Paradoks Nedir?

Theseus'un Gemisi
Vikipedi, özgür ansiklopedi



Theseus'un Gemisi, felsefede bir paradokstur
Plutark'ın aktardığı Yunan efsanesine göre, Girit'ten muzaffer dönen Theseus'un gemisi Atina'da hatıra olarak uzun süre muhafaza edilir Zamanla geminin tahtaları çürüdükçe yenileriyle değiştirilir Öyle ki, bir gün geminin değiştirilmedik hiçbir parçası kalmaz Bu durumda gemi hala Theseus'un gemisi sayılır mı, yoksa başka bir gemi haline mi gelmiştir? Gemi, antik filozoflar için tartışma konusu olur
Theseus'un gemisi, filozofları tarih boyunca uğraştıran bir konudur Paradoksun çözümü için çeşitli öneriler ortaya atılmıştır
Heraklitos'a göre, varlıklar sürekli değişmektedir Bu nedenle yukarıdaki konu bir paradoks değildir, Theseus'un gemisi daha Atina'ya vardığı günün ertesinde farklı bir gemi olmuştur
Aristo'ya göre bir varlığı tanımlayan dört neden vardır Şekilsel neden veya şekil, bir varlığın görünüşü, tasarımıdır Maddesel neden, maddesidir Aristo'ya göre bir şeyin neliğini şekilsel neden tanımlar, dolayısıyla Theseus'un gemisi, aynı gemi olarak kalmıştır, zira şekli değişmemiştir Aristo'nun diğer bir nedeni nihai neden veya maksattır Theseus'un gemisinin tahtaları değişse de maksadı (Theseus'u taşımak) değişmemiştir, hala aynı gemidir Son olarak etkin neden bir şeyin kim tarafından ve nasıl yapıldığıyla ilgilidir Örneğin, bir geminin hangi tür ustalarla, ne tür aletlerle yapıldığı Theseus'un gemisini ilk yapan ustalar ve onların aletleri, gemiyi onaranlarla aynı olduğu için, bu neden açısından da gemi aynı kalmıştır
Geminin hala Theseus'un gemisi olduğunu söyleyenlere karşı ikinci bir soru daha ortaya atılmıştır: Değiştirilen tüm parçalar bir tarafta saklansa ve bunlar kullanılarak ikinci bir gemi yapılsa, bu Theseus'un gemisi olur mu?
Theseus'un gemisi, modern hukuktaki bazı sorunlarla ilgilidir Örneğin, Theseus'un bir gemisi yerine otomobili olsaydı, tüm parçaların değişmesi ruhsat ve sigortayla ilgili sorunlar doğuracaktı Araçların şasi numaraları en belirleyici unsur olarak ruhsatın üzerine kaydedildiğine göre, hukuksal açıdan şasi numarasının değişmesi, aracın değişmesi anlamına gelir mi? Theseus'un şasi numarası değiştirerek yeni bir araca sahip olduğu öne sürülürse, yeniden alım-satım vergisi ödemesi gerekir mi? Şasi değişiminden önceki sigorta poliçesi hala geçerli olur mu?
Paradoksun kişilik sorunuyla da ilgisi vardır Tüm organları zamanla nakledilerek yenilenmiş bir insan, başlangıçtakiyle aynı kişi midir? Hayatımız boyunca vücudumuzdaki tüm atomlar doğal bir şekilde yenileriyle değişse, bu hayatı sürenin tek bir kişi olduğu söylenebilir mi?

Çeşitli
Isaac Asimov'un 1986'da yazdığı Vakıf ve Dünya romanında robot R Daneel Olivaw, binlerce yıllık ömrü boyunca tüm parçalarının zamanla değiştiğini, öyle ki değişmedik hiçbir parçası kalamadığını söyler Bu örnek, Theseus'un gemisi paradoksunun insanlara (veya zeki varlıklara) da uygulanabilmesi açısından önem taşır