareti Fransa'da büyük yankılar uyandırmıştır 1657'de İsveç'in Polonya'ya saldırması nedeniyle elçi gönderilmiş 1665'te Viyana'ya giden Kara Mehmed Paşa 9 ay kalmıştır Avrupa ülkelerine giden elçilerin çoğu sefaretname yazar ve dönüşte yetkililere verirlerdi Dolayısıyla Avrupa protokolünü bu sefaretnamelerden incelemek mümkündür Kara Mehmed Paşa sefaretnamesinde kendisine uygulanan karantinanın dışında saygı gördüğünü

18 yüzyıldan sonra Avrupa'ya giden Osmanlı elçisi çok artmıştır Bu yüzyıldaki elçi ziyaretleri Avrupalı ressamlarca belgelenmiştir Kuşkusuz 1721'de Sultan III Ahmed tarafından Fransa'ya Kral XV Louis'ye gönderilen Yirmisekiz Mehmed Çelebi ve 1742'de oğlu Said Efendi'nin ziyaretleri en çok yankı uyandıranlardan olmuş ve her ikisi için de büyük törenler düzenlenmiştir Mehmed Efendi Toulon Bordeaux üzerinden Paris'e geçmiştir Ancak Fransızlar heyeti Toulon'da 40 gün karantinada tutmuşlardır Mehmed Efendi bunu çok yadırgamıştır Bunun nedeni veba korkusudur Sefaretnamesinden bunu sitemle dile getirir

Elçi heyetinin kabul töreni Osmanlı sarayındakinden çok farklıdır Bu protokolü hem Mehmed Çelebi'nin sefaretnamesinden hem de Fransız ressamların tablolarında ayrıntıyla izlemek mümkündür Yanına oğlu Said Efendi'yi de alan Mehmed Çelebi'nin heyeti büyük bir törenle Fransız yetkililerce karşılanır Tuilleries bahçesinden geçerek saraya ulaşırlar Saraydaki kabul çok görkemlidir Çok büyük bir salonda yapılan tören çok kalabalıktır Yalnız üst düzey devlet görevlileri değil kadın erkek büyük bir asil topluluğu törende bulunmaktadır Kadınların da törende yer alması Mehmed Çelebi'nin çok dikkatini çekmiştir

Elçinin Kral tarafından kabulü de farklıdır Osmanlı elçisi krala yaklaşabilmiş ve padişahın mektuplarını kendisi arzetmiştir Kral opera ve baleler izlemiştir Kentte gezdirilmişler ve etrafı gözleme imkanları olmuştur Bu protokolde güç dengesi önemli rol oynamıştır Fransızlar Osmanlılardan talepte bulunmaktadırlar dolayısıyla gösterilen özeni açıklamak mümkündür 1742'deki Said Efendi ziyareti de aynı çizgide gelişmiştir Said Efendi kralla yediği yemekte konuştuklarını anlatır Kral padişahtan asker yardımı isteyebilir miyiz diye sormuş Said Çelebi de olumlu cevap vermiştir

Kozbekçi Mustafa Ağa'yı 1712'de Osmanlılara sığınan İsveç kralının borçlarını almak üzere 1727 yılında Stockholm'a gönderilmiştir Elçinin 23 kişilik maiyeti ile yaptığı ziyaret ressamlarca belgelenmiştr Kozbekçi Ağa yedirilip içirilmiş eğlendirilmiş ancak kendisine hiçbir ödeme yapılmamıştır Kozbekçi'nin talebine yanıt verilmeyince Said Efendi 1732-33'te Stockholm'a gitmiştir O da hiçbir şey alamadan dönmüş Isveç ödemesi gereken borcu yüzyılın sonunda gemi göndererek halletmiştir Avrupa'ya giden Osmanlı elçilerin çoğu ressamlara poz da vermişlerdir

Görüldüğü gibi ülkelerin belirli dönemlerdeki konumu ve siyasal ilişkilerin o anda taşıdığı önem elçi kabullerinde büyük rol oynamıştır Ancak Osmanlı sarayındaki elçi kabul törenlerinin ayrıcalığı Osmanlı devlet örgütünde yer alan resmiyetin ve protokolün sürekliliğidir Tahta çıkma törenleri bayram kabulleri divan-ı humayun toplantıları gibi elçi kabulleri de ayrı bir protokole bağlıdır ve buna mutlaka riayet edilmiştir Yabancı elçi kabullerinde yalnızca en önemli devlet görevlileri yer almıştır Cömertçe ağırlayarak ve hilat giydirerek elçiyi ve heyetini onurlandırmışlardır Ancak elçiler resmi kabulden başka bir etkinliğe katılmamışlardır Bu törenler 19 yüzyıla kadar Osmanlı'nın o çok değişmeyen sürekliliğini koruyabilen devlet yapısının ve güç göstergesinin bir simgesi olmuştur

ittifak dilekleri III Selim dönemine kadar Avrupa'ya sürekli elçi yollamamışlardır Padişah cüluslarını bildirmek Çemberlitaş'taki Elçi hanında misafir edilirlerdi 17 yüzyıldan sonra kendileri için Galata'da yer ayrıldı Doğu ükelerinden gelen kısa süreli Müslüman elçiler ise Üsküdar'dan alınıp bir konağa yerleştirilir divanhanenin köşesindeki tahtta oturduğunu ve divana katılanların daha uzakta durduğunu ve gelenleri takdim ettiğini 1530'da Arşidük Ferdinand'ın Istanbul'a gönderdiği 24 kişilik elçi heyeti sadrazam Damat İbrahim Paşa ve vezirler tarafından kabul edilmiş hem padişahın kırala göndereceği nameyi almak hem de veda etmek için Paşakapısı'na giderler daha sonra Safeviler İngiltere sınır sorunları daha sonra Bab-ı Ali denen sadrazam konağında sadrazam tarafından kabul edilirlerdi

Sadrazamların 17 yüzyıla kadar belirgin bir makamı yoktu Saraya yakın bir konağı Paşakapısı olarak kullanırlardı Ender de olsa ellerinde bir name ile kısa süreli gelen Hıristiyan elçiler bazen huzura kabul edilmez padişların cevabı kendilerine sadrazam tarafından iletilirdi kuşkusuz Kanuni Sultan Süleyman'ın kabulleri önde gelir Örneğin ayakta mı durduğu Heironymous Joachims tarafından resimlenmiştir 17 yüzyılda gelen elçi heyetleri hakkında ayrıntılı bilgi veren birçok yazılı kaynak ve resim vardır oradan çavuşbaşının gönderdiği kayıkla Sirkeci iskelesine gelir yanlarında defterdar da vardır Rumeli ve Anadolu kazaskerleri yan masadadır Öteki sofralarda Osmanlı erkanı ile elçilik maiyeti oturur Sadrazamın yemeğinden sonra özel bir odaya gidilir ve burada elçiye samur kürk astarlı ipek kaftan-hilat giydirilir Maiyetindekilere daha ucuz kürkten astarlı kaftan verilir

Elçi hilat giydikten sonra iki kapıcıbaşı tarafında Arzodasına götürülür Bir gün önce saraya gönderilen elçi hediyeleri de arz odasına onları izler kendisine ziyafetler verildiğini anlatır Kendisi ve yanındakilerin bütün masrafları karşılanmıştır Ancak kimi sorunlar yaşanmıştır Heyet halinde davullarla Viyana'ya girişlerinde sancaklarını alçaltmaları ve davul sesini azaltmaları istenmiştir kendisini ayakta kabul etmiştir Sadrazamın konumunda olan Mareşal Villeroi kralın adına konuşmuştur Elçi ve heyeti ayrıca Marki de Villeroi tarafından yemeklere davet edilmiş cüluslar değişik mekânlar oldukları bellidir Paşakapısı'na gelen katibi önce reis efendi kabul eder