Bektaşi,

BEKTAŞİ (Hacı Bektaş veli'nin adından bektaşi)
-1 Hacı Bektaş veli'nin kurduğu tarikata bağlı olan kimse
-2 Dinin biçimsel gereklerini ihmal eden, serbest düşünceli, rint kişi
-3 Esk Yenicen: Agayan-ı bektaşiyan (yeniçeri ağaları)
-4 Bektaşi babası, bektaşi tarikatına bağlı derviş
-- Bektaşi fıkrası, dinin biçimsel gereklerini ve yasaklarını alaya alan ve rintçe bir felsefeyi savunan, kahramanı her zaman bir bektaşi olarak gösterilen fıkralar (Bk ansikl böl)

--Bektaşi-meşrep kalender, açık düşünceli (esk)
--Bektaşi sim gibi, çok gizli
-Müz Bektaşi müziği -> BEKTAŞİLİK -Seram Bektaşi çanak, bektaşi başlığı biçiminde dilimli bir kap türü

-Ansİkl Halk ed Bektaşi fıkraları'nn kahramanı; kaba sofuları, bağnazları, dinin biçimsel gereklerine körü körüne bağlanıp bunu insanlar üzerinde baskı aracı olarak kullananları, dini kendi çıkarlarına alet etmek için kendi kurallarını Tanrı buyruğu diye ileri sürenleri, düşünce özgürlüğüne saygı duymayanları ince alaylarla iğneler Tanrı'nın buyruklarını, din ulularının sözlerini dış anlamlarıyla değil özleriyle kavramak gerektiğini vurgulamaya çalışır Şeriata körü körüne bağlı birtakım kimselerin (hacı, hoca imam, vaiz, molla hafız vb)

Tanrı ile kul arasına girmelerine karşıdır Tanrıyı korkulan değil, sevilen bir varlık niteliğinde düşünür; onunla nazı geçen bir dost gibi, senlibenli konuşur Bektaşi en sert yergilerini bile saldırgan, kırıcı bir dille değil şakayla yapar; uyarıcı bir iğnelemeyle yetinir Dünyadak' haksızlık, toplumsal adaletsizlik ve eşitsizliği eleştirirken gülümseyen bir tutum içindedir Şeriat buyruklarını ahrette cenneti elde etmek gibi bir çıkar sağlamak için yerine getirenleri tatlı tatlı yerer Şeriatın namaz, oruç vb gibi biçimsel kurallarına uymadığı için başkasını kınayanların kendilerinin de din kurallarından bazılarına uymadıklarını gösterir Tanrı buyruklarını kendi çıkarlarına uydurmaya çalışanların ayıplarını yüzlerine vurur Yoksula yardım gerekirken bundan kaçman zenginlerin tutumlarını yerer

Bektaşi, türk halkının ince zekâsını ve sağduyusunu simgeleyerek toplumun ortak görüş ve düşüncelerini yansıtır Rahat yaşamanın, dünya nimetlerinden yararlanmanın insan için doğal bir hak; insana değer vermenin en büyük erdem olduğunu gösterir
Bektaşi fıkralarının geçmişinin XVyy'a kadar uzandığı sanılıyor Kimi fıkralara yazma letaif mecmualarında yer verilmiştir Basılı kitaplardan en çok örnek derleyenleri şunlardır: Mehmet Ali Nurbaba' dan bektaşi fıkra ve nükteleri (Ahmet Halit Yaşaroğlu, 1950, 250 fıkra ); Türk edebiyatında bektaşi tipine bağlı fıkralar (inceleme -metin) [Dr Dursun Yıldırım, 1976, 389 fıkra ) Bazı bektaşi fıkralarını manzum biçimde kaleme alan yazarlar da olmuştur (Metin Eloğlu, Oğuz Tansel, Bektaşi dedikleri - Pertev Naili Bortav'ın "Bektaşilik ve bektaşi fıkraları üzerine birkaç söz" başlıklı önsözüyle -, 1970)

__________________