Ukrayna-Tarihi-Ekonomisi

Ukrayna, Polonya ve Çekoslovakya sınırlarındaki Karpat Dağlan'ndan Donets Irmağı'na kadar uzanır
Sovyetler'in en zengin cumhuriyetlerden biridir
Güneybatıda Moldavya ve Romanya, batıda Macaristan, Çekoslovakya ve Polonya, kuzeyde Beyaz Rusya, kuzeydoğu ve doğuda ise Rusya ile çevrilidir

RESMİ ADI: Ukrayna

YÖNETİM BİÇİMİ: Tek meclisli, çok partili cumhuriyet

YÜZÖLÇÜMÜ: 603700 km2

NÜFUS (1992): 52135000

BAŞKENT: Kiev

BAŞLICA KENTLER VE NÜFUSLARI (1989): Kiev (2643000), Harkov (1622800), Dinyepropetrovsk (1189300), Donetsk (1160700), Odessa (1127700)

Ukrayna Sovyetler'in batısında, Karadeniz'in kuzey kıyıları ve Azak Denizi ile sınırlanmış tarım bölgesinde yer alır Toplam yüzölçümü 603700 km2'dir Topraklannın büyük bölümünü step adı verilen geniş bozkırlar oluşturur (bak BOZKIR) Stepler çoğu yerde, tahıl yetiştirmeye çok uygun olan verimli bir kara toprak tabakasıyla Örtülüdür
Ukrayna'nın iklimi de tarıma elverişlidir Kışlan soğuk, yazlan ılık, hatta bazen güneyde çok sıcak geçer Yağış genellikle azdır; güneyde ve doğuda yıllık ortalama yağış miktan 300 milimetreyken, kuzeybatıya bunun iki katı kadar yağış düşer Ukrayna'nın yaklaşık yüzde 10'u (özellikle kuzeybatıda ve tepelik bölgelerde) huşağacı, kayın, akça-ağaç, dişbudak ormanlarıyla ya da melez ormanlarla kaplıdır Ama, ülke topraklarının büyük bölümünde otlarla kaplı, ağaçsız düzlükler egemendir

Ukrayna'nın başlıca ürünleri kışın ekilen buğday, mısır, şekerpancan, arpa ve ay çiçeğidir Ayçiçeği tohumlarından yemek ve salatalara katılan, margarin ve sabun yapımında kullanılan ayçiçeğiyağı elde edilir; artıklar ise hayvan yemi olarak kullanılır Ülkede ayrıca çok sayıda sığır, domuz, koyun ve keçi beslenir

Ukrayna'nın ortasından akan Dinyeper Irmağı'nın doğuya doğru kıvnldığı geniş alanın ortasında uzanan Krivoy Rog bölgesinde demir, daha doğudaki Donets Irmağı havzasında ise kömür ve başka mineraller çıkarılır Bu iki bölgedeki sanayi kentlerinde büyük fabrikalar vardır Harkov kenti traktör, tanm makineleri ve elektrikli araçlar yapımında uzmanlaşmıştır Alüminyum, çelik ve kimyasal maddeler üretilen en önemli sanayi kentlerinden ikisi Zaporojye ve Dinyepropetrovsk' tur Bu iki kentte de, Dinyeper Irmağı üzerine kurulmuş dev hidroelektrik santrallarda üretilen elektrik enerjisi kullanılır Bir yandan da yeni hidroelektrik santrallar yapılmaktadır Ukrayna'da dünyanın en zengin manganez yataklarının yanı sıra, doğal gaz ve petrol de bulunur Sanayi ve tarımı geliştirmeye yönelik beş yıllık planlar doğrultusunda, Ukrayna'da çok sayıda yeni kent ve fabrika kurulmuştur 1940'lara doğru SSCB'nin toplam kömür, demir ve çelik üretiminin yansı Ukrayna'da elde ediliyordu

Ukrayna II Dünya Savaşı sırasında1941'den 1944'e kadar Alman işgali altındaydı; bu sırada pek çok fabrika yok edildi Savaştan sonra bu fabrikalar yeniden yapıldıysa da, Sovyetler'in öteki cumhuriyetleri ile karşılaştırıldığında Ukrayna eski öneminin bir bölümünü yitirmiş durumdadır Bunun nedeni, daha doğuda yer alan orta Volga bölgesinde, Kazakistan'da ve Batı Sibirya'da tarımın geliştirilmesiydi Gene Volga üzerinde ve Ural Dağları'nın doğusundaki kentlerde sanayinin gelişmesi, Ukrayna'nın yanı sıra başka merkezlerde de demir, çelik ve makine üretilmesini sağlamıştır
Kırım kıyılarında yaygın olan turizm Ukrayna için önemli bir gelir kaynağıdır Bu kıyılarda yer alan Yalta ve Gurzuf kentlerinin plajlarına Sovyetler'in her yerinden insanlar akın eder Ukrayna'nın başkenti Kiev'dir (bak KİEV) Ukrayna 57704000 (1989) kişilik nüfusuyla SSCB'nin en kalabalık ikinci cumhuriyetidir

SSCB'nin üçüncü büyük cumhuriyeti olan Ukrayna'da, Gorbaçov'a yönelik başarısız darbe girişiminin ardından, Aralık 1991'deki referandumda halkın yüzde 90,3'ü bağımsızlık yönünde oy kullandı Aynı gün yapılan devlet başkanlığı seçimlerinde eski Komünist Parti'li Leonid Kravçuk oyların yüzde 61,6'sini alarak kesin bir zafer kazandı
Rusya ve Beyaz Rusya'yla birlikte Bağımsız Devletler Topluluğu'nun (BDT) kuruluşuna öncülük eden Ukrayna, birçok bakımdan SSCB'nin ardılı olarak konumunu sürdürmeye çalışan Rusya'ya karşı tavır aldı SSCB'nin dağılmasından sonra Ukrayna topraklarında kalan nükleer silahlar bir başka anlaşmazlık konusuydu Taktik nükleer silahlarını Rusya'ya aktaran hükümet, stratejik silahların ABD ile daha önce varılmış antlaşma uyarınca sökülmesinin ağır maliyetinden kaygı duyuyordu BDT
üyeleri stratejik silahların tek komuta altında kalması ve nükleer politikanın topraklarında nükleer silah bulunduran Rusya, Beyaz Rusya, Ukrayna ve Kazakistan tarafından ortaklaşa belirlenmesi konusunda anlaşmaya vardılar

Kravçuk Mart 1990'da seçilmiş Yüksek Sovyet'te eski komünistlerin oluşturduğu çoğunluğa dayanarak iktidarını sağlamlaştırdı Daha köklü reformlardan yana olan muhalefet birçok gruba bölünmüş olduğundan pek etkili olamadı
Kırım nüfusunun yüzde 67'sini oluşturan Ruslar Mayıs 1991'de bağımsızlık ilan etme girişiminde bulundular Buna karşı Kırımlı Ukraynalılar ve sürgünden dönmüş olan Tatarlar örgütlenerek harekete geçtiler Çatışmaya karışan Rusya'nın daha sonra tutumunu değiştir-mesiyle Kırım yeniden Ukrayna'ya bağlandı İki ülkeyi karşı karşıya getiren Karadeniz filosu sorunu da uzlaşmayla sonuçlandı Filoya üç yıl boyunca iki ülkenin ortaklaşa komuta etmesi kararlaştırıldı

Ukrayna'ya yönelik en ciddi toprak talebi, Çernovsti ilini ve Güney Besarab-ya'yı geri isteyen Romanya'dan geldi Öte yandan Moldova'mn Transdiny ester bölgesinde bağımsızlık ilan eden Slav çoğunluğun Kiev'den askeri ve siyasal destek sağlama çabaları, bölgede 1990'dan berisüren çatışmaya Ukrayna'nın da katılmasına yol açtı
Bağımsızlık döneminde Ukrayna'nın ekonomik sorunları gittikçe ağırlaştı Bunun üzerine büyük ve küçük işletmelerin özelleştirilmesini, vergi reformları yapılmasını ve tarımın desteklenmesini öngören kapsamlı bir program uygulamaya kondu Ülkedeki işletmelerin yaklaşık yüzde 95'inin Rus ekonomisiyle bütünleşmiş olması ve Ukrayna'nın petrol, kereste ve öteki ürünlerde Rusya'ya bağımlı olması Moskova'dan kopuşun güç ve yavaş olacağını gösteriyordu

__________________