Ünlü bir Divan şairi olan Şeyhülislam Yahya (1561-1644) İstanbul'da doğdu
Babası Şeyhülislam Zekeriya Efendi'dir
Yahya özel ders alarak yetişti ve 1587'de müderris oldu
10 yıla yakın süre İstanbul'daki çeşitli medreselerde çalıştıktan sonra 1596'da Halep kadılığına atandı
Bunu Şam, Mısır, Bursa ve Edirne kadılıkları izledi
1604'te kısa bir süre İstanbul kadılığında bulundu
1605 başlarında Anadolu kazaskeri, aynı yıhn mayısında da Rumeli kazaskeri oldu
Bir yılla sınırlı bu göreve 1611'de ikinci, 1617'de de üçüncü kez getirildi
1619'da emekliye ayrıldıysa da, 1622'de Genç Osman'ın tahttan indirilmesine yol açan olayla-nn ertesinde yeni Padişah i
Mustafa tarafından şeyhülislamlığa atandı
Bir yıldan fazla süren bu ilk şeyhülislamlığından, Sadrazam Kemankeş Ali Paşa'yla anlaşmazlığa düşünce aynlmak zorunda kaldı
Ama yeni Padişah IV
Murad 1625'te Yahya Efendi'yi ikinci kez şeyhülislamlığa getirdi
IV
Murad'ın 1632'de yönetime egemen olma girişiminin yol açtığı kanşıklıklar yüzünden görevi bıraktıysa da, 1634'te üçüncü kez şeyhülislam oldu
IV
Murad'ın 1635'teki Revan ve 1638'deki Bağdat seferlerine de katilanŞeyhülislam Yahya padişahın güvenini ve saygısını kazandı
IV
Murad'm ölmesinden (1640) sonra başa geçen Deli İbrahim döneminde de görevini sürdüren Şeyhülislam Yahya İstanbul'da öldü
18 yılı aşkın süre şeyhülislamlık yapan ve dinsel konularda döneminin önde gelen bilginlerinden SayılarıŞeyhülislam Yahya asıl ününü edebiyat alanında kazanmıştır
Özellikle gazelleriyle tanınan Şeyhülislam Yahya' nın dönemine göre yalın bir dili vardır
Şiirlerinde söz sanatlarına fazla yer vermemiş, içten ve açık bir söyleyişi yeğlemiştir
Nef i, Sabri, Naili-i Kadim gibi dönemin ünlü şairle-rince de beğenilen Şeyhülislam Yahya'nın gazelleri, edebiyat tarihçilerince 16
yüzyıl şairi Bakî ile 18
yüzyıl şairi Nedim arasında bir köprü olarak nitelenmiştir
Şeyhülislam Yahya'nın şiirlerini topladığı Divan'mdan (1916) başka 77 beyitlik küçük bir mesnevi olan Sâkiname'si ve Arapça'dan çevirileri vardır