Cevap : KOBİ’ler İçin Türkiye Finansal Raporlama Standardı Hakkında Tebliğ (Sıra No: 208)

**Şengül Şirin** · 11-03-2010

22

15 Finansal araçların ihracından sonraki dönemlerde, borç bileşeni ile vade tarihinde ödenecek anapara tutarı arasındaki fark, etkin faiz yöntemi kullanılarak (bakınız: 11

15-11

20 paragrafları), sistematik bir şekilde ek faiz gideri olarak muhasebeleştirilir

Bu bölümün eki, ihraççının dönüştürülebilir borcunu muhasebeleştirmesine ilişkin bir örnek sunmaktadır

İşletmenin geri satın alınan kendi payları

22

16 İşletmenin geri satın alınan kendi payları, işletme tarafından ihraç edilen ve daha sonra işletme tarafından geri alınan özkaynağa dayalı finansal araçlardır

Özkaynaktan, işletmenin geri satın alınan kendi paylarına karşılık verdiği bedelin gerçeğe uygun değeri düşülür

İşletmenin kendi paylarının satın alımından, satışından, ihracından ya da iptalinden dolayı kâr veya zararda herhangi bir kazanç ya da kayıp tutarı muhasebeleştirilmez

Ortaklara yapılan dağıtımlar

22

17 Ortaklara (özkaynağa dayalı finansal araçların hamillerine) yapılan dağıtımların, ilgili vergi avantajları da dikkate alınarak netleştirilmiş tutarları, özkaynaktan düşülür

Paragraf 29

26, temettülere ilişkin olarak yapılacak vergi kesintilerinin muhasebeleştirilmesi hakkında yol gösterici hükümler içermektedir

22

18 Bazı durumlarda ortaklara, temettü olarak nakit yerine diğer varlıklar dağıtılır

Bu tür bir dağıtım ilan edildiğinde ve ortaklara nakit olmayan varlıklar dağıtma yükümlülüğü bulunduğunda, bir borç muhasebeleştirilir

Borç, dağıtılacak olan varlıkların gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçülür

Her bir raporlama dönemi sonunda ve ödeme gününde, ödenecek temettüün defter değeri gözden geçirilir ve bu değer, dağıtılacak varlıkların gerçeğe uygun değerlerindeki değişiklikleri yansıtacak şekilde düzeltilir

Dağıtılacak varlıkların gerçeğe uygun değerlerinde değişiklik olması durumunda, söz konusu değişiklikler, dağıtım tutarında düzeltmeler olarak özkaynakta muhasebeleştirilir

Kontrol gücü olmayan pay ve konsolide bir bağlı ortaklığın paylarına ilişkin işlemler

22

19 Konsolide finansal tablolarda, bağlı ortaklığın net varlıklarındaki kontrol gücü olmayan paylar, özkaynaklara dâhil edilir

Bir ana ortaklığın, bağlı ortaklık üzerinde kontrol gücü sağlayan payında, kontrolün kaybına yol açmayan değişiklikler, özkaynak sahiplerinin bu sıfatları ile yaptıkları işlemler olarak değerlendirilir

Buna bağlı olarak, kontrol gücü olmayan payın defter değeri, ana ortaklığın, bağlı ortaklığın net varlıklarındaki payına ilişkin değişikliği yansıtacak şekilde düzeltilir

Kontrol gücü olmayan payın düzeltildiği tutar ile ödenen ya da alınan bedelin gerçeğe uygun değeri arasındaki fark, eğer varsa, doğrudan özkaynaklarda muhasebeleştirilir ve ana ortaklığın özkaynak sahiplerine atfedilir

Bu değişiklikler sonucunda herhangi bir kazanç veya kayıp muhasebeleştirilmez

Ayrıca, bu tür işlemlerin bir sonucu olarak varlıkların (şerefiye de dâhil olmak üzere) veya borçların defter değerlerinde ortaya çıkabilecek herhangi bir değişiklik de muhasebeleştirilmez

Bölüm 22 - Ek

İhraç edenin dönüştürülebilir borcu muhasebeleştirmesine ilişkin örnek
Bu Ek, Bölüm 22’ye eşlik etmekle birlikte, Bölüm 22’nin ayrılmaz bir parçası mahiyetinde değildir

Bu Ek, 22

13-22

15 paragraflarındaki hükümlerin uygulanmasına ilişkin rehberlik sağlamaktadır

İşletme, 1 Ocak 20X5’te 500 adet dönüştürülebilir tahvil ihraç etmiştir

Tahviller, her biri 100 TL’lik nominal değer üzerinden ihraç edilmiş, işlem maliyeti bulunmayan beş yıl vadeli tahvillerdir

İhraçtan elde edilen toplam tutar 50,000 TL’dir

Faiz tutarı, her dönem sonunda, yıllık olarak yüzde 4 faiz oranı üzerinden ödenecektir

Her bir tahvil, hamilinin kararı ile vadeye kadar herhangi bir tarihte 25 adet adi paya dönüştürülebilir

Tahvillerin ihraç edildiği tarihte, dönüştürme opsiyonu bulunmayan benzer bir borçlanma aracı için piyasa faiz oranı yüzde 6’dır

Araç ihraç edildiğinde ilk olarak borç unsuru değerlenmeli ve ihraçtan elde edilen toplam tutar (bu tutar, söz konusu aracın bir bütün olarak gerçeğe uygun değeridir) ile borç unsurunun gerçeğe uygun değeri arasındaki fark, özkaynak unsuruna tahsis edilmelidir

Borç unsurunun gerçeğe uygun değeri, yüzde 6 iskonto oranı kullanmak suretiyle bugünkü değerinin belirlenmesi ile hesaplanır

Hesaplamalar ve günlük defter kayıtları aşağıda gösterilmiştir:

TL

Tahvil ihracından elde edilen toplam tutar (A)

50,000

Beş yılın sonundaki anaparanın bugünkü değeri (aşağıda gösterilen hesaplamalara bakınız)

37,363

Yıllık olarak dönem sonlarında beş yıl boyunca ödenecek faiz tutarının bugünkü değeri

8,425

Borcun bugünkü değeri, yani borç unsurunun gerçeğe uygun değeri (B)

45,788

Kalan, yani özkaynak unsurunun gerçeğe uygun değeri (A) – (B)

4,212

Tahvilleri ihraç eden, 1 Ocak 20X5’teki ihraç sırasında aşağıdaki kaydı yapar:

Nakit

50,000 TL

Finansal Borç – Dönüştürülebilir Tahvil

45,788 TL

Özkaynak

4,212 TL

4,212 TL, tahvillerin ihracındaki iskonto tutarıdır; bu nedenle kayıt “brüt” olarak da gösterilebilir:
Nakit

50,000 TL

Tahvil İskontosu

4

212 TL

Finansal Borç – Dönüştürülebilir Tahvil

50,000 TL

Özkaynak

4,212 TL

İhraçtan sonra, ihraç eden, tahvil iskontosunu aşağıdaki tabloya göre itfa eder:

(a)

(b)

(c)

(d)

(e)

Faiz
Ödemesi
(TL)

Toplam

faiz gideri (TL)

% 6 x (e)

Tahvil iskontosu itfası (TL)

(b) – (a)

Tahvil

iskontosu (TL)

(d) – (c)

Net borç (TL)

50,000 – (d)

1/1/20X5

4,212

45,788

31/12/20X5

2,000

2,747

747

3,465

46,535

31/12/20X6

2,000

2,792

792

2,673

47,327

31/12/20X7

2,000

2,840

840

1,833

48,167

31/12/20X8

2,000

2,890

890

943

49,057

31/12/20X9

2,000

2,943

943

0

50,000

Toplam

10,000

14,212

4,212

20X5 yılının sonunda, ihraç eden aşağıdaki kaydı yapar:
Faiz gideri

2,747 TL

Tahvil iskontosu

747 TL

Nakit

2,000 TL

Hesaplamalar
50,000 TL tutarındaki anaparanın yüzde 6 üzerinden bugünkü değeri
50,000TL / (1

06) ^ 5 = 37,363 TL
Beş yıl boyunca her yılsonunda ödenecek yıllık 2,000 TL (50,000 TL x yüzde 4) tutarındaki faizin bugünkü değeri
2,000 TL tutarındaki faiz ödemeleri bir yıllıktır, yani 1’den n’ye kadar olan tarihlerde alınacak sınırlı sayıda (n) dönemsel ödemelerden (C) oluşan bir nakit akışıdır

Söz konusu yıllık ödemelerin bugünkü değerini bulmak için, gelecekteki ödemeler dönemsel faiz oranı (i) ile aşağıdaki formül kullanılarak iskonto edilir
Dolayısıyla, 2,000 TL tutarındaki faiz ödemelerinin bugünkü değeri
(2,000 TL / 0

06) x [1 – [(1 / 1

06) ^ 5]] = 8,425 TL’dir

Bu tutar da, aşağıdaki tabloda da gösterildiği gibi, beş ayrı 2,000 TL tutarındaki ödemenin bugünkü değerlerinin toplamına eşittir:

TL

31 Aralık 20X5’teki faiz ödemesinin bugünkü değeri = 2,000 / 1

06

1,887

31 Aralık 20X6’daki faiz ödemesinin bugünkü değeri = 2,000 / 1

06 ^ 2

1,780

31 Aralık 20X7’deki faiz ödemesinin bugünkü değeri = 2,000 / 1

06 ^ 3

1,679

31 Aralık 20X8’deki faiz ödemesinin bugünkü değeri = 2,000 / 1

06 ^ 4

1,584

31 Aralık 20X9’daki faiz ödemesinin bugünkü değeri = 2,000 / 1

06 ^ 5

1,495

Toplam

8,425

Bu tutarı hesaplamanın diğer bir yolu da, yılsonunda ödenen basit anüiteler için bugünkü değer tablosunu 5 dönem, dönem başına yüzde 6 faiz oranı ile kullanmaktır (Bu tür tablolar İnternet’te rahatlıkla bulunabilir)

Bugünkü değer faktörü 4

2124’tür

Bunun yıllık 2,000 TL ödeme ile çarpımı, 8,425 TL’lik bugünkü değeri verir

11-03-2010	#50
Şengül Şirin	Cevap : KOBİ’ler İçin Türkiye Finansal Raporlama Standardı Hakkında Tebliğ (Sıra No: 208) 2215 Finansal araçların ihracından sonraki dönemlerde, borç bileşeni ile vade tarihinde ödenecek anapara tutarı arasındaki fark, etkin faiz yöntemi kullanılarak (bakınız: 1115-1120 paragrafları), sistematik bir şekilde ek faiz gideri olarak muhasebeleştirilir Bu bölümün eki, ihraççının dönüştürülebilir borcunu muhasebeleştirmesine ilişkin bir örnek sunmaktadır İşletmenin geri satın alınan kendi payları 2216 İşletmenin geri satın alınan kendi payları, işletme tarafından ihraç edilen ve daha sonra işletme tarafından geri alınan özkaynağa dayalı finansal araçlardır Özkaynaktan, işletmenin geri satın alınan kendi paylarına karşılık verdiği bedelin gerçeğe uygun değeri düşülür İşletmenin kendi paylarının satın alımından, satışından, ihracından ya da iptalinden dolayı kâr veya zararda herhangi bir kazanç ya da kayıp tutarı muhasebeleştirilmez Ortaklara yapılan dağıtımlar 2217 Ortaklara (özkaynağa dayalı finansal araçların hamillerine) yapılan dağıtımların, ilgili vergi avantajları da dikkate alınarak netleştirilmiş tutarları, özkaynaktan düşülür Paragraf 2926, temettülere ilişkin olarak yapılacak vergi kesintilerinin muhasebeleştirilmesi hakkında yol gösterici hükümler içermektedir 2218 Bazı durumlarda ortaklara, temettü olarak nakit yerine diğer varlıklar dağıtılır Bu tür bir dağıtım ilan edildiğinde ve ortaklara nakit olmayan varlıklar dağıtma yükümlülüğü bulunduğunda, bir borç muhasebeleştirilir Borç, dağıtılacak olan varlıkların gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçülür Her bir raporlama dönemi sonunda ve ödeme gününde, ödenecek temettüün defter değeri gözden geçirilir ve bu değer, dağıtılacak varlıkların gerçeğe uygun değerlerindeki değişiklikleri yansıtacak şekilde düzeltilir Dağıtılacak varlıkların gerçeğe uygun değerlerinde değişiklik olması durumunda, söz konusu değişiklikler, dağıtım tutarında düzeltmeler olarak özkaynakta muhasebeleştirilir Kontrol gücü olmayan pay ve konsolide bir bağlı ortaklığın paylarına ilişkin işlemler 2219 Konsolide finansal tablolarda, bağlı ortaklığın net varlıklarındaki kontrol gücü olmayan paylar, özkaynaklara dâhil edilir Bir ana ortaklığın, bağlı ortaklık üzerinde kontrol gücü sağlayan payında, kontrolün kaybına yol açmayan değişiklikler, özkaynak sahiplerinin bu sıfatları ile yaptıkları işlemler olarak değerlendirilir Buna bağlı olarak, kontrol gücü olmayan payın defter değeri, ana ortaklığın, bağlı ortaklığın net varlıklarındaki payına ilişkin değişikliği yansıtacak şekilde düzeltilir Kontrol gücü olmayan payın düzeltildiği tutar ile ödenen ya da alınan bedelin gerçeğe uygun değeri arasındaki fark, eğer varsa, doğrudan özkaynaklarda muhasebeleştirilir ve ana ortaklığın özkaynak sahiplerine atfedilir Bu değişiklikler sonucunda herhangi bir kazanç veya kayıp muhasebeleştirilmez Ayrıca, bu tür işlemlerin bir sonucu olarak varlıkların (şerefiye de dâhil olmak üzere) veya borçların defter değerlerinde ortaya çıkabilecek herhangi bir değişiklik de muhasebeleştirilmez Bölüm 22 - Ek İhraç edenin dönüştürülebilir borcu muhasebeleştirmesine ilişkin örnek Bu Ek, Bölüm 22’ye eşlik etmekle birlikte, Bölüm 22’nin ayrılmaz bir parçası mahiyetinde değildir Bu Ek, 2213-2215 paragraflarındaki hükümlerin uygulanmasına ilişkin rehberlik sağlamaktadır İşletme, 1 Ocak 20X5’te 500 adet dönüştürülebilir tahvil ihraç etmiştir Tahviller, her biri 100 TL’lik nominal değer üzerinden ihraç edilmiş, işlem maliyeti bulunmayan beş yıl vadeli tahvillerdir İhraçtan elde edilen toplam tutar 50,000 TL’dir Faiz tutarı, her dönem sonunda, yıllık olarak yüzde 4 faiz oranı üzerinden ödenecektir Her bir tahvil, hamilinin kararı ile vadeye kadar herhangi bir tarihte 25 adet adi paya dönüştürülebilir Tahvillerin ihraç edildiği tarihte, dönüştürme opsiyonu bulunmayan benzer bir borçlanma aracı için piyasa faiz oranı yüzde 6’dır Araç ihraç edildiğinde ilk olarak borç unsuru değerlenmeli ve ihraçtan elde edilen toplam tutar (bu tutar, söz konusu aracın bir bütün olarak gerçeğe uygun değeridir) ile borç unsurunun gerçeğe uygun değeri arasındaki fark, özkaynak unsuruna tahsis edilmelidir Borç unsurunun gerçeğe uygun değeri, yüzde 6 iskonto oranı kullanmak suretiyle bugünkü değerinin belirlenmesi ile hesaplanır Hesaplamalar ve günlük defter kayıtları aşağıda gösterilmiştir: TL Tahvil ihracından elde edilen toplam tutar (A) 50,000 Beş yılın sonundaki anaparanın bugünkü değeri (aşağıda gösterilen hesaplamalara bakınız) 37,363 Yıllık olarak dönem sonlarında beş yıl boyunca ödenecek faiz tutarının bugünkü değeri 8,425 Borcun bugünkü değeri, yani borç unsurunun gerçeğe uygun değeri (B) 45,788 Kalan, yani özkaynak unsurunun gerçeğe uygun değeri (A) – (B) 4,212 Tahvilleri ihraç eden, 1 Ocak 20X5’teki ihraç sırasında aşağıdaki kaydı yapar: Nakit 50,000 TL Finansal Borç – Dönüştürülebilir Tahvil 45,788 TL Özkaynak 4,212 TL 4,212 TL, tahvillerin ihracındaki iskonto tutarıdır; bu nedenle kayıt “brüt” olarak da gösterilebilir: Nakit 50,000 TL Tahvil İskontosu 4212 TL Finansal Borç – Dönüştürülebilir Tahvil 50,000 TL Özkaynak 4,212 TL İhraçtan sonra, ihraç eden, tahvil iskontosunu aşağıdaki tabloya göre itfa eder: (a) (b) (c) (d) (e) Faiz Ödemesi (TL) Toplam faiz gideri (TL) % 6 x (e) Tahvil iskontosu itfası (TL) (b) – (a) Tahvil iskontosu (TL) (d) – (c) Net borç (TL) 50,000 – (d) 1/1/20X5 4,212 45,788 31/12/20X5 2,000 2,747 747 3,465 46,535 31/12/20X6 2,000 2,792 792 2,673 47,327 31/12/20X7 2,000 2,840 840 1,833 48,167 31/12/20X8 2,000 2,890 890 943 49,057 31/12/20X9 2,000 2,943 943 0 50,000 Toplam 10,000 14,212 4,212 20X5 yılının sonunda, ihraç eden aşağıdaki kaydı yapar: Faiz gideri 2,747 TL Tahvil iskontosu 747 TL Nakit 2,000 TL Hesaplamalar 50,000 TL tutarındaki anaparanın yüzde 6 üzerinden bugünkü değeri 50,000TL / (106) ^ 5 = 37,363 TL Beş yıl boyunca her yılsonunda ödenecek yıllık 2,000 TL (50,000 TL x yüzde 4) tutarındaki faizin bugünkü değeri 2,000 TL tutarındaki faiz ödemeleri bir yıllıktır, yani 1’den n’ye kadar olan tarihlerde alınacak sınırlı sayıda (n) dönemsel ödemelerden (C) oluşan bir nakit akışıdır Söz konusu yıllık ödemelerin bugünkü değerini bulmak için, gelecekteki ödemeler dönemsel faiz oranı (i) ile aşağıdaki formül kullanılarak iskonto edilir Dolayısıyla, 2,000 TL tutarındaki faiz ödemelerinin bugünkü değeri (2,000 TL / 006) x [1 – [(1 / 106) ^ 5]] = 8,425 TL’dir Bu tutar da, aşağıdaki tabloda da gösterildiği gibi, beş ayrı 2,000 TL tutarındaki ödemenin bugünkü değerlerinin toplamına eşittir: TL 31 Aralık 20X5’teki faiz ödemesinin bugünkü değeri = 2,000 / 106 1,887 31 Aralık 20X6’daki faiz ödemesinin bugünkü değeri = 2,000 / 106 ^ 2 1,780 31 Aralık 20X7’deki faiz ödemesinin bugünkü değeri = 2,000 / 106 ^ 3 1,679 31 Aralık 20X8’deki faiz ödemesinin bugünkü değeri = 2,000 / 106 ^ 4 1,584 31 Aralık 20X9’daki faiz ödemesinin bugünkü değeri = 2,000 / 106 ^ 5 1,495 Toplam 8,425 Bu tutarı hesaplamanın diğer bir yolu da, yılsonunda ödenen basit anüiteler için bugünkü değer tablosunu 5 dönem, dönem başına yüzde 6 faiz oranı ile kullanmaktır (Bu tür tablolar İnternet’te rahatlıkla bulunabilir) Bugünkü değer faktörü 42124’tür Bunun yıllık 2,000 TL ödeme ile çarpımı, 8,425 TL’lik bugünkü değeri verir __________________ Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır