|
Prof. Dr. Sinsi
|
Resim ve tarihiyle Kastamonu / Resim ve tarihiyle Kastamonu hakkında tanıtım
Kastamonu adının Yunanca "keşişler kalesi" anlamında ki "kastro moni"den geldiği söylenmektedir
Kastamonu'nun hiç işgal edilmediği halde Kurtuluş Savaşında en çok şehit veren 3 il olduğunu biliyormuydunuz?
Çanakkale içinde aynalı çarşı isimli türküyü bilmeyenimiz yokturPeki bu türkünün Kastamonu türküsü olduğunu biliyormuydunuz?
Kastamonu, Kurtuluş Tarihimizin ilk kadın mitingine de ev sahipliği yapmıştır
İnebolu yazımızda İnebolu'da ki Şerife Bacı anıtının resimlerini yayınlamıştım,bu resimlerde ki Şerife Bacı anıtı ise Kastamonu'da ki hükümet konağının önünde yer alıyor
1 ve 2 resimde ki bina tarihi hükümet konağı
Çevresindeki 19- yüzyıl anıtsal kamu yapılarıyla birlikte geçmişe ait bir panorama oluşturan Hükümet Konağı 1902 yılında ulusal mimari akımının kurucusu Mimar Vedat Tek tarafından yapılmıştır
Zemin üstüne iki kat olarak yapılan bina, stil açısından batı klasizmi ile dış duvar süslemeleri ve pencere şekillerindeki Osmanlı oryantalizminin bir eklektizmini taşımaktadır
Yapı 102 senedir hem işlevini değiştirme*den hem de ciddi bir anlamda bir restorasy*on geçirmeksizin günümüzde Kastamonu'nun yaşayan sembollerinden biri olarak varlığını sürdürmektedir
Çanakkale Savaşlarından başlayarak Milli Mücadele yıllarında artarak devam eden Kastamonu insanının göstermiş olduğu yararlılıklar nedeniyle, Mustafa Kemal Atatürk 1925 yılı 23 Ağustos günü Kastamonu İnebolu ilçesinden başlatmış olduğu "Şapka ve Kıyafet İnkılâbı" ile onurlandırmıştır Mustafa Kemal Atatürk'ün bu inkılâbı gerçekleştirmek için seçtiği yer; milletini seven geleneklerine bağlı ve uygar Kastamonu halkının arası olması tesadüfi değildir
Türkiye'de bir ilk ve tek olarak TBMM tarafından 9 Nisan 1924 tarihinde İnebolu ilçemiz Mavnacılar Loncasına verilmiş olan Beyaz Şeritli İstiklâl Madalyası ve Vesikası'da Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin ilimize vermiş olduğu yüksek onurlardan bir diğeridir
Milli Mücadelede hiç işgal görmediği halde verdiği şehit sayısı ile en fazla şehit verenler sıralamasında üçüncü il olan Kastamonu'nun Milli Kurtuluşa vermiş olduğu destek her anlamda büyüktür
Savaşın kazanılmasında önemli bir etken olan İnebolu-Ankara lojistik hattında, İnebolu mavnacılarından başlayarak, kağnı kollarını çeken Şerife Bacılar, Halime Çavuşlar, Necibe Nineler ve 10 Aralık 1919 tarihinde Anadolu'nun ilk kadınlar mitingini yapan kadınlarımız, Kastamonu'nun Milli Mücadelede ki anıtsal isimleri olmuşlardır
I– GİRİŞ
Kastamonu İli doğal ve kültürel değerler yönünden zengin bir bölgedir Küre Dağları, bir milyon yıllık Ilgarini Mağarası, dünyaca ünlü macera dolu Valla kanyonu, Ilgaz Dağı kış sporları turizm merkezi, Karadeniz ’e 170 kmlik sahili, kaya mezarları, yaylaları ,konakları, Selçuklu ve Osmanlı dönemine ait tarihi ve mimari özelliklere sahip olan yapıları zenginliklerden bazı örneklerdir
Kastamonu’daki turizm potansiyeli aynı zamanda çeşitlilik de arz etmekte ve kıyı turizminden kış turizmine çok geniş bir yelpazede yılın on iki ayında turizm hizmetleri sunulabilmektedir
İl’ de Ilgaz Dağı Milli Parkı ve Küre Dağları Milli Parkı ile Ilgaz Dağı kış turizmi tesisleri, yat turizmine elverişli koyları, tarihin çeşitli dönemlerine ait eserleri, eşsiz tabiatı ile dört mevsim yerli ve yabancı turistlerin gözde beldesi olmaya namzettir
İl ‘in bu turizm potansiyelinin daha iyi kullanılabilmesi, değerlendirilebilmesi için yerli ve yabancı turizm yatırımcılarını bölgeyi görüp- incelemeleri önerilmektedir
II – TARİHÇE
Bilinen tarihi yaklaşık 4000 yıl öncesine dayanan Kastamonu adını kurucuları Gas’ lara atfen, Gas ülkesi anlamında Gas Tumanna'dan almaktadır Hititlerden başlayarak Frig,Lidya,Pers,Roma,Bizans, Selçuklu, Danişmendli, Candaroğulları ve daha sonra 1460'ta Osmanlı egemenliğine girmiş ve Cumhuriyet dönemine kadar Osmanlının önemli kentlerinden olmuştur Bu kültürel sürekliliği temsil eden sayısız dini ve sivil yapıyı kent merkezi ve ilçelerinin tarihi dokusunda barındırır
Öte yandan Cumhuriyet tarihimizde de Kastamonu'nun ayrı bir önemi vardır Ulusal Bağımsızlık Savaşı sırasında güvenli bir liman kenti olarak İnebolu'dan Ankara'ya lojistik destek sağlamış, Mustafa Kemal ATATÜRK tarafından 23 Ağustos 1925 tarihinde Kıyafet ve Şapka Devrimi'nin açıklandığı kent olarak özel bir anlam kazanmıştır
III-İLİN İDARİ YAPISI
Kastamonu İlinde İlçe sayısı 20’dir Kastamonu İlinde merkez dahil 21 Belediye, 1071 köy bulunmaktadır Köy sayısı bakımından Türkiye’de ikinci sırada yer almaktadırKöylere bağlı ayrıca 2558 adetyerleşimbirimivardı
IV-FİZİKİ YAPISI
Türkiye’nin Batı Karadeniz Bölgesinde yer alan Kastamonu İl’ i doğusunda Sinop, Batısında Bartın ve Karabük, güneyinde Çankırı ve güney-doğusunda Çorum İl’ i ile sınır oluşturmaktadır Kuzeyinde ise Karadeniz ile çevrilidir 13108 km2 alan üzerinde yer alan Kastamonu Türkiye topraklarının %17’ sini oluşturmaktadır İl merkezinin denizden yüksekliği 780 mt dir Karadeniz’e 170 km’ lik sahil bandı ile açılır
V – COĞRAFİ YAPI
Kastamonu İli, fiziki olarak doğu-batı yönünde uzanan Kuzeyde İsfendiyar (Küre) ve güneyde Ilgaz dağlarıileşekillenmiştir
İsfendiyar dağları sahile paralel uzanır ve kıyıdan itibaren yükselerek güneyde Gök ırmak ile sınırlanırİsfendiyar dağları sarp yamaçlı ve geçilmesi güç dereler meydana getirerek uzanırlar
VI – NÜFUS YERLEŞİM
2000 nüfus sayımına göre İl nüfusu 376725’ tir Bu nüfusun 176810’u şehir, 199915’i köylerde yaşamaktadır İl’in toplam nüfusu önceki sayımlara göre azalmıştır Nüfusun azalmasının en büyük sebebi ise özellikle köylerden büyük şehirlere verdiği göçtür En çok göç verdiği iller İstanbul, Zonguldak, Ankara, Kocaeli ve İzmir dir Göç olayı İl’in yaş ve cinsiyet yapısını da etkilemektedir Okur – Yazar oranı yüksek olup fakülte ve yüksek okul mezunu sayısı artmaktadır
VII – İŞ DÜNYASI ( İLİN EKONOMİK KAYNAKLARI )
İlimizin ekonomisi genel olarak tarım, hayvancılık ve ormana dayanmaktadır Son yıllarda turizm çeşitliliğine ağırlık verilerek, turizm sektörünün canlandırılmasına gayret edilmektedir Bozulmamış, tahrip olmamış tabiatı, kültürü, el sanatları ile büyük turizm potansiyeline sahiptir
Gelecekte turizm, il için önemli bir ticaret ve ekonomi kaynağı teşkil edecektir
İl ekonomisine hakim olan en önemli sektör tarımdır Tarımsal etkinlik bitkisel üretime ve ülkenin zengin orman kuşağı üzerinde yer alması sebebi ile ormancılığa dayanmaktadır İlin genel yüzölçümünün %60’ını tarım alanları teşkil eder Üretilen tarım ürünleri; buğday, arpa, çeltik ve patatestir Sanayi bitkisi olarak da şeker pancarı, kendir, sarımsak üretilmektedir Tüm Türkiye’de üretilen sarımsağın %14’ ü ilimizde üretilmektedir Yıllık 16000 tonu bulmaktadır Hava şartları meyvecilik için müsait olup, başlıca meyveler; elma, armut, üryani eriği, ve üzümdür Ormanlık alan ve ağaç türü zenginliği açısından ülkemizin önde gelen illerinden biridir Öte yandan ormanlarda elde edilen üretim ülke ekonomisine büyük katkı sağlamaktadır Yıllık ortalama endüstriyel odun üretimi 500000 m3 miktarındadır
İlin iklim ve doğal yapı olarak hayvancılığa elverişlidir İl’ de şeker, yem, süt fabrikalarının varlığını hayvancılığı destekleyen önemli etkenlerdir Süt üretiminin değerlendirilmesi için öncelik ve ağırlık verilmektedir Kovan arıcılığı yaygın haldedir Baraj ve göllerde alabalık yetiştiriciliği yaygınlaşmıştır
Halen 16 işletmede alabalık işletmeciliği yapılmaktadır Toplam üretim kapasitesi 416 ton/yıl dır Sanayi bakımından çok gelişmemiştir Sanayi kuruluşlarının çoğu iktisadi kamu kuruluşudur Bunlar; Eti bank Küre Bakırlı Prit İşletmesi, Şeker Fabrikası, SEKA’dır Abana, Elektro Mekanik Sanayi, Tosya Yem ve Tosya Meyve Suyu Fabrikaları diğer sanayi kuruluşlarıdır
Yem fabrikaları, un fabrikaları, süt mamulleri fabrikaları, ağaç mobilya ve orman ürünleri (sunta, kontrplak fabrikası) Tosya İlçesinde tekstil sanayi (kıl ipliği ve tela üretimi), tuğla ve konfeksiyon fabrikası mevcutturİl Merkezinde ve Seydiler İlçesinde Organize Sanayi siteleri teşkil edilmektedir Ayrıca 7 adet küçük sanayi sitesi faaliyetti olup 12 adet daha inşaat halindedir
VIII – ULAŞIM
İlimiz İstanbul’a 508 km, Ankara’ya 245 km mesafededir Kastamonu Hava Alanının 2370mt Uzunluğundaki pist yapımı tamamlanmıştır Karadeniz'e 170 kmlik bir sahil bandı ile açılan İlde 6 ilçesi deniz kıyısındadır
İnebolu İlçesi'nde küçük tonajlı gemilerin yük alıp boşaltabilecekleri bir limana sahip olup,ayrıca, Cide, Abana, Çatalzeytin ilçelerinde küçük limanlar mevcuttur
Şehir merkezinin tam ortasından bu su kanalı mı desem,dere mi desem, geçiyor
Kastamonu Kalesi;
Şehrin batısında bir ana kaya kütlesi üzerinde bulunan kale MS 12 yy'da Komnenoslar tarafından yaptırılmıştır Orijinal yapıdan günümüze sadece iç kale kısmı ulaşmış olan Kalenin dış surları 18yy sonlarında yok olmuştur
Kalenin çeşitli dönemler içerisinde geçir*miş olduğu değişiklikler, yapının bir Ortaçağ Bizans yapısından çok Türk mimarisini yansıtmasına neden olmuştur
Kalenin şehirden yaklaşık 120 metre yük*sekte olması ve ulaşım yönünden oldukça kolay olması Kastamonu'yu panoramik açıdan izlenebilecek en iyi yer konumunda olmasını da sağlamıştır Kale içerisinde sarnıçlar, zindan, kaçış tünelleri ve "Bayraklı Sultan" olarak anılan türbe bulunmaktadır
Kastamonu "Evliyalar Şehri" olarak da ünlenmiştir Başta Şaban-ı Veli olmak üzere birçok alimden kalan eserler ve hatıralar Kastamonu'yu turizmde ilgi odaklarından biri haline getirmiştir
122 yıllık tarihi Abdurrahman Paşa Lisesi;
1883 yılında Kastamonu Valiliği'ne tayin edilen Abdurrahman Paşa, ileri görüşlü ve saygın bir devlet adamıdır İmparatorluğun içine düştüğü durumdan kurtulmasının ancak eğitim alanında yapılacak reformlarla mümkün olabileceğini görmüştür
Valiliğinin ikinci senesinde, 1884 yılında şehir merkezinde Darülmuallimin ve Askeri Rüştiye gibi okullann hemen açılmasını sağlamıştır Bununla da yetinmemis; İstanbul dışında ve özellikle Anadolu'da, idâdî (lise) statüsünde henüz bir mektep yok iken Kastamonu'da idâdî adıyla bir okulun açılmasına karar vermiştir
İlkin binanın resimlerini çizdirmiş veya bugünkü adıyla projesini yaptırmış ve Maârif Nezâreti'nden müsaade istemiştir Gerekli izin alınmış ve Anadolu'da ilk idadinin temeline 30 Mart 1885 günü kazma vurulmuştur 2 Mayıs 1885 günü de resmî bir törenle temel atılmıştır
Ortaokuldan mezun olan öğrenciler mağdur olmasın,sene kaybetmesin diye inşaat bitmeden Askeri Rüştiyenin bir koğuşunda öğrenime başlanmıştır
Saat kulesi;
Anadolu’nun çoğu şehrinde ve Osmanlı hakimiyetinde kalmış bazı yerlerde olan saat kulesinden bir tanede Kastamonu şehir merkezinde var
Kastamonu Hükümet Konağı’nın arkasındaki, şehrin doğusunda bulunan yamaç üzerindeki Saat Kulesi’ni Kastamonu Valilerinden Abdurrahman Nureddin Paşa 1884-1885 yıllarında yaptırmış ve saatini de Avrupa’dan getirtmiştir
Saat Kulesi kare bir kaide üzerinde 12 m yüksekliğindedir Açık sarı ve açık yeşil renkte kesme taştan yapılmıştır Yuvarlak kemerli bir kapı ile içerisine girilen kule, içten iki katlıdır Dört yöne de yuvarlak ve geniş pencereler açılmıştır Katlar arası dışarıya taşkın silmelerle belirlenmiştir
Kulenin ikinci katında bulunan saatin malzemeleri ve onun üzerinde de çanı bulunmaktadır Kulenin üzeri piramidal bir külahla örtülmüştür
Coğrafi yapı;
Dağların üzerindeki akarsuların oluşturmuş olduğu derin vadi, kanyon, şelale ve diğer jeolojik oluşumlarla eşsiz bir doğal güzelliğe sahip olan Kastamonu, 1600 metreye varan yaylaları, 135 kilometrelik sahili ve Ilgaz Dağlarındaki kış turizmi ile Türkiye'ni ender turizm çeşitliliğine sahip kentlerinden biridir
Coğrafi bakımdan yeryüzü şekillerinin dağılımına bakıldığında, Kastamonu'nun %764'ü dağlık, % 216'sı platolar ve % 38'i ise ovalardan oluştuğu görülür Bu coğrafi dağılımda ormanlarımız yaklaşık olarak %64'lük bir alanı kaplarken tarım alanları ise %30'luk bir paya sahiptir
Doğal Bitki Örtüsü
Kastamonu ilinde orman ve fundalıklar önemli bir oran teşkil etmektedir (%64), ormanlar daha fazladır (%56) ve Kastamonu İl merkezinin kuzeyinde sahil şeridi boyunca uzanan dağ silsileleri üzerinde iyice sıklaşır ve bu bölgeler sık orman bölgesidir
İlin Güneyinde Ilgaz bölgesinde de yaprağını dökmeyen oldukça sık orman örtüsü hakimdir, ilde genelde orman ağaçları Kızılcam, Karaçam, Sarıçam, Göknar, ardıç gibi ibrelilerle Kayın, Meşe, Kavak, Kestane ve Çınar gibi yapraklılardan oluşmaktadır Ayrıca Ormangülü, Çobanpüskülü, Kocayemiş, Böğürtlen, Yabani fındık gibi ağaççıklar da görülmektedir Yağış ve nem oranı yüksek olduğundan zengin bir orman altı örtüsü vardır
Ağaç örtüsünün bulunmadığı ve tarım yapılmayıp mera olarak kullanılan kısımlarda çeşitli türden buğdaygil ve baklagil yer bitkileri yer almaktadır Bunun dışında örtünün bozulduğu yerlerde bazı dikenli bitkiler görülmektedir
ALINTI
|