Osmanlı İmparatorluğu Beylik Dönemi

**Prof. Dr. Sinsi** · 07-16-2012

Osmanlı İmparatorluğu beylik dönemi

Osmanlı Devleti Tarihi

Ana Dönemler
Beylik Dönemi
Kuruluş Dönemi
Yükselme Dönemi
Duraklama Dönemi
Gerileme Dönemi
Dağılma Dönemi

Özel Dönemler
Fetret Devri
Köprülüler
Kutsal İttifak Savaşları
Lâle Devri
Rus Savaşları
Nizam-ı Cedid
Tanzimat
Birinci Meşrutiyet
İkinci Meşrutiyet

Osmanlı Portalı

Osmanlı Devleti Tarihi Zaman Çizelgesi

Kösedağ Savaşı'ndan sonra (1243) Anadolu giderek artan ölçülerle Moğol egemenliğine girmeye başladı

13

yüzyıl sonlarında Anadolu Selçuklu Devleti tümüyle tarih sahnesinden silindi; Anadolu'nun doğu ve orta kesimleri doğrudan İlhanlı İmparatorluğu'na bağlanırken Anadolu Selçuklu Devleti'nin uç beyi olarak Bizans sınırına yerleştirdikleri Türkmenler de yer yer biçim bakımından İlhanlılar'a bağlı ama gerçekte bağımsız beylikler kurmaya başladılar

13

yüzyıl sonlarında 14

yüzyıl başlarında Anadolu'nun batı kısımlarında pek çok Türkmen beyliği ortaya çıktı

Bu beyliklerin en küçüğü Eskişehir - Sakarya - Söğüt dolaylarındaki Osmanlı Beyliği idi

Bu küçük beylik kısa sürede Anadolunun ucunda ve Balkanlar'da yayılacak büyük bir dünya devleti olarak Türkiye ve Dünya tarihinde önemli bir yer edinecektir

Osmanlı Beyliği artık iyice zayıflamış olan Bizans İmparatorluğu ile karadan sınıra sahip tek Türkmen beyliği idi

Bu dönemde Bizans iktisâdi bağımsızlığını tümüyle kaybetmiş ülkede hemen tüm iktisâdi faaliyetler İtalyan tüccar cumhuriyetleri Venedik ve Cenova'nın eline geçmişti

Osmanlı Beyliği'nin doğduğu topraklar Bizans İmparatorluğu'nun Marmara bölgesi topraklarıyla komşuydu

Bu topraklarda Bizans'ın büyük kent ve kasabaları bulunuyordu

Bu durum Bizans kent iktisâdıyla Türkmenler'in göçebe hayvancılık iktisâdı birbirini tamamlayan bir bütün oluşturmasına neden oluyordu

Bölgede Bizans kent iktisâdının ürünleriyle göçebe Türkmenlerin hayvancılık ürünlerinin pazarlandığı değiş tokuş edildiği büyük pazarlar kuruluyor bu pazarlar bölgeye dolayısıyla Osmanlı Beyliği'ne büyük bir iktisâdi güç kazandırıyordu

Osmanlı Beyliği'nin ilk koyduğu vergilerden birinin Osman Bey zamanında "pazar rüsumu" olması bu pazarların iktisâdi gücünü ve Osmanlı iktisâdına katkılarını gösteren bir kanıttır

Ayrıca Osmanlı Beyliği'nin kurulduğu topraklar Bizans'ı Tebriz'e bağlayan ticâret yolu üzerinde bulunuyordu

Bu işlek ticâret yolunun Osmanlı Beyliği'nin topraklarından geçmesi vegi haraç ya da yağma biçiminde beyliğe büyük zenginlikler kazandırıyordu

Osmanlı Beyliği'nin kurulduğu Eskişehir - Sakarya - Söğüt dolayları Anadolu'da biçim bakımından İlhanlılar'a bağlı olsa da Moğol İlhanlı etkisinin uzanamayacağı kadar batıda yer alan bir bölgeydi

Bu yüzden Osmanlı Beyliği'nin toprakları Moğol baskısından kaçan Oğuz aşiretleri Anadolu Selçuklu asker memur ve bilim adamı için bir sığınak yeri işlevini yerine getiriyordu

Bu ise başlangıçta toprakları küçük nüfusu az asker yönetici ve bilim adamı olarak deneyimli kimselere gereksinim duyan Osmanlı Beyliği'nin insan yetisini güçlendiriyordu

Osmanlı Beyliği'nin topraklarının karadan Bizans ile sınırdaş olması beyliğe öteki Türkmen beyliklerinin sahip olmadığı bazı moral değerler de kazandırıyordu

Osmanlı Beyliği'nin karadan Bizans'la yaptığı savaşlar onaAnadolu Türk - İslâm kamuoyunda İslâm'ın dinsel görevlerinden biri olan gaza fârizasını yerine getiren bir beylik olarak saygınlık kazandırırken bu fârizayı yerine getirmek isteyen gazileri ve yapılan savaşlardan ganimet elde etmek isteyen savaşçıları onun topraklarına çekiyordu

Osmanlı Beyliği'nin kurulduğu sıralarda Bektaşilik ve Babailik gibi tarikatlar bölgede etkili bulunuyordu

Bunun gibi dinsel kimliği olan Âhiler de Osmanlı Beyliği kurulduğu sıralarda bölgede ve bölge insanları üzerinde etkili olan bir esnaf kuruluşuydu

Osmanlı Beyliği'nin kurucusu kabul edilen Osman Bey'in bölgenin nüfuzlu şeyhlerinden olan Şeyh Edebali'nin kızı Bala Hatun ile evlenebilmek için ısrar etmesi onun hem siyâsi ileri görüşlülüğünü hem de Şey Edebâli'nin bölge insanları üzerindeki büyük nüfuzunu gösterir

Nitekim Osman Bey ile Bâlâ Hatun'un evlilikleri gerçekleştikten sonra Âhilerin önde gelenlerinden Şeyh Mahmut Gazi Âhi Şemsettin ve oğlu Âhi Hasan ve Cendereli (Çandarlı) Kara Halil Osmanlı Beyliği'nin hizmetine girmişler ve bu beyliğin kuruluşundabüyümesinde ve örgütlenmesinde en azından Osmanlı hanedânı mensupları kadar önemli roller oynamışlardır

07-16-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı İmparatorluğu Beylik Dönemi Osmanlı İmparatorluğu beylik dönemi Osmanlı Devleti Tarihi Ana Dönemler Beylik Dönemi Kuruluş Dönemi Yükselme Dönemi Duraklama Dönemi Gerileme Dönemi Dağılma Dönemi Özel Dönemler Fetret Devri Köprülüler Kutsal İttifak Savaşları Lâle Devri Rus Savaşları Nizam-ı Cedid Tanzimat Birinci Meşrutiyet İkinci Meşrutiyet Osmanlı Portalı Osmanlı Devleti Tarihi Zaman Çizelgesi Kösedağ Savaşı'ndan sonra (1243) Anadolu giderek artan ölçülerle Moğol egemenliğine girmeye başladı 13 yüzyıl sonlarında Anadolu Selçuklu Devleti tümüyle tarih sahnesinden silindi; Anadolu'nun doğu ve orta kesimleri doğrudan İlhanlı İmparatorluğu'na bağlanırken Anadolu Selçuklu Devleti'nin uç beyi olarak Bizans sınırına yerleştirdikleri Türkmenler de yer yer biçim bakımından İlhanlılar'a bağlı ama gerçekte bağımsız beylikler kurmaya başladılar 13 yüzyıl sonlarında 14 yüzyıl başlarında Anadolu'nun batı kısımlarında pek çok Türkmen beyliği ortaya çıktı Bu beyliklerin en küçüğü Eskişehir - Sakarya - Söğüt dolaylarındaki Osmanlı Beyliği idi Bu küçük beylik kısa sürede Anadolunun ucunda ve Balkanlar'da yayılacak büyük bir dünya devleti olarak Türkiye ve Dünya tarihinde önemli bir yer edinecektir Osmanlı Beyliği artık iyice zayıflamış olan Bizans İmparatorluğu ile karadan sınıra sahip tek Türkmen beyliği idi Bu dönemde Bizans iktisâdi bağımsızlığını tümüyle kaybetmiş ülkede hemen tüm iktisâdi faaliyetler İtalyan tüccar cumhuriyetleri Venedik ve Cenova'nın eline geçmişti Osmanlı Beyliği'nin doğduğu topraklar Bizans İmparatorluğu'nun Marmara bölgesi topraklarıyla komşuydu Bu topraklarda Bizans'ın büyük kent ve kasabaları bulunuyordu Bu durum Bizans kent iktisâdıyla Türkmenler'in göçebe hayvancılık iktisâdı birbirini tamamlayan bir bütün oluşturmasına neden oluyordu Bölgede Bizans kent iktisâdının ürünleriyle göçebe Türkmenlerin hayvancılık ürünlerinin pazarlandığı değiş tokuş edildiği büyük pazarlar kuruluyor bu pazarlar bölgeye dolayısıyla Osmanlı Beyliği'ne büyük bir iktisâdi güç kazandırıyordu Osmanlı Beyliği'nin ilk koyduğu vergilerden birinin Osman Bey zamanında "pazar rüsumu" olması bu pazarların iktisâdi gücünü ve Osmanlı iktisâdına katkılarını gösteren bir kanıttır Ayrıca Osmanlı Beyliği'nin kurulduğu topraklar Bizans'ı Tebriz'e bağlayan ticâret yolu üzerinde bulunuyordu Bu işlek ticâret yolunun Osmanlı Beyliği'nin topraklarından geçmesi vegi haraç ya da yağma biçiminde beyliğe büyük zenginlikler kazandırıyordu Osmanlı Beyliği'nin kurulduğu Eskişehir - Sakarya - Söğüt dolayları Anadolu'da biçim bakımından İlhanlılar'a bağlı olsa da Moğol İlhanlı etkisinin uzanamayacağı kadar batıda yer alan bir bölgeydi Bu yüzden Osmanlı Beyliği'nin toprakları Moğol baskısından kaçan Oğuz aşiretleri Anadolu Selçuklu asker memur ve bilim adamı için bir sığınak yeri işlevini yerine getiriyordu Bu ise başlangıçta toprakları küçük nüfusu az asker yönetici ve bilim adamı olarak deneyimli kimselere gereksinim duyan Osmanlı Beyliği'nin insan yetisini güçlendiriyordu Osmanlı Beyliği'nin topraklarının karadan Bizans ile sınırdaş olması beyliğe öteki Türkmen beyliklerinin sahip olmadığı bazı moral değerler de kazandırıyordu Osmanlı Beyliği'nin karadan Bizans'la yaptığı savaşlar onaAnadolu Türk - İslâm kamuoyunda İslâm'ın dinsel görevlerinden biri olan gaza fârizasını yerine getiren bir beylik olarak saygınlık kazandırırken bu fârizayı yerine getirmek isteyen gazileri ve yapılan savaşlardan ganimet elde etmek isteyen savaşçıları onun topraklarına çekiyordu Osmanlı Beyliği'nin kurulduğu sıralarda Bektaşilik ve Babailik gibi tarikatlar bölgede etkili bulunuyordu Bunun gibi dinsel kimliği olan Âhiler de Osmanlı Beyliği kurulduğu sıralarda bölgede ve bölge insanları üzerinde etkili olan bir esnaf kuruluşuydu Osmanlı Beyliği'nin kurucusu kabul edilen Osman Bey'in bölgenin nüfuzlu şeyhlerinden olan Şeyh Edebali'nin kızı Bala Hatun ile evlenebilmek için ısrar etmesi onun hem siyâsi ileri görüşlülüğünü hem de Şey Edebâli'nin bölge insanları üzerindeki büyük nüfuzunu gösterir Nitekim Osman Bey ile Bâlâ Hatun'un evlilikleri gerçekleştikten sonra Âhilerin önde gelenlerinden Şeyh Mahmut Gazi Âhi Şemsettin ve oğlu Âhi Hasan ve Cendereli (Çandarlı) Kara Halil Osmanlı Beyliği'nin hizmetine girmişler ve bu beyliğin kuruluşundabüyümesinde ve örgütlenmesinde en azından Osmanlı hanedânı mensupları kadar önemli roller oynamışlardır