Kadin Haklari

4 SoYASAL HAKLAR


Siyasi Sosyallesme Kuramları olarak adlandırılan ve kadının siyasal karar alma süreçlerinden

ayrı kalmasının toplumsal yapıya etkilerini irdeleyen sosyolojik çalısmalar toplumsal

gelismeye ve tipiklestirmeye bu egilimin etkisinin ne derece önemli oldugunu göstermektedir

Kız ve erkek çocuklarının, çocukluktan itibaren ayrı ilgi alanlarına itilmeleri ve sosyallesme

sürecinde erkege karar verme rolü yüklenirken, kız çocuklarına edilgen olus, bagımlılık ve

ikincillik rolleri ögretilmektedir Bu durum dogal olarak siyasal karar alma süreçlerinden

kadının uzaklasması sonucunu dogurmaktadır

Siyasal haklar açısından Türkiye Cumhuriyeti'nin iki temel ekseni üzerinde durmak gerekir

Bunlar ulusçuluk ve uygarlıktır Bu iki amacın gerçeklesmesi için toplumsal yasam içinde

kadının konumunun güçlendirilmesi gerekiyordu Bu hedef çerçevesinde yaratılan yeni kadın

tipini Halide Edip Adıvar söyle çizmektedir: "Ulusu için yararlı olmaya çalısan, siyası alanda

erkeklerin yanında yerini alan, buna karsın müsfikliginden kaybetmeyen, agırbaslı, arkadas,

vatanının anası, halkçı kadın" tipi Bu yaklasımda birbirine karsıt olarak algılanan degerleri

uzlastırarak yeni bir kadın imgesi yaratmıstır Bu imgenin toplumsal yasama ve yönetimine

etkin katılımı siyasal hakların tanınması ile gerçeklesebilecektir


Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ikinci döneminin sonlarına dogru, kadınlara siyasi hakların

verilmesi yolunda kadınlar tarafından dileklerde bulunulmus, bazı konferanslar verilmis bu

konuda bir takım kadın dernekleri harekete geçmistir

Türk kadınının siyasal haklardan yararlanması da Atatürk’ün ileri görüslülügü ile dünya

ülkelerinin bir çogundan önce olmustur 3 Nisan 1930 gün ve1580 sayılı yasayla Türk

kadınının önce belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınmıstır Daha sonra 26

Ekim 1933 gün ve 2349 sayılı kanunla da kadınlar köy ihtiyar heyetlerine ve muhtarlıga

seçme ve seçilme haklarını elde etmislerdir Daha sonra 1934 tarihli ve 2599 sayılı yasayla

milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanınmıstır

1935 yılında yapılan ilk genel seçimde de 18 kadın milletvekili Türkiye Büyük Millet

Meclisine girmistir Bu günümüze kadar mecliste ulasılmıs en yüksek milletvekili kadın üye

sayısıdır Ne yazık ki egitimli kadın sayısı Cumhuriyet’in ilk yıllarına göre çok artmıs

olmasına ragmen halen yeteri kadar kadın temsilinin mecliste yer aldıgından söz edemeyiz

Kadınların siyasal haklarını kullanmaları bakımından 1935-1991 dönemi incelendiginde kadın

temsilcilerin tek partili dönemde Meclis içindeki oranlarının daha yüksek oldugu, çok partili

demokrasiye geçildigi dönemde ise kadın parlamenter sayısının giderek azaldıgı

görülmektedir