Cevap : Galya-Gallia

• Mimarlık ve şehircilik

Roma fethinden önce taş mimarlık, yalnızca Akdeniz bölgelerinde yaygındı ve bu tür yapılar Keltler'den çok Ligürler e (Entremont oppidum'u) ve iberler'e (Enserune) özgüydü Keltler'in yapıları ağaç ve kerpiçtendi; alınan hava fotoğrafları içerden direklerle desteklenmiş dikdörtgen planlı büyük evlerin izlerini açığa çıkarmıştır (örneğin Olse'da Verberie evi) Yalnız oppidumların surları harçsız taşların hatıllarla bağlanmasıyla yapılmış olabilirdi Sezar'ın murus gallicus adını verdiği bu surların birçok örneğine indre, Levroux, Cher ve Châteâumeillant'da rastlanır

Narbonensis'in fethinden sonra, bazı kentler belli bir şehircilik anlayışına göre düzenlendi Bunun en ilginç örneği revaklı alanı, toplantı salonu ve peristylonlu evleriyle Glanum'da görülür Marsilya kolonilerinin en iyi korunmuş olanı Hyeres yakınında Olbia'dadır Bu koloni dikdörtgen bir sur içinde düzenlenmiştir ve kadastroludur

Sezar'ın fethi Galya'da Roma mimarlığı döneminin başlangıcı olmuştur Arles, Nîmes, Orange, Frejus vb'de terhis edilen askerler için koloniler kurulmuştur Bu kentler, forum ve büyük kamu yapılarıyla kadastrolu olarak inşa edilmiştir Sezar ve Augustus'un savaş ganimetlerinin desteğiyle bütün bu bölgelerde büyük ve görkemli şehircilik programları uygulanmıştır

• Heykelcilik,

ikinci demir çağı Keltler'i, Hallstattlılar'ın (Hirschlanden savaşçısı, VI yy) yabancısı olmadığı büyük taş heykellere fazla yer vermediler, buna karşılık ahşap heykeller yaptılar

Sezar'ın fethinden sonra, çeşitli akımlar görüldü Resmi sanat özellikle az ya da çok uyarlanmış klasik tiplere uygun tanrı heykelleri üretti; Narbonensis, Lyonve Rheinland dışında, imparator heykellerine pek rastlanmaz Bunların yerine I yy'dan başlayarak belirgin özellikli Galya -Roma heykelleri görülür: iupiter'e adanmış sütun ya da ayağın üstünde genellikle atlı iupiter bir devi yenerken gösterilmiştir; dev cehennemi ya da Barbarları temsil eder, iupiter imparatorla özdeşleşir

•Metal sanatları Roma Galyasfna bazı metal parçalar (Berthouville Bernay, Grain-court gümüş hazineleri) ithal edilmişse de bu daldaki ürünlerin çoğu yerel atölyelerden çıkmıştır: tanrı heykelcikleri, mobilya süslemeleri, süslü ev eşyaları (anahtarlar, kaşıklar, bıçaklar, bronz ve gümüş vazolar) Bunların biçimleri ve süslemeleri eski yeril sanatın özelliklerini taşır

•Seramik

Yenitaş çağına kadar uzanan deneyimlerin mirasçısı olan Galya seramiği, büyük yerel çeşitlilikler gösterir La fene l'de Marne atölyelerinin ürettiği ince hamurlu, perdahlı siyah vazoların üstünde metal dövmeleri çağrıştıran çıkıntılar bulunur Bu vazolar çizgilerle bezenmiş ya da burmadallar, kahverengi, kırmızı ya da barut rengi trisellerle süslenmiştir Boyalı çömlekçilik Galya'da önemini uzun süre (İS IV yy) koruyacaktır: İÖ I yy'da ithal edilen Campania ürünleri Galya'nın güney-doğu'sunda birçok taklitler üretilmesine yol açtı: beyaz, çizgili ya da geometrik süslemeli kahverengi ve kırmızı vazolar

Bunların yarıı sıra kırmızı hamurdan yapılmış ince ve sert Arezzo vazoları da İskenderiye'den, hatta Makedonya'dan (M PerenniusTlgranus'un kadehleri) gelen gümüşlerden alınan kalıplara göre üretiliyordu Galya'da I ve II yy'da önemli seramik üretim merkezleri şunlardır: Allier bölgesi (Saint-Rémy-en-Rollat, Vichy), Rhöne vadisi (Lyon ve Vienne), Montans (Tarn), La Graufesenque (Aveyron), Lezoux (Puy-de-Dôme) Kuzeyde, Alsace, Rheinland, Argonne atölyeleri etkinliklerini IV yy'a kadar sürdürdüler Damgalı vazoların süslemelerini, mitolojiden alınan konuların yanı sıra, tarihsel konular, savaş ve av sahneleri, boynuzlu, bağdaş kurmuş, sopalı tanrılar, yılanlar oluşturuyordu III ve IV yy'larda Argonne çömlekçileri süslemelerinde figürlerin yerine hall-statiyen motifli çizgileri yeğlediler

•Camcılık ve minecilik

Bağımsızlık döneminde cam kullanımına ancak dışardan getirilmiş kimi süs eşyaları tanıklık etmektedir İS I yy'dan sonra birçok atölyede bütün imparatorluk'ta kullanılan biçimler taklit edilmiştir Bununla birlikte Galya'nın kuzeyinde daha özgün yapıtlar ortaya çıkmıştır: camcı Frontinus'un markasını taşıyan şişeler, Galya buluşu çemberli tahta fıçılara benzetilir III ve IV yy'larda Kuzey-doğu Galya'da, özellikle Köln'de camcılar tam oyma şişeler (insan başları, üzüm salkımları, hayvanlar), mavi, beyaz ya da sarı çizgilerle süslü (saç örgüleri, spiraller, ağaçlar, yılanlar) kadehler, bezemeleri kazınarak ya da kalıplama yoluyla yapılan testiler (av, sirk sahneleri) ürettiler

Mineler, iÔ IV yy'da fibulalar, miğferler, koşum takımları ve vazolar üzerinde kırmızı başlı çiviler biçiminde ortaya çıktı (British Muséum) Beuvray dağında galya mine atölyeleri bulunmuştur Roma döneminde çukurzemin tekniğiyle bol miktarda mineli parça üretilmiştir

__________________