Kostarika Cumhuriyeti - Tarihi - Ekonomisi

**Şengül Şirin** · 12-09-2009

Kostarika Cumhuriyeti

DEVLETİN ADI: Kostarika Cumhuriyeti

BAŞŞEHRİ: Sant José

NÜFUSU: 3

161

000

YÜZÖLÇÜMÜ: 51

100 km2

RESMİ DİLİ: İspanyolca

DİNİ: Hıristiyanlık

PARA BİRİMİ: Kolon

51

100 km2lik yüzölçümüyle El Salvador'dan sonra Orta Amerika'nın ikinci küçük ülkesi

Kuzeybatısında Nikaragua, güneydoğusunda Panama, güneybatı ve batısında Büyük Okyanus, doğusunda Karaib Denizi vardır

Karaib Denizi ile Büyük Okyanus kıyıları arasındaki uzaklık 120 ile 265 km arasındadır

Târihi

Kristof Kolomb, Karaib sahilleri yakınındaki küçük bir adaya 18 Eylül 1502'de çıktığında, burada bulunan altın yataklarından dolayı buraya, 'Zengin Sahil' mânâsına gelen 'Kostar Rika' adını verdi

Ülkenin bugünkü yerlileri, on altıncı asırda buraya Guatemala'dan göç etmiş olan İspanyollardır

Burada Kızılderililer ve Zenci köleler bulunmadığı için İspanyollar kendi topraklarını kendileri işlediler

Kostarika'nın kolonik devri fakirlik ve sefalet içinde geçti

15 Eylül 1821'de bağımsızlığını ilan eden Kostarika, böylece İspanyol boyunduruğundan kurtuldu

1838'e kadar dış politikası, Orta Amerika Birliğine bağlıydı

1838'de bu birlikten ayrıldı

1842'de Braulio Carilol hükümeti, Orta Amerika Birliğini kurmak için General FranciscoMorasan tarafından devrildi

Fakat kısa zaman sonra kendisi de iktidardan düşürülerek öldürüldü

Bundan sonra ülkede, 7 senelik bir anarşi dönemi başladı

1849'da eski başkan Mora yine iş başına geldi

Düzeni sağladı ve reformlar yaptı

Bundan sonra 1859-1870 yılları arasında yarım düzine başkan değiştiren Kostarika'da, 1879'dan sonra, Tomas Guordia tarafından kuvvetli bir hükümet kuruldu ve 1871 yılının Aralık ayında bir anayasa çıkarıldı

On dokuzuncu asırda ülkede ekonomi gelişmeye başladı

Amerika'nın baskısı ve çeşitli sebeplerle, devlet başkanları, devamlı değişmiştir

1940'da iş başına geçen Refael Calderon Guordia'nın idaresi altında, Kostarika'nın Amerika ile münasebetleri gelişme gösterdi

Japonlar, Peal Harbor'a baskın yapınca, Amerika ile beraber Japonya'ya harb ilan etti

Panama kanalının müdafasında yardımcı oldu

Kostarika, 1944'te Birleşmiş Milletlere, Milletlerarası İmar ve Tekamül Bankası'na veIMF'ye üye oldu

8 Şubat 1948'de yapılan seçimler neticesinde çıkan iç karışıklıklar sonucu, José Figueres ihtilal yaparak, yönetimi ele geçirdi ve eski anayasayı yürürlüğe koydu

1949'da Ulate Blanca başkan seçildi

Günümüze kadar ülke değişik başkanlar dönemi yaşamıştır

1949'dan sonra Ordu yönetime karışmadı

Demokrasiyi benimseyen Kostarika bu rejimi en iyi uygulayan Amerika ülkelerinden biridir

Fizikî Yapı

Ülkenin yüzey şekilleri başlıca üç bölümde incelenir

Sulak Karaib kıyısının arkasında, dar ve alüvyonlu bir arazi bulunur

Bu arazi içinde kuzeyde Cordillera de Guanacaste ve güneyde Cordillera de Talamana'nın bulunduğu kuzeybatı-güneydoğu yükselti kuşağı, yükselti kuşağının batısında, Nicaya ve Osa yarımadalarının arasında kalan, Büyük Okyanus kıyıları yer alır

Yükseltiler, Nikaragua Gölünün batısında başlar

Ülkede bulunan volkanlardan Irazu 3432 m ve Turrilaba 3328 m ile en yüksek noktaları meydana getirirler

Talamanca Dağ silsileleri arasında 2740 m yükseklikte tepelere rastlanır

Ülkenin doğu kıyılarında girinti ve çıkıntı az, batı kıyılarında ise çoktur

Batı kıyısından 480 km uzaklıktakiCoco Adası, Kostarika'ya aittir

Dağlık iç bölgelerden kıyı ovalarına doğru inen yamaçlar oldukça diktir

İklim

Doğu Alize rüzgârlarının hüküm sürdüğü kıyı ovalarında nemli ekvator iklimi, orta kısımlarda ılık, yüksek yerlerde ise soğuk iklim hüküm sürer

Fakat soğuklar şiddetli değildir

Kıyılarda sıcaklık ortalama 25 ile 32°C arasında, orta kısımlarda 21 ile 27°C arasındadır

Yüksek bölgelerde ise 10°C'yi geçmez

Ülkede kar yağmaz

Yıllık yağış ortalaması ise 3100 ile 6350 mm arasında değişmektedir

Tabiî Kaynaklar

Bitki örtüsü ve hayvanlar: Bataklıklar ve ormanlar, ülkenin yaklaşık üçte birini kaplar

Kuzey Karaib sahilleri ve Büyük Okyanus sahilleri tropikal ormanlarla kaplıdır

Ormanlarında meşe ve çam ağaçlarına rastlanır

2400 m yüksekliğin üzerindeki bölgelerde, ormanlar seyrekleşerek yerini çayırlara ve meralara bırakır

Ağaçlık bir bölge, Nicoya Yarımadasının doğu kısımlarını örter

Ülkede en çok rastlanan yabanî hayvanlar arasında tapir, oklu kirpi ve timsah bulunmaktadır

Mâdenler: Ülke toprakları maden bakımından zengin değildir

Az miktarda altın çıkarılır

Nüfus ve Sosyal Hayat

Ülke nüfûsu 3

161

000 olup, bu nüfûsu İspanyol asıllı beyazlarla, Zenciler ve Kızılderililer meydana getirir

Nüfus artışının yüksek olduğu ülkede halkın büyük kısmı başşehir bölgesinde toplanmıştır

Halkın ancak % 34'ü şehirlerde yaşar

Önemli yerleşim merkezleri, San José, Alajuela, Heredia ve Cartago'dur

Resmî dil İspanyolca olup, bazı devlet işlerindeİngilizce ile yazışmalar sürdürülmektedir

Halkın büyük çoğunluğu Hıristiyanlığın Katolik mezhebine bağlıdır

Ayrıca Yahûdî ve Protestanlar da vardır

Ülkede eğitim parasızdır

İlk öğretim, 6-12 yaş arasında mecburi olup, okuma-yazma bilmeyenlerin sayısı azdır

Kostarika'da iki üniversite vardır

Siyâsî Hayat
Ülke, devlet başkanı tarafından yönetilmektedir

Ülkede, 57 üyeli tek meclis vardır

Meclis için 4 yılda bir seçim yapılmaktadır

Oy kullanmak mecbûrîdir

Ekonomi

Tarım: Kostarika'nın ekonomisi tarıma dayalı olduğundan, nüfûsun % 55'i tarımla uğraşır

Meselâ Central'de kahve, süt ürünleri, şeker, fasulye ve patates elde edilir

En fazla ürettiği kahve ve muz dışarıya ihraç edilir

Hayvancılık gelişmiş olup, Guanaceste bölgesinde sığır sürülerine rastlanır

Orta Amerika'nın en çok süt ürünleri ihraç eden ülkesidir

Sanâyi: Sanâyi, ülkede gelişmemiş olup, mevcut olan küçük çaptaki sanâyi ise şeker rafinerilerini, gübre fabrikalarını, tarım ilaçları ve tüketim maddeleri yapımını içine alır

Ticâret: Kostarika, dışarıya kahve, muz ve süt satar, dışardan ise sanâyi ürünleri alır

Ticarî münâsebetlerde ülke ekonomisi, ABD'ye bağlıdır

Dış ödemeler dengesinin açık vermesine rağmen, ülkenin ekonomisi, diğer Orta Amerika ülkelerininkine göre hızla ilerlemektedir

Ayrıca çağlayanlar, tabiî güzelliklere sahip çeşitli yerler ve İspanya medeniyetinden kalan eserler, turistlerin ilgisini çekerken, ülke ekonomisi için iyi bir gelir kaynağı olmaktadır

Ulaşım: Ulaşım, yaklaşık 35

357 km uzunluğundaki karayolları, iki sahili birbirine bağlayan 1500 km'lik demiryolları ile sağlanır

Karayolları yetersiz ve bakımsızdır

% 15'lik kısmı asfalt kaplıdır

Puertolimon, Puontarenas, Golfito başlıca limanlardır

San José yakınlarındaki Juan Santa Maria ülkenin tek milletlerarası havaalanıdır

12-09-2009	#1
Şengül Şirin	Kostarika Cumhuriyeti - Tarihi - Ekonomisi Kostarika Cumhuriyeti DEVLETİN ADI: Kostarika Cumhuriyeti BAŞŞEHRİ: Sant José NÜFUSU: 3161000 YÜZÖLÇÜMÜ: 51100 km2 RESMİ DİLİ: İspanyolca DİNİ: Hıristiyanlık PARA BİRİMİ: Kolon 51100 km2lik yüzölçümüyle El Salvador'dan sonra Orta Amerika'nın ikinci küçük ülkesi Kuzeybatısında Nikaragua, güneydoğusunda Panama, güneybatı ve batısında Büyük Okyanus, doğusunda Karaib Denizi vardır Karaib Denizi ile Büyük Okyanus kıyıları arasındaki uzaklık 120 ile 265 km arasındadır Târihi Kristof Kolomb, Karaib sahilleri yakınındaki küçük bir adaya 18 Eylül 1502'de çıktığında, burada bulunan altın yataklarından dolayı buraya, 'Zengin Sahil' mânâsına gelen 'Kostar Rika' adını verdi Ülkenin bugünkü yerlileri, on altıncı asırda buraya Guatemala'dan göç etmiş olan İspanyollardır Burada Kızılderililer ve Zenci köleler bulunmadığı için İspanyollar kendi topraklarını kendileri işlediler Kostarika'nın kolonik devri fakirlik ve sefalet içinde geçti 15 Eylül 1821'de bağımsızlığını ilan eden Kostarika, böylece İspanyol boyunduruğundan kurtuldu 1838'e kadar dış politikası, Orta Amerika Birliğine bağlıydı 1838'de bu birlikten ayrıldı 1842'de Braulio Carilol hükümeti, Orta Amerika Birliğini kurmak için General FranciscoMorasan tarafından devrildi Fakat kısa zaman sonra kendisi de iktidardan düşürülerek öldürüldü Bundan sonra ülkede, 7 senelik bir anarşi dönemi başladı 1849'da eski başkan Mora yine iş başına geldi Düzeni sağladı ve reformlar yaptı Bundan sonra 1859-1870 yılları arasında yarım düzine başkan değiştiren Kostarika'da, 1879'dan sonra, Tomas Guordia tarafından kuvvetli bir hükümet kuruldu ve 1871 yılının Aralık ayında bir anayasa çıkarıldı On dokuzuncu asırda ülkede ekonomi gelişmeye başladı Amerika'nın baskısı ve çeşitli sebeplerle, devlet başkanları, devamlı değişmiştir 1940'da iş başına geçen Refael Calderon Guordia'nın idaresi altında, Kostarika'nın Amerika ile münasebetleri gelişme gösterdi Japonlar, Peal Harbor'a baskın yapınca, Amerika ile beraber Japonya'ya harb ilan etti Panama kanalının müdafasında yardımcı oldu Kostarika, 1944'te Birleşmiş Milletlere, Milletlerarası İmar ve Tekamül Bankası'na veIMF'ye üye oldu 8 Şubat 1948'de yapılan seçimler neticesinde çıkan iç karışıklıklar sonucu, José Figueres ihtilal yaparak, yönetimi ele geçirdi ve eski anayasayı yürürlüğe koydu 1949'da Ulate Blanca başkan seçildi Günümüze kadar ülke değişik başkanlar dönemi yaşamıştır 1949'dan sonra Ordu yönetime karışmadı Demokrasiyi benimseyen Kostarika bu rejimi en iyi uygulayan Amerika ülkelerinden biridir Fizikî Yapı Ülkenin yüzey şekilleri başlıca üç bölümde incelenir Sulak Karaib kıyısının arkasında, dar ve alüvyonlu bir arazi bulunur Bu arazi içinde kuzeyde Cordillera de Guanacaste ve güneyde Cordillera de Talamana'nın bulunduğu kuzeybatı-güneydoğu yükselti kuşağı, yükselti kuşağının batısında, Nicaya ve Osa yarımadalarının arasında kalan, Büyük Okyanus kıyıları yer alır Yükseltiler, Nikaragua Gölünün batısında başlar Ülkede bulunan volkanlardan Irazu 3432 m ve Turrilaba 3328 m ile en yüksek noktaları meydana getirirler Talamanca Dağ silsileleri arasında 2740 m yükseklikte tepelere rastlanır Ülkenin doğu kıyılarında girinti ve çıkıntı az, batı kıyılarında ise çoktur Batı kıyısından 480 km uzaklıktakiCoco Adası, Kostarika'ya aittir Dağlık iç bölgelerden kıyı ovalarına doğru inen yamaçlar oldukça diktir İklim Doğu Alize rüzgârlarının hüküm sürdüğü kıyı ovalarında nemli ekvator iklimi, orta kısımlarda ılık, yüksek yerlerde ise soğuk iklim hüküm sürer Fakat soğuklar şiddetli değildir Kıyılarda sıcaklık ortalama 25 ile 32°C arasında, orta kısımlarda 21 ile 27°C arasındadır Yüksek bölgelerde ise 10°C'yi geçmez Ülkede kar yağmaz Yıllık yağış ortalaması ise 3100 ile 6350 mm arasında değişmektedir Tabiî Kaynaklar Bitki örtüsü ve hayvanlar: Bataklıklar ve ormanlar, ülkenin yaklaşık üçte birini kaplar Kuzey Karaib sahilleri ve Büyük Okyanus sahilleri tropikal ormanlarla kaplıdır Ormanlarında meşe ve çam ağaçlarına rastlanır 2400 m yüksekliğin üzerindeki bölgelerde, ormanlar seyrekleşerek yerini çayırlara ve meralara bırakır Ağaçlık bir bölge, Nicoya Yarımadasının doğu kısımlarını örter Ülkede en çok rastlanan yabanî hayvanlar arasında tapir, oklu kirpi ve timsah bulunmaktadır Mâdenler: Ülke toprakları maden bakımından zengin değildir Az miktarda altın çıkarılır Nüfus ve Sosyal Hayat Ülke nüfûsu 3161000 olup, bu nüfûsu İspanyol asıllı beyazlarla, Zenciler ve Kızılderililer meydana getirir Nüfus artışının yüksek olduğu ülkede halkın büyük kısmı başşehir bölgesinde toplanmıştır Halkın ancak % 34'ü şehirlerde yaşar Önemli yerleşim merkezleri, San José, Alajuela, Heredia ve Cartago'dur Resmî dil İspanyolca olup, bazı devlet işlerindeİngilizce ile yazışmalar sürdürülmektedir Halkın büyük çoğunluğu Hıristiyanlığın Katolik mezhebine bağlıdır Ayrıca Yahûdî ve Protestanlar da vardır Ülkede eğitim parasızdır İlk öğretim, 6-12 yaş arasında mecburi olup, okuma-yazma bilmeyenlerin sayısı azdır Kostarika'da iki üniversite vardır Siyâsî Hayat Ülke, devlet başkanı tarafından yönetilmektedir Ülkede, 57 üyeli tek meclis vardır Meclis için 4 yılda bir seçim yapılmaktadır Oy kullanmak mecbûrîdir Ekonomi Tarım: Kostarika'nın ekonomisi tarıma dayalı olduğundan, nüfûsun % 55'i tarımla uğraşır Meselâ Central'de kahve, süt ürünleri, şeker, fasulye ve patates elde edilir En fazla ürettiği kahve ve muz dışarıya ihraç edilir Hayvancılık gelişmiş olup, Guanaceste bölgesinde sığır sürülerine rastlanır Orta Amerika'nın en çok süt ürünleri ihraç eden ülkesidir Sanâyi: Sanâyi, ülkede gelişmemiş olup, mevcut olan küçük çaptaki sanâyi ise şeker rafinerilerini, gübre fabrikalarını, tarım ilaçları ve tüketim maddeleri yapımını içine alır Ticâret: Kostarika, dışarıya kahve, muz ve süt satar, dışardan ise sanâyi ürünleri alır Ticarî münâsebetlerde ülke ekonomisi, ABD'ye bağlıdır Dış ödemeler dengesinin açık vermesine rağmen, ülkenin ekonomisi, diğer Orta Amerika ülkelerininkine göre hızla ilerlemektedir Ayrıca çağlayanlar, tabiî güzelliklere sahip çeşitli yerler ve İspanya medeniyetinden kalan eserler, turistlerin ilgisini çekerken, ülke ekonomisi için iyi bir gelir kaynağı olmaktadır Ulaşım: Ulaşım, yaklaşık 35357 km uzunluğundaki karayolları, iki sahili birbirine bağlayan 1500 km'lik demiryolları ile sağlanır Karayolları yetersiz ve bakımsızdır % 15'lik kısmı asfalt kaplıdır Puertolimon, Puontarenas, Golfito başlıca limanlardır San José yakınlarındaki Juan Santa Maria ülkenin tek milletlerarası havaalanıdır __________________ Arkadaşlar, efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, meczuplar memleketi olamaz En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır