Osmanlilarda Atesli Silahlar Sanayii

**Prof. Dr. Sinsi** · 07-16-2012

Osmanlilarda Atesli Silahlar Sanayii

Osmanlilar XIV

asirda Avrupa'da kullanilmaya baslanan atesli silahlari kisa sürede taniyarak kendi ülkelerine transfer ettlier

Osmanlilar Fatih Sultan Mehmet döneminde (1451-1481) atesli silahlarda ve bilhassa topçulukta dönemin en ileri teknolojisine sahip oldular

1 Osmanli topçularinin ileri derecedeki balistik bilgisi ortadan ayrilabilen iki parça toplar kusatma ve sahra toplari havan toplari dört bes metre uzunlugunda yüz kilodan agir gülleler firlatabilen ve yirmi tona yakin agirligi olan çok büyük çapli toplar zamanin teknigine ve bilgisine oranla fevkalade sayilabilecek harika savas araçlariydi

3 Osmanlilar basta Istanbul'daki Tophane-i Amire'de olmak üzere belli basli merkezlerde büyük çaplarda toplar dökerken bir yandan da top götürmenin mümkün olmadigi yerlere bakir ve tunç gibi top yapim malzemesini götürerek top döktüler

Osmanlilarin uyguladigi bu sistem Osmanlilarin silah sanayiinde Avrupa'dan ileri seviyede oldugunu göstermektedir

Nitekim Fransa'nin 1493 yilindaki Italya Seferi'nde engebeli arazi yüzünden toplarini nakletmede büyük güçlüklerle karsilastigini ve harekatin geciktigini3 oysa Sultan II

Murad'in bundan 43 sene önce Akçahisar Muhasarasi'nda Fatih'in ise on bes sene önce Iskodra Muhasarasi'nda toplarini kale önünde dökerek bu meselenin üstesinden kolayca gelindigini görmekteyiz

Osmanli topçulugunun kisa zamanda bu derecede gelismesinde basta padisahlarin (özellikle Fatih'in hem kendisinin bizzat ilgilenmesi ve hem de bu isle ugrasan kisileri yüksek ücretle himaye etmesi) atesli silahlarin savaçlardaki önemini ve belirleyici gücünü oldukça erken dönemde kavramalarinin büyük payi bulunmaktadir

Diger taraftan Osmanlilarin bu hususta malî sikintilarinin olmamasi da önemli faktörlerdendir

ilk dönem padisahlarinin devleti genisletme çabalariyla geçen mücadelelerinde savasmak zorunda olduklari Avrupa ve Balkanlar'daki mahallî senyörlerin ve hanedanlarin sigindigi kaleleri yikmak ve ele geçirmek için daima muhasara harbi yapmak durumunda kalmalari sebebiyle muhasara toplari Fatih'in saltanatinin sonuna kadar geçen zamanda büyük önem kazanmis ve gelisme göstermistir

Zaten yükselme döneminde olan Osmanlilar Hristiyan milletlerin daima tazyik ve meydan okumalari karsisinda silahlarini mütemadiyen gelistirmek yenilemek ve düsmanin silahlariyla dengelemek zorundaydilar

Ayrica Osmanlilarin Balkanlar'da ve kismen de Anadolu'daki oldukça zengin maden yataklarina erken dönemlerde sahip olmalari ve bunun yaninda iyi bir hazineye malik bulunmalari büyük bir avantaj idi

Sultanlarin bu imkanlari zorlamalarimüspet yönde kanalize ederek iyi degerlendirmeleri bu silahlarin kisa zamanda etkili bir sekilde Osmanli ordusunda yer almasini saglamistir

1430'lu yillarda Osmanli ordusunda büyük çaplarda toplarin olduguna dair kayitlar çok sayida yetenekli top ustalarinin bulundugunu da göstermektedir

Zira Osmanlilar atesli silahlarin kullaniminda Hristiyan top yapim ustalarini kendi askerî örgütleri ile bütünlestirirken kendi askerlerini de ayni hizmetler için yetistirmeye itina göstermislerdir

Mesela Türk asilli topçu ustalari Haydar Ismail Muslihuddin ve Saruca gibi isimler buna dair ilk örneklerdir

Coltado isimli bir ispanyol topçusu 1592 yilinda yazdigi eserinde Osmanli topunun orantisiz ve kusurlu oldugunu söylemekte fakat yüksek kaliteli madenden yapildigini belirterek övmektedir

Osmanli topunun ilk dönemlerdeki üstünlügü emsallerine nisbetle kalitesinin pek farkli olmamasina ragmen neticeye çabuk ulasmak için ebatlarinin büyüklügündeydi

Halen Londra Kulesi Müzesi'nde bulunan 1464 yilinda yapilmis ortadan ayrilabilen iki parçali Osmanli topunun kimyasal analizi eritme ameliyesinin kusurlu olmasina ragmen iyi bronzdan dökülmüs oldugunu göstermektedir

Yine Istanbul'daki Askerî Müze ve Kültür Sitesi'nde bulunan Kanunî Sultan Süleyman dönemine ait bir tunç topun kimyasal analizi ayni sekilde sonuç vermistir

Osmanlilarin erken devirlerden itibaren Avrupa'dan atesli silahlari aktarmada gösterdikleri istekli tavra diger Islam devletlerinde rastlanilmamaktadir

MeselaOsmanlilarin XV

yüzyilin baslarindan itibaren kullanmaya basladigi tüfek Memlüklarda 1489 tarihinden sonra iran'da ise Uzun Hasan (öl

1478) zamanindadir

Digeryandan atesli silahlari Osmanlilardan önce taniyan ve Avrupa devletleriyle eskiden beri temasta olan Memlük Devleti Portekiz saldirilarina karsi Osmanlilardan 1511 yilinda bir miktar atesli silah yardimi almistir

Ancak daha sonra Osmanlilarla karsi karsiya kalinca da Rodos hakiminden barut ve tüfenk"Frengistan'dan da yarar topçular ve tüfekçiler getirtmislerdir

"

Silah Yardimi
Osmanlilar bir taraftan sahip olduklari silah teknolojisini gelistirmek için çalisirken diger taraftan da bu silahlarin kendileriyle dinî veya irkî bagi bulunan çesitli Asya ve Afrika ülkelerine yayilmasinda köprü rolü oynadilar

Bu rol Osmanlilarin diger islam ülkelerine genellikle belli miktarda topçu tüfekçi ve atesli silah uzmanlari ile top ve tüfek yardimi yapmak seklinde olmustur

Osmanli tehlikesi karsisinda bu devletlerden bazilarinin Avrupa'dan silah almak zorunda kalmalari da dolayli bir roldür

Sah Abbas dönemindeki iran disinda kalan Dogu ülkeleri etkili olarak atesli silahlarla mücehhez bir ordu kuramamislardir

Osmanlilarin atesli silahlari tasidiklari ülkeler arasinda ilk olarak Türkistan Hanlari Kirim Hanlari Hindistan Sumatra'da Açe Sultanligi ve Habesistan'da Sultan Ahmed Gran'in Devleti ile Afrika'da Bornu Devleti gelmektedir

Ikinci grupta ise iran'da Akkoyunlu ve Safeviler Misir'da Memlüklar sayilabilir

Bazi Avrupa ülkelerinin yaninda Osmanlilarla da iliskisi olan bu devletlere Osmanlilar siyasî ve dinî iliskilerine göre personel silah barut ve demir gibi malzeme satarak veya hibe ederek atesli silahlar konusundaki imtiyazli konumlarindan istifade ile Asya Afrika ve Orta Dogu'daki etkinliklerini artirma politikasi takip etmislerdir

Hariç ülkelere yapilan bu yardimlarin yaninda kendi ülkesi içinde uçlarda bulunan beylerbeylerine de gerektiginde savas malzemesi veya toptüfek yapicisi ustalar yine Istanbul'dan gönderilmekteydi

Osmanlilarin verdigi atesli silahlarin özellikle Orta Asya'da Türk Devletleri'nin iç savaslarinda Osmanlilarin destekledigi taraf açisindan çok önemli rol oynadigiHabesistan ve Açe'de de Portekiz ve Hollanda gibi gayri müslim sömürgeci devletlerle savasan Islam devletlerinin muvaffakiyetinde ciddî ölçüde tesirli oldugu görülmüstür

Tabiatiyla bütün bu yardimlar hilafet merkezini elinde tutan Osmanlilarin söz konusu devletler nezdindeki itibarini artirmis ve sayginlik kazandirmistir

Memlüklara silah yardimi yapilmasi da henüz bozulmamis olan iliskiler öncesinde onlari Hristiyan Portekizlilere karsi savaslarinda destekleme gayesi gütmekteydi

Diger Milletlerin Durumu
Islam dünyasinda atesli silahlarin kullaniminda özel bir yeri olan Memlüklar ile iranlilar Avrupa devletlerinden silah almakta ve her ikisi de Osmanlilar gibi bu silahlarin yapimi için Avrupali usta teknisyen ve mühendisler kullanmaktaydilar

Ancak bu silahlari kendi milletlerinden teknisyen ve mühendislere de ögreterek gelistirmeyi saglamada Osmanlilar kadar basarili olamadiklarindan mücadelelerde Osmanlilara karsi kaybettiler

Osmanli Devleti ise atesli silahlarin ilk olarak gelistigi Orta Avrupa ve Balkanlara yakin olmanin ve hatta buralari oldukça erken zamanlarda fethetmenin ve diger yandan bölgedeki madenlere sahip olmanin avantajini çok iyi bir sekilde degerlendirmis ve neticesini almistir

1509'da Memlük Sultani Kansu Gavri Portekizliler ile Kizildeniz'de savasmak için gerekli donanma malzemesini ve atesli silahi Osmanli Devleti'nden istemistir

Osmanli Devleti de 1511 yilinda 400 top 40 kantar barut ve bir miktar bakirdan olusan bir yardim yaparak Memlüklari Hiristiyan Portekizlilere karsi desteklemistir

Bu yardimlar arasinda gemi yapim malzemesi yaninda asker ve arkebüzler de bulunmaktaydi

Diger taraftan Islam dünyasinda atesli silahlarin kullaniminda önemli bir yeri olan Memlüklar Kansu Gavri devrinde bir reform tesebbüsünde bulunmuslarsa da Ridaniye'de Osmanlilar karsisinda maglup olmaktan kurtulamamislardir

Osmanlilar Habesistan'daki Müslüman lider Sultan Ahmed Gran'a 1527 ve 1542 yillarinda bölgedeki Hiristiyan lider ve onun destekçisi Portekizlilerle savasmak üzere birçok atesli silah ve top yardimi yapmistir

Sumatra'da Osmanli sultani adina hutbe okuyan Açe Sultani'na da Hollandalilar ve Portekizlilerle savasmasi için gönderilen yardim gemileri Istanbul'dan yola çikmis ancak Yemen isyani sebebiyle bu yardim yerine ulasamamistir

Bunun yerine Osmanlilar bir grup top yapicisini Açe'ye göndermislerdir

Bu top ustalari burada 200 kadar bronz top dökerek Mallaka'da Açe Sultani'nin Portekizlilerle savasinda muvaffakiyetini saglamislardir

Hindistan'da Osmanli topçularinin ayri bir yeri ve önemi vardi

Sultan Bahadur Sah'in emrinde çalisan Selman Bey'in yegeni Mustafa Bayram Rumî Han ve kölesi Hoca Sefer Selman da Hüdavend Han ünvanlarini almislar ve bu bölgede oldukça büyük bir üne kavusmuslardir

Kanunî Sultan Süleyman (1520-1566) tarafindan Hind Sahi'nin istegi üzerine oraya giden Istanbullu Hüseyin Han'in dökmüs oldugu Maliki Maidan adli 42 ton agirligindaki bronz top 1685 yilina kadar kullanilmistir

Iran Safevileri ise Osmanli akinlarina karsi koyabilmek için 1548 yilinda Portekizlilerle bir antlasma yaparak onlardan atesli silahlar satin aldi

Daha önce de Akkoyunlu Hükümdari Uzun Hasan Venediklilerden top ve atesli silah ile birlikte bunlari kullanacak kisileri kendi ordusuna dahil ettiyse de 1473 yilinda Fatih ile yaptigi Tercan Savasi'ni Osmanli silahlarinin üstünlügü sebebiyle kaybeIti

Yine 1514'teki Çaldiran Savasi'nda her iki tarafin güçleri esit olmasina ragmen üstün silah gücü sayesinde Osmanli ordusu galip gelen taraf oldu

Bu neticelerden sonra 1528 yilinda Safevi Sultani Sah Tahmasib ingiltere'den silah ve malzeme getirmeye baslarken bir taraftan da Rumlu Tüfenkçiler denilen tamami Osmanli Türkleri'nden olusan ve tüfenk kullanan bir grup kurdu

Osmanlilarin askerî yardim gönderdigi diger bir Müslüman devlet Afrika ülkesi olan Bornu Devleti'dir

En parlak dönemini May idris Elevma (1571-1603) döneminde yasayan ve gücünü Islam'in çevreye yayilmasi için kullanan bu devlet lideri 1576 yilinda III

Murad'a bir elçi göndererek itaat bildirdi ve Osmanli Devleti'nden askerî ve teknik yardim istedi

Trablusgarb Beylerbeyligi vasitasiyla yapilan yardimda birçok tüfek ve tüfekçi gönderilmistir

Elevma bu yardim sayesinde çakmakli tüfeklerle donatilmis bir ordu kurmustur

Bastan beri verdigimiz örneklerde görüldügü gibi Osmanlilar Istanbul'un fethini müteakip çok sayida atesli silahlarla mücehhez bir ordu kurarak dünya devletleri arasinda ciddi ve caydirici bir güç halini almaya baslamislardir

Bu gücü onlara saglayan faktörlerden birisi olan atesli silahlardaki üstünlükleri sayesinde batidaki ve dogudaki düsmanlarina karsi pek çok mücadelede muvaffak oldular

Onyedinci asrin ortalarina kadar hiçbir Islam ülkesi atesli silah teknolojisinde Osmanlilarin gücüne erisememisti

Avrupa devletlerinin ise Osmanlilari yakalamalari ancak bu asrin baslarinda gerçeklesebilmistir

Çagin savas teknolojisini çok iyi takip eden ve bunu en iyi sekilde kullanan Osmanlilar bu teknolojinin Müslümanlarin dünyanin dört bir yaninda muvaffak olmalari adina kullanilmasinda elinden gelen yardimi esirgememistir

Bir taraftan kendisi Avrupali düsmanlari ile çarpisirken bir taraftan da Afrika'dan Sumatra'ya oradan Asya'nin ve Hindistan'in ortalarina kadar hakimiyetleri disindaki çok büyük bir cografyaya atesli silah ve asker yardimi yaparak Müslüman devletleri gayri müslim düsmanlari karsisinda desteklemistir

Dünya'nin üçte birine fiilen hakim olan Osmanlilar diger üçte birinde de kendilerine sevgi ile baglanan ülkeler sayesinde söz sahibi olmuslardir

07-16-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlilarda Atesli Silahlar Sanayii Osmanlilarda Atesli Silahlar Sanayii Osmanlilar XIV asirda Avrupa'da kullanilmaya baslanan atesli silahlari kisa sürede taniyarak kendi ülkelerine transfer ettlierOsmanlilar Fatih Sultan Mehmet döneminde (1451-1481) atesli silahlarda ve bilhassa topçulukta dönemin en ileri teknolojisine sahip oldular1 Osmanli topçularinin ileri derecedeki balistik bilgisi ortadan ayrilabilen iki parça toplar kusatma ve sahra toplari havan toplari dört bes metre uzunlugunda yüz kilodan agir gülleler firlatabilen ve yirmi tona yakin agirligi olan çok büyük çapli toplar zamanin teknigine ve bilgisine oranla fevkalade sayilabilecek harika savas araçlariydi3 Osmanlilar basta Istanbul'daki Tophane-i Amire'de olmak üzere belli basli merkezlerde büyük çaplarda toplar dökerken bir yandan da top götürmenin mümkün olmadigi yerlere bakir ve tunç gibi top yapim malzemesini götürerek top döktüler Osmanlilarin uyguladigi bu sistem Osmanlilarin silah sanayiinde Avrupa'dan ileri seviyede oldugunu göstermektedir Nitekim Fransa'nin 1493 yilindaki Italya Seferi'nde engebeli arazi yüzünden toplarini nakletmede büyük güçlüklerle karsilastigini ve harekatin geciktigini3 oysa Sultan II Murad'in bundan 43 sene önce Akçahisar Muhasarasi'nda Fatih'in ise on bes sene önce Iskodra Muhasarasi'nda toplarini kale önünde dökerek bu meselenin üstesinden kolayca gelindigini görmekteyizOsmanli topçulugunun kisa zamanda bu derecede gelismesinde basta padisahlarin (özellikle Fatih'in hem kendisinin bizzat ilgilenmesi ve hem de bu isle ugrasan kisileri yüksek ücretle himaye etmesi) atesli silahlarin savaçlardaki önemini ve belirleyici gücünü oldukça erken dönemde kavramalarinin büyük payi bulunmaktadir Diger taraftan Osmanlilarin bu hususta malî sikintilarinin olmamasi da önemli faktörlerdendir ilk dönem padisahlarinin devleti genisletme çabalariyla geçen mücadelelerinde savasmak zorunda olduklari Avrupa ve Balkanlar'daki mahallî senyörlerin ve hanedanlarin sigindigi kaleleri yikmak ve ele geçirmek için daima muhasara harbi yapmak durumunda kalmalari sebebiyle muhasara toplari Fatih'in saltanatinin sonuna kadar geçen zamanda büyük önem kazanmis ve gelisme göstermistir Zaten yükselme döneminde olan Osmanlilar Hristiyan milletlerin daima tazyik ve meydan okumalari karsisinda silahlarini mütemadiyen gelistirmek yenilemek ve düsmanin silahlariyla dengelemek zorundaydilar Ayrica Osmanlilarin Balkanlar'da ve kismen de Anadolu'daki oldukça zengin maden yataklarina erken dönemlerde sahip olmalari ve bunun yaninda iyi bir hazineye malik bulunmalari büyük bir avantaj idi Sultanlarin bu imkanlari zorlamalarimüspet yönde kanalize ederek iyi degerlendirmeleri bu silahlarin kisa zamanda etkili bir sekilde Osmanli ordusunda yer almasini saglamistir 1430'lu yillarda Osmanli ordusunda büyük çaplarda toplarin olduguna dair kayitlar çok sayida yetenekli top ustalarinin bulundugunu da göstermektedir Zira Osmanlilar atesli silahlarin kullaniminda Hristiyan top yapim ustalarini kendi askerî örgütleri ile bütünlestirirken kendi askerlerini de ayni hizmetler için yetistirmeye itina göstermislerdir Mesela Türk asilli topçu ustalari Haydar Ismail Muslihuddin ve Saruca gibi isimler buna dair ilk örneklerdir Coltado isimli bir ispanyol topçusu 1592 yilinda yazdigi eserinde Osmanli topunun orantisiz ve kusurlu oldugunu söylemekte fakat yüksek kaliteli madenden yapildigini belirterek övmektedir Osmanli topunun ilk dönemlerdeki üstünlügü emsallerine nisbetle kalitesinin pek farkli olmamasina ragmen neticeye çabuk ulasmak için ebatlarinin büyüklügündeydi Halen Londra Kulesi Müzesi'nde bulunan 1464 yilinda yapilmis ortadan ayrilabilen iki parçali Osmanli topunun kimyasal analizi eritme ameliyesinin kusurlu olmasina ragmen iyi bronzdan dökülmüs oldugunu göstermektedir Yine Istanbul'daki Askerî Müze ve Kültür Sitesi'nde bulunan Kanunî Sultan Süleyman dönemine ait bir tunç topun kimyasal analizi ayni sekilde sonuç vermistir Osmanlilarin erken devirlerden itibaren Avrupa'dan atesli silahlari aktarmada gösterdikleri istekli tavra diger Islam devletlerinde rastlanilmamaktadir MeselaOsmanlilarin XV yüzyilin baslarindan itibaren kullanmaya basladigi tüfek Memlüklarda 1489 tarihinden sonra iran'da ise Uzun Hasan (öl 1478) zamanindadir Digeryandan atesli silahlari Osmanlilardan önce taniyan ve Avrupa devletleriyle eskiden beri temasta olan Memlük Devleti Portekiz saldirilarina karsi Osmanlilardan 1511 yilinda bir miktar atesli silah yardimi almistir Ancak daha sonra Osmanlilarla karsi karsiya kalinca da Rodos hakiminden barut ve tüfenk"Frengistan'dan da yarar topçular ve tüfekçiler getirtmislerdir" Silah Yardimi Osmanlilar bir taraftan sahip olduklari silah teknolojisini gelistirmek için çalisirken diger taraftan da bu silahlarin kendileriyle dinî veya irkî bagi bulunan çesitli Asya ve Afrika ülkelerine yayilmasinda köprü rolü oynadilar Bu rol Osmanlilarin diger islam ülkelerine genellikle belli miktarda topçu tüfekçi ve atesli silah uzmanlari ile top ve tüfek yardimi yapmak seklinde olmustur Osmanli tehlikesi karsisinda bu devletlerden bazilarinin Avrupa'dan silah almak zorunda kalmalari da dolayli bir roldür Sah Abbas dönemindeki iran disinda kalan Dogu ülkeleri etkili olarak atesli silahlarla mücehhez bir ordu kuramamislardir Osmanlilarin atesli silahlari tasidiklari ülkeler arasinda ilk olarak Türkistan Hanlari Kirim Hanlari Hindistan Sumatra'da Açe Sultanligi ve Habesistan'da Sultan Ahmed Gran'in Devleti ile Afrika'da Bornu Devleti gelmektedir Ikinci grupta ise iran'da Akkoyunlu ve Safeviler Misir'da Memlüklar sayilabilir Bazi Avrupa ülkelerinin yaninda Osmanlilarla da iliskisi olan bu devletlere Osmanlilar siyasî ve dinî iliskilerine göre personel silah barut ve demir gibi malzeme satarak veya hibe ederek atesli silahlar konusundaki imtiyazli konumlarindan istifade ile Asya Afrika ve Orta Dogu'daki etkinliklerini artirma politikasi takip etmislerdir Hariç ülkelere yapilan bu yardimlarin yaninda kendi ülkesi içinde uçlarda bulunan beylerbeylerine de gerektiginde savas malzemesi veya toptüfek yapicisi ustalar yine Istanbul'dan gönderilmekteydi Osmanlilarin verdigi atesli silahlarin özellikle Orta Asya'da Türk Devletleri'nin iç savaslarinda Osmanlilarin destekledigi taraf açisindan çok önemli rol oynadigiHabesistan ve Açe'de de Portekiz ve Hollanda gibi gayri müslim sömürgeci devletlerle savasan Islam devletlerinin muvaffakiyetinde ciddî ölçüde tesirli oldugu görülmüstür Tabiatiyla bütün bu yardimlar hilafet merkezini elinde tutan Osmanlilarin söz konusu devletler nezdindeki itibarini artirmis ve sayginlik kazandirmistir Memlüklara silah yardimi yapilmasi da henüz bozulmamis olan iliskiler öncesinde onlari Hristiyan Portekizlilere karsi savaslarinda destekleme gayesi gütmekteydi Diger Milletlerin Durumu Islam dünyasinda atesli silahlarin kullaniminda özel bir yeri olan Memlüklar ile iranlilar Avrupa devletlerinden silah almakta ve her ikisi de Osmanlilar gibi bu silahlarin yapimi için Avrupali usta teknisyen ve mühendisler kullanmaktaydilar Ancak bu silahlari kendi milletlerinden teknisyen ve mühendislere de ögreterek gelistirmeyi saglamada Osmanlilar kadar basarili olamadiklarindan mücadelelerde Osmanlilara karsi kaybettiler Osmanli Devleti ise atesli silahlarin ilk olarak gelistigi Orta Avrupa ve Balkanlara yakin olmanin ve hatta buralari oldukça erken zamanlarda fethetmenin ve diger yandan bölgedeki madenlere sahip olmanin avantajini çok iyi bir sekilde degerlendirmis ve neticesini almistir 1509'da Memlük Sultani Kansu Gavri Portekizliler ile Kizildeniz'de savasmak için gerekli donanma malzemesini ve atesli silahi Osmanli Devleti'nden istemistir Osmanli Devleti de 1511 yilinda 400 top 40 kantar barut ve bir miktar bakirdan olusan bir yardim yaparak Memlüklari Hiristiyan Portekizlilere karsi desteklemistir Bu yardimlar arasinda gemi yapim malzemesi yaninda asker ve arkebüzler de bulunmaktaydi Diger taraftan Islam dünyasinda atesli silahlarin kullaniminda önemli bir yeri olan Memlüklar Kansu Gavri devrinde bir reform tesebbüsünde bulunmuslarsa da Ridaniye'de Osmanlilar karsisinda maglup olmaktan kurtulamamislardir Osmanlilar Habesistan'daki Müslüman lider Sultan Ahmed Gran'a 1527 ve 1542 yillarinda bölgedeki Hiristiyan lider ve onun destekçisi Portekizlilerle savasmak üzere birçok atesli silah ve top yardimi yapmistir Sumatra'da Osmanli sultani adina hutbe okuyan Açe Sultani'na da Hollandalilar ve Portekizlilerle savasmasi için gönderilen yardim gemileri Istanbul'dan yola çikmis ancak Yemen isyani sebebiyle bu yardim yerine ulasamamistir Bunun yerine Osmanlilar bir grup top yapicisini Açe'ye göndermislerdir Bu top ustalari burada 200 kadar bronz top dökerek Mallaka'da Açe Sultani'nin Portekizlilerle savasinda muvaffakiyetini saglamislardir Hindistan'da Osmanli topçularinin ayri bir yeri ve önemi vardi Sultan Bahadur Sah'in emrinde çalisan Selman Bey'in yegeni Mustafa Bayram Rumî Han ve kölesi Hoca Sefer Selman da Hüdavend Han ünvanlarini almislar ve bu bölgede oldukça büyük bir üne kavusmuslardir Kanunî Sultan Süleyman (1520-1566) tarafindan Hind Sahi'nin istegi üzerine oraya giden Istanbullu Hüseyin Han'in dökmüs oldugu Maliki Maidan adli 42 ton agirligindaki bronz top 1685 yilina kadar kullanilmistir Iran Safevileri ise Osmanli akinlarina karsi koyabilmek için 1548 yilinda Portekizlilerle bir antlasma yaparak onlardan atesli silahlar satin aldi Daha önce de Akkoyunlu Hükümdari Uzun Hasan Venediklilerden top ve atesli silah ile birlikte bunlari kullanacak kisileri kendi ordusuna dahil ettiyse de 1473 yilinda Fatih ile yaptigi Tercan Savasi'ni Osmanli silahlarinin üstünlügü sebebiyle kaybeIti Yine 1514'teki Çaldiran Savasi'nda her iki tarafin güçleri esit olmasina ragmen üstün silah gücü sayesinde Osmanli ordusu galip gelen taraf oldu Bu neticelerden sonra 1528 yilinda Safevi Sultani Sah Tahmasib ingiltere'den silah ve malzeme getirmeye baslarken bir taraftan da Rumlu Tüfenkçiler denilen tamami Osmanli Türkleri'nden olusan ve tüfenk kullanan bir grup kurdu Osmanlilarin askerî yardim gönderdigi diger bir Müslüman devlet Afrika ülkesi olan Bornu Devleti'dir En parlak dönemini May idris Elevma (1571-1603) döneminde yasayan ve gücünü Islam'in çevreye yayilmasi için kullanan bu devlet lideri 1576 yilinda III Murad'a bir elçi göndererek itaat bildirdi ve Osmanli Devleti'nden askerî ve teknik yardim istedi Trablusgarb Beylerbeyligi vasitasiyla yapilan yardimda birçok tüfek ve tüfekçi gönderilmistir Elevma bu yardim sayesinde çakmakli tüfeklerle donatilmis bir ordu kurmustur Bastan beri verdigimiz örneklerde görüldügü gibi Osmanlilar Istanbul'un fethini müteakip çok sayida atesli silahlarla mücehhez bir ordu kurarak dünya devletleri arasinda ciddi ve caydirici bir güç halini almaya baslamislardir Bu gücü onlara saglayan faktörlerden birisi olan atesli silahlardaki üstünlükleri sayesinde batidaki ve dogudaki düsmanlarina karsi pek çok mücadelede muvaffak oldular Onyedinci asrin ortalarina kadar hiçbir Islam ülkesi atesli silah teknolojisinde Osmanlilarin gücüne erisememisti Avrupa devletlerinin ise Osmanlilari yakalamalari ancak bu asrin baslarinda gerçeklesebilmistir Çagin savas teknolojisini çok iyi takip eden ve bunu en iyi sekilde kullanan Osmanlilar bu teknolojinin Müslümanlarin dünyanin dört bir yaninda muvaffak olmalari adina kullanilmasinda elinden gelen yardimi esirgememistir Bir taraftan kendisi Avrupali düsmanlari ile çarpisirken bir taraftan da Afrika'dan Sumatra'ya oradan Asya'nin ve Hindistan'in ortalarina kadar hakimiyetleri disindaki çok büyük bir cografyaya atesli silah ve asker yardimi yaparak Müslüman devletleri gayri müslim düsmanlari karsisinda desteklemistir Dünya'nin üçte birine fiilen hakim olan Osmanlilar diger üçte birinde de kendilerine sevgi ile baglanan ülkeler sayesinde söz sahibi olmuslardir