Cevap : Çıkıklar, Yumuşak Doku ve Bağ Yaralanmaları

**Şengül Şirin** · 03-23-2012

B-Hematom

Hematom kas içi (intramüsküler) veya kas dokuları arasında (intermüsküler) olabilir

Kas içindeki kanamaya yırtılma ve / veya darbe neden teşkil eder

intramüsküler kanamalar yüzeyel ve derin olmak üzere iki çeşittir

Ayrıca, oluşan hematom kompartıman basıncının artmasına yol açabilir

intramuskuler hematom (derin) intramuskuler hematom (yüzeyel)
intermuskuler hematom

Tendon yaralanmaları:

Kas dokusu, kontraksiyonun iletildiği bir tendon ile kemiğe bağlıdır

Tendonlar çok güçlüdür ve 50- 100 N/mm2'lik tensil
bir güçleri vardır

Yaralanma Türleri:
Tendonlarda yaralanmalar yırtılmalar ve inflamasyonlar olarak ikiye ayrılır ve sıklıkla avasküler yada dolaşımı yetersiz bölgelerde yer alırlar

Total Tendon Yırtılması (3

derece sprain)

Total tendon yırtılması genelde dejenere tendonda olur ve özellikle antremandan yoksun, birkaç yıl sonra tekrar spora dönen, yaşlı atletlerde oldukça yaygındır

Buna ek olarak Diyabet, kollagen doku hastalıkları, mikrotravmalar, aşırı kullanım ve gereksiz enjeksiyonlar sonrası da görülebilir

En sık yırtılan tendonlar aşil tendonu, patellar yada kuadriseps tendonu, rotator cuff (supraspinatus), biseps ve diğer

Tedavi seçenekleri:
• Özellikle genç atletlerde, ameliyat sonrası birkaç hafta (4-6 hafta) boyunca alçı veya "fonksiyonel koruyucu cihaz" ile immobilizasyon

• Cerrahi uygulamadan, sadece alçı yada " fonksiyonel koruyucu cihaz" ile immobilizasyon

• Propriyoseptif egzersizler ile erken hareket Kısmi Tendon Yırtılması (1

ve 2

dercede sprain)
Bu tür yarlanmada, tendonun bir kısmı yırtılmıştır, sağlam lifler mevcuttur, hareket vardır ama ağrılıdır Tedavi:
• Aralıklı, kısa sürelerde buz uygulama, kompresif ve destekleyici bandajlar veya fonksiyonel koruyucu cihazlar kullanılabilir

• Artan yoğunlukta propriyoseptif fizyoterapi ve NSAI medikasyon uygulanması gereken girişimlerdir

Spora dönüş süresi bu durum karşısında ortalama 8- 12 hafta arasında olmalıdır

Dislokasyonlar:

Dislokasyon eklem yüzlerinin birbirinden ayrılarak eklem bütünlüğünün bozulmasıdır Sublüksasyonda ise eklem yüzleri teması korur, minör ayrılma mevcuttur

Sublüksasyonlar ve dislokasyonlar kırıklarla birlikte olabilir Diğer yaralanmalarda olduğu gibi ağrı çok fazla olabilir ve redüksiyon sağlanana kadar devam edebilir

Dislokasyonlarda eklem kontürleri ve kemiksel yapıların ilişkisi bozulabilir

Aktif ve pasif hareketler kısıtlı veya hiç olmayabilir

Ekstremite pozisyonu çıkık tipinin tanısında belirleyicidir

Radyografi teşhis ve tedavinin yönlendirilmesinde önemlidir

Çıkıklarla birlikte nörovasküler yaralanma olasılığı akılkdan çıkarılmamalıdır

Çıkığın acil olarak tedavisi gerekir

Eğer eğitimli bir kişi varsa çıkığın olduğu yerde redüksiyon denenmelidir

Aksi halde hasta hasta acil servise kaldırılmalıdır

Eğer kapalı redüksiyon başarılamazsa açık redüksiyon yapılmalıdır

Rehabilitasyonun da çıkıkların tedavisnde önemi unutulmamalıdır

Ligament Yaralanma Çeşitleri:

1) Tanım olarak kısmi bir yırtılma yalnızca ligament fiberlerini içerir

Eklem stabilitesini etkilemez

Ligamentin bir kısmı hasar görmemişken, bir parçası yırtılabilir ya da kemiğin bir kısmı ile ya da olmaksızın ligament kopabilir

2) Tam yırtılma fiberlerin çoğunluğunu ya da tüm ligamenti içerir ve etkilenen eklem stabilitesidir

a) Ligament uçları tamamen ayrılacak şekilde yırtılmış olabilir

b) Ligamentin kemikle bağlantısı tamamen kesilmiş olabilir

c) Ligamentin bağlı olduğu kemik parçası ile beraber kopmuş olabilir

Kısmi Yırtılma:

a) Birinci derece (bir, iki fiberin kopmuş olması)
b) Minor ikinci derece yırtılma (fiberlerin %50'sinden azının kopmuş olması)
Her iki durumda da eklem stabildir

Tam Yırtılma:
a) Major ikinci derece yırtılma (fiberlerin %50'sinden fazlasının kopmuş olması)
b) Üçüncü derecede yırtılma (Tüm fiberlerin kopması)
Her iki durumda da eklem instabildir

Ligament fiberlerindeki bir zedelenme genellikle kanama ile beraber görülür

Eklem ve ligament zedelenmeleri genellikle sportif faaliyetler sonucu ve daha çok diz, ayak bileği, dirsek, el bileği ve omuzda görülür

Semptomlar
•Kanama sonucu eklem civarında hassasiyet, şişlik ve ekimoz gözlenir

•Kanama hemartroza (eklem içi kanama) neden olabilir

•Ağrı
•Klinik veya fonksiyonel instabilite Tedavi:
Akut ligament incinmelerinde
•Ekleme soğuk uygulayın (buz torbası, soğuk su vs

)
•Ekleme kompresyon (elastik bandaj vs

) yapın
•Yaralanan ekstremiteye yük binmesini önleyin ve dinlendirin, immobilizasyon •Ekstremiteyi eleve edin

03-23-2012	#2
Şengül Şirin	Cevap : Çıkıklar, Yumuşak Doku ve Bağ Yaralanmaları B-Hematom Hematom kas içi (intramüsküler) veya kas dokuları arasında (intermüsküler) olabilir Kas içindeki kanamaya yırtılma ve / veya darbe neden teşkil eder intramüsküler kanamalar yüzeyel ve derin olmak üzere iki çeşittir Ayrıca, oluşan hematom kompartıman basıncının artmasına yol açabilir intramuskuler hematom (derin) intramuskuler hematom (yüzeyel) intermuskuler hematom Tendon yaralanmaları: Kas dokusu, kontraksiyonun iletildiği bir tendon ile kemiğe bağlıdır Tendonlar çok güçlüdür ve 50- 100 N/mm2'lik tensil bir güçleri vardır Yaralanma Türleri: Tendonlarda yaralanmalar yırtılmalar ve inflamasyonlar olarak ikiye ayrılır ve sıklıkla avasküler yada dolaşımı yetersiz bölgelerde yer alırlar Total Tendon Yırtılması (3derece sprain) Total tendon yırtılması genelde dejenere tendonda olur ve özellikle antremandan yoksun, birkaç yıl sonra tekrar spora dönen, yaşlı atletlerde oldukça yaygındır Buna ek olarak Diyabet, kollagen doku hastalıkları, mikrotravmalar, aşırı kullanım ve gereksiz enjeksiyonlar sonrası da görülebilir En sık yırtılan tendonlar aşil tendonu, patellar yada kuadriseps tendonu, rotator cuff (supraspinatus), biseps ve diğer Tedavi seçenekleri: • Özellikle genç atletlerde, ameliyat sonrası birkaç hafta (4-6 hafta) boyunca alçı veya "fonksiyonel koruyucu cihaz" ile immobilizasyon • Cerrahi uygulamadan, sadece alçı yada " fonksiyonel koruyucu cihaz" ile immobilizasyon • Propriyoseptif egzersizler ile erken hareket Kısmi Tendon Yırtılması (1 ve 2 dercede sprain) Bu tür yarlanmada, tendonun bir kısmı yırtılmıştır, sağlam lifler mevcuttur, hareket vardır ama ağrılıdır Tedavi: • Aralıklı, kısa sürelerde buz uygulama, kompresif ve destekleyici bandajlar veya fonksiyonel koruyucu cihazlar kullanılabilir • Artan yoğunlukta propriyoseptif fizyoterapi ve NSAI medikasyon uygulanması gereken girişimlerdir Spora dönüş süresi bu durum karşısında ortalama 8- 12 hafta arasında olmalıdır Dislokasyonlar: Dislokasyon eklem yüzlerinin birbirinden ayrılarak eklem bütünlüğünün bozulmasıdır Sublüksasyonda ise eklem yüzleri teması korur, minör ayrılma mevcuttur Sublüksasyonlar ve dislokasyonlar kırıklarla birlikte olabilir Diğer yaralanmalarda olduğu gibi ağrı çok fazla olabilir ve redüksiyon sağlanana kadar devam edebilir Dislokasyonlarda eklem kontürleri ve kemiksel yapıların ilişkisi bozulabilir Aktif ve pasif hareketler kısıtlı veya hiç olmayabilir Ekstremite pozisyonu çıkık tipinin tanısında belirleyicidir Radyografi teşhis ve tedavinin yönlendirilmesinde önemlidir Çıkıklarla birlikte nörovasküler yaralanma olasılığı akılkdan çıkarılmamalıdır Çıkığın acil olarak tedavisi gerekir Eğer eğitimli bir kişi varsa çıkığın olduğu yerde redüksiyon denenmelidir Aksi halde hasta hasta acil servise kaldırılmalıdır Eğer kapalı redüksiyon başarılamazsa açık redüksiyon yapılmalıdır Rehabilitasyonun da çıkıkların tedavisnde önemi unutulmamalıdır Ligament Yaralanma Çeşitleri: 1) Tanım olarak kısmi bir yırtılma yalnızca ligament fiberlerini içerir Eklem stabilitesini etkilemez Ligamentin bir kısmı hasar görmemişken, bir parçası yırtılabilir ya da kemiğin bir kısmı ile ya da olmaksızın ligament kopabilir 2) Tam yırtılma fiberlerin çoğunluğunu ya da tüm ligamenti içerir ve etkilenen eklem stabilitesidir a) Ligament uçları tamamen ayrılacak şekilde yırtılmış olabilir b) Ligamentin kemikle bağlantısı tamamen kesilmiş olabilir c) Ligamentin bağlı olduğu kemik parçası ile beraber kopmuş olabilir Kısmi Yırtılma: a) Birinci derece (bir, iki fiberin kopmuş olması) b) Minor ikinci derece yırtılma (fiberlerin %50'sinden azının kopmuş olması) Her iki durumda da eklem stabildir Tam Yırtılma: a) Major ikinci derece yırtılma (fiberlerin %50'sinden fazlasının kopmuş olması) b) Üçüncü derecede yırtılma (Tüm fiberlerin kopması) Her iki durumda da eklem instabildirLigament fiberlerindeki bir zedelenme genellikle kanama ile beraber görülür Eklem ve ligament zedelenmeleri genellikle sportif faaliyetler sonucu ve daha çok diz, ayak bileği, dirsek, el bileği ve omuzda görülür Semptomlar •Kanama sonucu eklem civarında hassasiyet, şişlik ve ekimoz gözlenir •Kanama hemartroza (eklem içi kanama) neden olabilir •Ağrı •Klinik veya fonksiyonel instabilite Tedavi: Akut ligament incinmelerinde •Ekleme soğuk uygulayın (buz torbası, soğuk su vs) •Ekleme kompresyon (elastik bandaj vs) yapın •Yaralanan ekstremiteye yük binmesini önleyin ve dinlendirin, immobilizasyon •Ekstremiteyi eleve edin __________________ Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır