02-05-2010
|
#2
|
Şengül Şirin
|
Umman-Tarihi-Ekonomisi
Arabistan Yanmadası'nın güneydoğusunda yer alan bir ülkedir Kuzeyde Basra ve Umman körfezlerine, doğuda Umman Denizi'ne kıyısı olan Umman, güneybatıda Yemen, batıda Suudi Arabistan, kuzeybatıda Birleşik Arap Emirlikleri ile çevrilidir Ülkenin resmi adı Umman Sultanlığı'dır
Kuzeyde, dar kıyı ovasına paralel sıradağlar yükselir Yüksekliği Ahdar Dağı'nda 3 000 metreyi bulan bu dağların iç kesimleri giderek alçak bir yaylaya dönüşür Yayladan sonra ülkenin yüzde 75'ini kaplayan çöller başlar Umman'ın iklimi genellikle sıcak ve kuraktır Yaz musonları dağlara bol yağış getirir Kuzey ve doğudaki verimli kıyı ovalarında hurma, şekerkamışı, nar ve misketlimo-nu, güney kıyısındaysa yüzyıllardan beri Ortadoğu ve Akdeniz ülkelerine satılan bir ticaret ürünü olan akgünlük yetiştirilir Keçi, koyun ve sığır beslenir Yük hayvanı olarak develerden yararlanılır Bütün kıyılarda balıkçılık yapılır Dışarıya hurma, misketlimo-nu, akgünlük ve bir miktar sebze satılır 1960'larda bulunan petrol ülke ekonomisinde olumlu değişikliklere neden olmuş, petrolden elde edilen gelirle ülkede, başta başkent Maskat olmak üzere, kalkınma yolunda adımlar atılmıştır
Ne var ki, özellikle siyasal sorunlar yüzünden Umman'ın ekonomik gelişmesi öteki petrol üreticisi ülkelere oranla daha yavaş yürümektedir
Umman Sultanlığı adından da anlaşılacağı gibi bir sultan tarafından mutlak krallıkla yönetilir Umman'da yazılı bir anayasa, siyasal partiler ve yasama meclisi yoktur Sultan kendi seçtiği üyelerden oluşan bir kabinenin başı olarak hükümet başkanlığını da yürütür 1981'de de gene sultanın seçtiği bir danışma meclisi kurulmuştur
UMMAN'A İLİŞKİN BİLGİLER
RESMİ ADI: Umman Sultanlığı
YÖNETİM BİÇİMİ: Atama yoluyla oluşturulmuş bir danışma meclisi bulunan mutlak monarşi
YÜZÖLÇÜMÜ: 306 000 km2
NÜFUS (1992): 1 640 000
BAŞKENT: Maskat
BAŞLICA KENTLER VE NÜFUSLARI (1990): Maskat (1982; 85 000), Nezve (62 880), Samail (44 721), Salah (1982; 10 000)
DOĞAL YAPI: Ülke genellikle çöllerle kaplıdır Kıyıya paralel Hacar Dağları başlıca doğal engeli oluşturur
BAŞLICA ÜRÜNLER: Petrol; balık, hurma, muz; bakır
EĞİTİM: 1970'te yalnızca üç olan ilkokul sayısı 1989'da 300'e çıktı 1986'da ilk üniversite açıldı
Umman'ın siyasal ve hukuksal sisteminin temel kaynağı İslam hukuku olan şeriattır 7 yüzyıldan beri İslam dininin benimsenmiş olduğu bu ülkede Allah' tan kaynaklandığı kabul edilen ilke, kural ve yargılar geçerlidir
Umman nüfusunun yüzde 80'e yakınını Araplar oluşturur En büyük azınlık topluluğu Hintliler'dir (yüzde 15) Öteki azınlıklar Pakistanlılar ve Doğu Afrikalı Siyahlar'dır Toplam nüfusun yüzde 90'ı kırsal kesimde yaşar Bunların bir bölümü göçebe hayvancılıkla geçinir Umman'da petrol sanayisinde Avrupalı uzmanlar ve Asyalı göçmen işçiler de çalışır Umman'da resmi dil Arapça'dır
Irak'ın 2 Ağustos 1990'da Kuveyt'i işgal etmesinin hemen ardından Umman hava üslerini Batılı ülkelere açmayı kabul etti ve Irak'a karşı girişilen askeri harekâtı destekledi Körfez Bunalımı sırasında petrol fiyatlarının yükselmesi ülke ekonomisine olumlu katkıda bulundu Ayrıca sağlanan geçiş kolaylıklarıyla turist sayısı arttı
Sultan Kabus Kasım 1990'da daha temsili bir nitelik taşıyan bir danışma konseyi oluşturdu Ocak 1991'de özelleştirme, bütçe açıklarını kapatma ve dış borçları kısma gibi önlemleri içeren yeni beş yıllık plan açıklandı Ekim 1991'de Umman ve Yemen arasında imzalanan sınır anlaşmasıyla 25 yıllık uyuşmazlığa son verildiği duyuruldu Bu gelişmeyle bölgede daha temkinli bir diplomasiye yönelen Umman aynı zamanda İran'la ticari ve siyasal diyalogunu sürdürdü ve Bağdat'taki büyükelçiliğini kapatmadı Bir başka önemli adım Haziran 1992'de Kazakistan'la, bu ülkede petrol boru hattı inşa etmeye yönelik bir ortaklık kurulmasıydı
Arkeologlar 1992'de Umman'da yaptıkları araştırmalarda Kuran'da "İrem" adıyla geçen kayıp Ubar kenti ile Saffara adı metropolisin kalıntılarını buldular
__________________
Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır
|
|
|
|