Şengül Şirin
|
Cevap : Abdülmecid Han ve Dönemi
Babası : Sultan II Mahmud
Annesi : Bezmialem Sultan
Doğduğu Tarih : 25 Nisan 1823
Padişah Olduğu Tarih : 1 Temmuz 1839
Öldüğü Tarih : 25 Haziran 1861 
Halk arasında Sultân Mecîd diye bilinen I Abdülmecîd, II Mahmûd’un Bezm-i Âlem Vâlide Sultân’dan doğma büyük oğludur ve babasının 1 Temmuz 1839 tarihinde vefât etmesi üzerine Osmanlı tahtına 16 yaşındayken oturdu Doğu dillerinden Arapça ve Farsça’yı, batı dillerinden ise Fransızca’yı çok iyi biliyordu; iyi bir hattât idi; Batı Musikisine âşinaydı Mevlevî tarikatına mensuptu Diğer Osmanlı padişahlarından farklı olarak memleketi çeşitli yönlerine düzenlediği altı seyahatle dolaşmıştı Yakışıklı olan Sultân Abdülmecîd, babasının aksine nazik, zeki ve merhametli idi Devleti kendisi değil, Tanzîmât hareketini hazırlayan bürokrasi yönetmiş idi Bürokrasinin en ileri gelenleri ise, Reşid Paşa ve Tanzimâtçı ekibi idi Ancak Reşid Paşa ve ekibinin muhâlifleri ilk yıllarında daha da hâkim durumdaydılar
Tahta çıktığı zaman devlet Nizip bozgunu gibi acı bir olayla dertli idi İsyancı bir beylerbeyinin askerleri, Osmanlı ordusunu perişan etmişti Tanzîmât’a soğuk olan ihtiyâr Hüsrev Paşa’nın zorla sadrazam olması ve Padişahın da buna ses çıkarmaması (Temmuz 1839), Hüsrev Paşa’ya düşman olan Kaptan-ı Derya Ahmed Fevzi Paşa’nın Osmanlı donanmasını Çanakkale’den alarak İskenderiye’ye götürüp Mehmed Ali Paşa’ya teslim etmesi gibi bir felâketi doğurdu Bu yüzden Hâin veya Firârî diye meşhur oldu Artık Mehmed Ali Paşa, İngiltere’den sonra en kuvvetli donanmanın sahibiydi
Nizâm-ı Cedid ve teceddüd hareketi, diplomasiden gelen Reşid Paşa liderliğinde kuvvetleniyordu II Mahmûd ve Pertev Paşa tarafından yetiştirilen Reşid Paşa, Tercüme Odasından gelen Mehmed Emin Âli Paşa ile Tıbbiye’den çıkma Keçeci-zâde Fuad Paşa’yı ekibine katmıştır Sadrazam Hüsrev Paşa’nın Sultân Abdülmecid’e Reşid Paşa’nın idamını tavsiye etmesine rağmen, Padişah, Reşid Paşa’nın tarafını tutarak Kasım 1839’da Gülhâne Hatt-ı Hümâyûn’unu Reşid Paşa’ya okutarak Tanzîmât’ı ilan etmeye karar verdi Rauf Paşa’nın Haziran 1840’da sadrazam olmasından sonra fiilen işler Reşid Paşa eliyle yürütülmeye başlandı
Mehmed Ali Paşa, Sultân Mecîd’in padişah olmasıyla tekrar sadrazam olma hevesine kapıldı Reşid Paşa ise, Mısır meselesini diplomatik yollarla çözmeye çalışıyordu Londra ve Paris’deki temasları neticesinde, Mehmed Ali Paşa aleyhinde bir dizi plan hazırladı Fransa’nın Mısır yanlısı tutumu üzerine İngiliz taraftarı bir siyâseti tercih etti; ancak Fransa ve Rusya’yı da açıktan kızdırmak istemiyordu Temmuz 1840’da imzalanan Londra Muâhedenâmesi ile Mısır-Sudan irsî olarak ve Filistin ise kayd-ı hayat şartıyla Mehmed Ali Paşa’ya verildi; diğer elindeki eyâletler geri alındı Donanma da Osmanlıya iade edilecekti Bu şartlara uyulmazsa, 4 devlet askerini Mehmed Ali Paşa’ya karşı Osmanlı’nın emrine verecekti Bu andlaşmayı kabul etmeyen Kavalalı üzerine müttefik kuvvetler asker gönderdiler ve oğlu İbrahim Paşa’yı Beyrut yakınlarında kesin bir şekilde mağlup ettiler Halk bu sefer Osmanlı lehine ayaklanıyordu İbrahim Paşa çok perişan şartlar altında Kahire’ye çekildi İngiltere yan çizince Mısır’dan çıkarılamadı ve Sultân Abdülmecid Mayıs 1841 tarihli meşhur Mısır Fermanını neşretti Buna göre Mısır-Sudan eyâleti vâli sıfatıyla Mehmed Ali Paşa ve nesli tarafından yönetilecekti 1914 yılı sonunda Osmanlı hâkimiyeti sona erinceye kadar bu statü devam etti Mısır iç işlerinde bağımsız ve dış meselelerde Osmanlı Devleti’ne bağlı olan özerk bölge haline gelmişti
Reşid Paşa, Mısır meselesini ince diplomasisi ile hallettikten sonra, Temmuz 1841’de Boğazlar Andlaşmasını imzalayarak Rusların boğazları kullanmasına mani oldu Mısır meselesinde sözü dinlenmeyen Fransa, bu sefer Lübnan’daki Maruni Hıristiyan azınlığı haçlı zihniyetiyle tahrik etmeye başladı Osmanlı Devleti de duruma müdahale etti ve 1845’de Marunilere ve Dürzilere ait Sayda Valiliğine bağlı olmak üzere iki otonom kaza tesis etti
Osmanlı Devleti’nin Tanzîmât ile kuvvet kazandığını ve iç problemlerini halletmeye başladığını gören Rus Çarı Nikolay, Reşid Paşa’nın diplomatik ataklarından çok rahatsızdı Karşısında tek engelin İngiltere olduğunu bilen Çar, Petersburg’daki İngiliz büyükelçisine hasta adam diye vasıflandırdığı Osmanlı Devleti’ni aralarında paylaşma teklifini yaptı Ancak İngiltere bu teklifi gizlice Osmanlıya bildirdi Ancak Rusya emeline ulaşmak için Osmanlı Devleti’ne, Kudüs’teki Hıristiyan mukaddes makamlarında Katoliklerin bertaraf edilerek Ortodoksların hâkim olmasını teklif etti (Şubat 1853) Osmanlı Devleti, bu teklifi reddetti ve Mayıs 1853’de Rusya ile olan diplomatik münasebetler kesildi Mustafa Nâili Paşa sadrazam ve Reşid Paşa da Hâriciye Nâzırı iken, Prens Gorçakof komutasındaki Rus kuvvetleri Romanya’ya girerek harbi fiilen başlattılar (Temmuz 1853) Bâb-ı Âli de, Fransa ve İngiltere’nin desteğini alarak Ekim 1853’de karşı harb ilan eyledi Kafkasya ve Tuna boylarında olmak üzere iki cephede başlayan Osmanlı-Rus harbi karşılıklı galibiyet ve mağlubiyetlerle uzun süre devam etti Katolik dünyayı temsil eden Fransız Kralı III Napolyon sulh için Rusya’ya nota verdi Notayı çok sert bir şekilde reddeden Çar, Fransa’nın İngiltere ile birlikte Osmanlı Devleti’nin yanında yer almalarına sebep oldu (Şubat 1854) İngiltere, Fransa ve Osmanlı’nın Mart 1854’de imzaladığı İstanbul Muâhedesi, üçünün Rusya’ya karşı ittifak ettiklerinin deliliydi Rusya’nın yanında yer alan Yunanistan, Fransızların Pire’ye asker çıkarmasıyla cezalandırıldı ve Atina işgal edildi Yeni komutan Mareşal Paskieviç komutasındaki Rus kuvvetleri, Mayıs 1854’de Silistre’yi muhâsaraya başladılar Ancak Musa Paşa komutasındaki Osmanlı askeri kahramanlar gibi çarpışarak, Rusları perişan ettiler ve Namık Kemal’in Vatan yahud Silistre romanıyla tarihe geçen zaferlerini kazandılar (Haziran 1854) Ağustos 1854’de alkışlarla Bükreş’e giren Osmanlı ordusu, müttefik kuvvetlerle birlikte Eylül 1854’de Kırım’a girdiler Mart 1854’de ordularının mağlubiyetine dayanamayan hasta I Nikolay öldü 15 Mart’ta Sardunya ile de bir ittifak muâhedenâmesi imzalandı
Bu arada Osmanlı maliyesi harp giderleri yüzünden perişan hale gelmişti ve ilk defa İngiltere’den dış borç alındı (Haziran 1855) Savaş devam ediyordu ve Eylül 1855’de Sivastopol şehri Ruslardan alındı Ancak Kafkas cephesinde durum iyi değildi Kasım 1855’de Kars’ı teslim alan Ruslar, fiilen harbi bitirdiler Sulh konferansının Paris’te toplanmasına karar verildi
Osmanlı Devleti, Paris’te toplanacak konferans öncesi, Avrupalılara şirin görünmek için, 1272 Hattı veya Islâhât Hatt-ı Hümâyûnu yahut da Islâhât Fermanı diye bilinen yeni bir fermanı 18 Şubat 1856 (1272) tarihinde yayınladı Bu ferman, hem Müslüman ve hem de gayr-i müslimler tarafından beğenilmemişti Neticede 3031856 (1272)’de Paris’de toplanan İngiltere, Fransa, Osmanlı, Avusturya, Prusya, Rusya ve Sardunya devletleri temsilcileri, XIX asrın siyasi çehresini değiştiren Paris Muâhedesini imzaladılar Buna göre, Kars Osmanlıya ve Kırım ise Ruslara iade ediliyordu Karadeniz tarafsızlandırılacak ve askerden arındırılacaktı III Napolyon, Reşid Paşa’yı sevmediği ve iyi bir diplomat olduğunu bildiği için murahhaslığına itiraz etmişti Ekim 1857’de Reşid Paşa, 6 Defa sadrazam oldu ve Ocak 1858’de ise vefat etti Ağustos 1859 tarihli yeni bir Paris Muâhedenâmesi ile de, Eflak ile Boğdan’ın (Memleketeyn) birleşerek Romanya’yı meydana getirmeleri kararı alındı Fransızlar ise yine boş durmadı 1860’larda tahrik ederek isyan ettirdikleri Lübnan’daki Maruni Hıristiyanlara, Deyr’ül-Kamer merkezli bir otonom sancak kurdurdular (Haziran 1861)
İşte bu sıkıntılar ve Tanzîmât hareketleri içinde yuvarlanan Osmanlı Devleti’nin başı yani Sultân Abdülmecid, 2561861 tarihinde veremden vefat etti
KADIN EFENDİLERİ: 1- Servet-sezâ Baş Kadın Efendi 2- Şevk-efzâ Vâlide Sultân; Sultân V Murad’ın annesi ve İkinci Kadın Efendi 3- Hoş-yâr İkinci Kadın Efendi 4- Tîr-i Müjgân Vâlide Sultân; Üçüncü Kadın Efendi ve II Abdülhamid’in annesi 5- Verd-i Cenân Üçüncü Kadın Efendi 6- Gül-cemâl Dördüncü Kadın Efendi 7- Rahîme Perestû Vâlide Sultân; Dördüncü Kadın Efendi ve II Abdülhamid’in manevi annesi 8- Gülistu (Gülistân) Dördüncü Kadın Efendi 9- Düzd-i Dil Üçüncü Kadın Efendi 10- Bezmî (Bezmârâ) Altıncı Kadın Efendi 11- Mâhitâb Beşinci Kadın Efendi İKBALLERİ: 12- Nâlân-ı Dil Hanımefendi; 3 ikbal Ceylân-yâr Hanımefendi; 2 İkbaldir 14- Ayşe Ser-firâz Hanımefendi; 2 İkbal Sarayın adını batıran bir kadındır 15- Nergis (Nergizu) Hanımefefendi; Dördüncü İkbâl 16- Nâvek-misâl Hanımefendi; 4 İkbal 17- Nesrîn Hanımefendi; İkinci İkbal 18- Şâyeste Hanımefendi; 4 İkbal 19- Nükhet-seza Hanımefendi; Baş İkbal GÖZDELER: 20- Yıldız Hanımefendi; 2 Gözde 21- Sâf-derûn Hanımefendi; 4 Gözde 22- Hüsn-i Cenân Hanımefendi; 3 Gözde
ÇOCUKLARI: 1- Şehzâde Sultân Murad V 2- Şehzâde Sultân Abdülhamid II 3- Sultân Mehmed Reşâd V 4- Şehzâde Mehmed Ziyâaddin Efendi 5- Şehzâde Mehmed Vahidüddin Efendi (Sultân Vahîdüddin) 6- Şehzâde Ahmed Nûreddin Efendi 7- Şehzâde Mehmed Âbid Efendi 8- Şehzâde Mehmed Fuad Efendi 9- Şehzâde Mehmed Burhâneddin Efendi 10- Behîce Sultân 11- Medîha Sultân 12- Senîha Sultân 13- Refî‘a Sultân 14- Nâile Sultân 15- Râbi‘a Sultân; 16- Fatma Sultân; 17- Mevhibe Sultân; 18- Sâbiha Sultân; 19- Fatma Nâzıme Sultân; 20- Münîre Sultân; 21- Bedî‘a Sultân; 22- Na‘îme Sultân; 23- Cemîle Sultân; 24- Mehmed Rüşdî Efendi; 25- Osman Safiyyüddin Efendi 26- Ahmed Kemâleddin Efendi 7- Mehmed Vâmık Efendi 28- Nizâmeddin Efendi; 29- Burhâneddin Efendi; 30- Neyyire Sultân; 31- Aliye Sultân; 32- Sâmiye Sultân; 33- Nâzıme Sultân; 34- Mukbile Sultân; 35- Fehîme Sultân; 36- Şehîme Sultân; 37- Süleyman Efendi
Yukarıdaki listeden de görüldüğü üzere, hayatı boyunca meşru dairede de olsa, çok fazla kadınla beraber olan I Abdülmecid, çocuklarına ve aile hayatına fazlaca düşkün bir insandı İyi bir hükümdâr olmasına rağmen, Avrupa taklitçiliğini bazan gayr-ı makul denecek seviyelere getiriyordu Bunda çevresindeki Avrupa tahsili görmüş bürokratların da büyük etkisi vardı II Mahmûd gibi, devletin askerler değil sivil bürokratlar tarafından idare edilmesine taraftardı
Kaynak: Osmanlı Araştırmalar Vakfı
30061839 II Mahmud’un ölümü
01071839 Sultan Abdülmecid’in Padişah olması
02071839 Rauf Paşa’nın azli, Koca Hüsrev Mehmed Paşa’nın sadareti
03071839 Kaptanıderyâ Girid’li hain Ahmed Paşa’nın Osmanlı Donanması’nı Mısır’a kaçırması
03111839 Gülhane Hatt-ı Hümayûn’u ile Tanzimat-ı Hayriye’nin Mustafa Reşit Paşa tarafından ilânı
01051840 Osmanlı Devleti ile Rusya arasında Balta Limanı anlaşmasının imzalanması
08061840 Mehmed Paşa’nın azli
Emin Fuat Paşa’nın sadareti
15071840 Mısır Sorunu hakkında İngiltere-Avusturya-Prusya-Rusya Devletleri ile Londra sözleşmesi
04111840 Akkâ’nın ele geçirilmesi
24051841 Mısır valiliğinin Mehmed Ali Paşa’ya verilmesi
13071841 Londra Boğazlar Sözleşmesi’nin ilgili devletler tarafından imzalanması
04121841 Emin Rauf Paşa’nın azli, Mehmet Paşa’nın ikinci sadareti
30121842 Mehmet Paşa’nın azli, Emin Rauf Paşa’nın dördüncü sadareti
21091842 II Abdülhamid’in doğumu
06091843 Yeni askere alma usulünün uygulamaya konulması
25061844 Padişah’ın teftiş gezisi
101845 İdadi’lerin (lise) kurulması ve ilkokullardan başlayarak Eğitim ve Öğretim İnkılâbı
29041846 Padişah’ın Ege, Akdeniz Adaları ve Varna gezisi
19071846 Mehmed Ali Paşa’nın İstanbul’a gelişi
Emin Rauf Paşa’nın azli
Mustafa Reşid Paşa’nın sadareti
30111846 Dede Efendi’nin ölümü (Hamamizade İsmail Efendi) ünlü müzik adamı
041847 Maarif-i Umumiye Nezareti (Eğitim Bakanlığı)nın kurulması
28041848 Mustafa Reşid Paşa’nın azli
İbrahim Sarım Paşa’nın sadareti
01081849 Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın ölümü
25121849 Mülteciler sorunu (Macar ve Lehlilerin Türk topraklarına iltica etmesi)
18071851 “Encümeni Daniş”in (İlimler Akademisi) açılışı
26011852 Mustafa Reşid Paşa’nın azli
Mehmed Emin Rauf Paşa’nın beşinci kez sadareti
05031852 Mustafa Reşid Paşa’nın yeniden sadareti
05081852 Mustafa Reşid Paşa’nın azli
Ali Paşa’nın sadareti
03101852 Ali Paşa’nın azli
Damad Mehmet Ali Paşa’nın sadareti
09011853 İngiltere ve Rus sefirleri arasında görüşme ve Osmanlı İmparatorluğu için yaptıkları tanımlama “Hasta Adam”
28021853 Rus Elçisi Mençıkof’un İstanbul’a gelişi
13051853 Mehmet Ali Paşa’nın azli
Mustafa Naili Paşa’nın ilk sadareti “Kutsal Yerler” sorunu
21051853 Rusya’nın notası (işgal tehdidi)
22061853 İngiliz ve Fransız Donanması’nın Beşike Körfezi’ne gelişleri
25061853 Rusya’ya karşı İngiliz-Fransız ve Osmanlı Devleti arasında ittifak imzalanması
03071853 Rus Ordusu’nun Prut Nehri’ni geçerek “Memleketeyn” işgale kalkışması
26091853 Rusya’ya harp ilânı kararı
04101853 Kırım Savaşı’nın başlaması
27101853 Kalafat Bölgesi’nin işgali
28101853 Batum çevresinin işgali
02111853 Fransız ve İngiliz Donanmaları’nın İstanbul Boğazı’na gelmesi
05111853 Oltenica zaferi
26111853 Ahiska bozgunu
30111853 Rusların Sinop baskını
03011854 İngiliz ve Fransız Donanmalarının Karadeniz’e hareketleri
05011854 Çatana zaferi
27021854 İngiltere-Fransa’nın Ruslara işgal ettikleri yerlerden çıkması ültimatomları
01031854 Keçeci Zade Fuat Efendi’nin, Epir ve Teselya isyanlarını bastırmakla görevlendirilmesi
09031854 Osmanlı-Yunan siyasi ilişkilerinin kesilmesi
12031854 Rusya Devletine karşı Osmanlı-Fransız-İngiliz ittifakı
23031854 Rusların Dobruca’yı işgalleri
27031854 İngiltere-Fransa’nın Rusya’ya harp ilanı
31031854 Müttefik kuvvetlerin Gelibolu’ya gelişleri
01041854 Yunan asilerinin Narda zaferi
17041854 Kalafat zaferi
22041854 Odesa’nın bombardımanı
05051854 Yunanistan’ı denetim altına almak için Fransızların Yunanistan’a askeri baskısı
15051854 Silistire kuşatması (Rusların)
24051854 Müttefik kuvvetlerin Gelibolu’dan Varna’ya sevki
29051854 Mustafa Naili Paşa’nın azli
Mehmet Emin Paşa’nın sadareti
13061854 Rusların Silistire önünde mağlup edilmesi
14061854 Avusturya ile Boyacıköy sözleşmesi
25061854 Silistire’nin kurtuluşu
08071854 Yerköy zaferi
21071854 Kırım Seferi kararı
06081854 Türk Ordusu’nun Bükreş’e girmesi
14091854 Türk ve Müttefiklerin Kırım çıkarması
19091854 Müttefiklerin Sivastopol’a hareketleri
20091854 Alma zaferi, Rus savunma hattının kırılması
Avusturya’nın “Memleketeyne” karşı hareketi
25091854 Müttefiklerin Sivastopol kuşatması
26091854 Balaklava Limanı’nın işgali
05111854 İnkerman zaferi
23111854 Mehmet Emin Paşa’nın azli
Mustafa Reşid Paşa’nın dördüncü sadareti
25111854 Gönüllü hastabakıcı Florance Nightingale’nin İstanbul’a, Selimiye kışlasına gelişi
02121854 Avusturya-İngiltere-Fransa anlaşması
15011855 Rus limanlarının abluka altına alınması
26011855 Sardunya Krallığının ittifaka katılması
03021855 Türk-İngiliz askeri anlaşması
17021855 Gözleve zaferi
02031855 Rusların mağlubiyeti
Çar’ın intiharı
15031855 Sardunya Krallığı ile Osmanlı ittifakı
02051855 Mustafa Reşid Paşa’nın istifası
Mehmed Emin Paşa’nın ikinci sadareti
24051855 Kırım, Kerç Boğazı’na asker çıkarılması ve alınması
25051855 Karasu Hattı’nın işgali
28061855 Osmanlı Devleti’nin Avrupa Devletlerinden borç almaya başlaması
16081855 Traktır zaferi
09091855 Sivastopol’un Müttefik kuvvetler tarafından işgali
29091855 Kars Bölgesi’nde Rus Ordusu bozgunu
17101855 Kılburun zaferi
06121855 Ingur zaferi
01021856 Ateşkes, barış için Viyana protokolu
18021856 Islahat fermanının ilanı
25021856 Paris Barış Konferansı’nın açılması
30031856 Paris Barış antlaşması
Uluslararası ilk büyük toplantı
15041856 Osmanlı toprak bütünlüğü hakkında İngiltere-Fransa-Avusturya antlaşması
Osmanlı Devleti’nin Avrupa’lı devlet sayılması (Rusya’ya karşı)
13051856 Müttefik Kuvvetlerin Türkiye’deki kuvvetlerini geri çekmeleri
01111856 Ali Paşa’nın azli
Mustafa Reşid Paşa’nın beşinci sadareti
19061857 Paris Andlaşması’na göre Tuna ağzındaki adaların Osmanlı Devleti’ne bırakılması
22101857 Naili Paşa’nın azli
Mustafa Reşid Paşa’nın son sadareti
07011858 Mustafa Reşid Paşa’nın ölümü
Ali Paşa’nın sadareti
15071858 Cidde Olayı
19081858 “Memleketeyn” denilen (Eflak-Boğdan-Moldovya) hakkında yeni düzenlemeler
08111858 Osmanlı-Karadağ hudud protokolunun imzası
24041859 Süveyş Kanalı’nın yapım kararı ve kazılmasının başlaması
14091859 “Kuleli Olayı” gizli bir ihtilâl cemiyetinin ortaya çıkarılışı
18101859 Ali Paşa’nın azli
Mehmet Emin Paşa’nın sadareti
24111859 Emin Paşa’nın azli
Mehmet Rüştü Paşa’nın sadareti
24051860 Lübnan olayları Rüştü Paşa’nın azli
Mehmet Emin Paşa’nın son sadareti
05091860 Avrupa’dan Suriye’ye asker sevki
Lübnan olayları sebebiyle, Fransız askerlerinin Suriye’ye gelmelerini sağlayacak, Paris Sözleşmesi
02021861 Mehmed Vahdettin’in doğumu
09061861 Lübnan’da yeni düzenleme, protokolün imzası ve Lübnan’a imtiyaz verilmesi
25061861 Sultan Abdülmecid’in ölümü
Sultan Abdülaziz’in Padişah olması
__________________
Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır
|