İş Ortaklığı

iki ayrı tüzel kişilik devlet ihalesine ortak olarak giriyorlar ve ihaleyi alıyorlar tüzel kişiliklerin ikiside ayrı vergi dairelerinde mükellef
1- iş ortaklığı hangi vergi dairesinde mükellefiyet tesis edilecek
2- ayrı bir tüzel kişilik kabul edilip beyannameleri ayrı mı verilecek,kurumlar ve kdv yönünden mükellefiyet tesisi yapılacak mı?

DAR MÜKELLEFİTE TABİ KURUMLARIN VERGİLEME
İLE İLGİLİ SORUNLARI VE YASAL DÜZENLEMELERİN KAPSAMI

DoçDrAKadir IŞIK / Öğr Gör Hayriye IŞIK
Pamukkale Üniversitesi İİBF

GİRİŞ:

Bir takvim yılı içerisinde ülkemizde altı aydan fazla kalmayan ve Türkiye’ye yerleşmiş sayılmayan ve sadece yurt içi kazançları vergilendirilen dar mükelleflerin vergisel yükümlülüklerini nasıl yerine getirecekleri konusunda bazı konuların belirgin kılınması yararlı görünmektedir Bu incelemenin konusu dar mükellefiyete tabi olan iş ortaklıklarının vergisel yükümlülüklerinin nasıl yerine getirileceği konusunda açıklamalar oluşturmaktadır Bu bağlamda öncelikli olarak iş ortaklığı ile ilgili genel tanımlar verildikten sonra vergileme ilgili yükümlülükleri üzerinde durulmaktadır



1İŞ ORTAKLIĞININ TANIMI

Ekonomik yaşam içerisinde faaliyette bulunan modellerden birisini de iş ortaklığı olarak da nitelendirilen “joint ventureler” oluşturmaktadır Özellikle değişik teknik aşamalardan oluşan ve bünyesinde yüksek risk unsuru taşıyan bazı entegre projelerin ifasının ileri teknoloji ve sermaye birikimini gerektirmesi, konusunda uzmanlaşmış ve belli bir teknik donanımı olan firmaların bir organizasyon çatısı altında toplanmalarını zorunlu kılmaktadır

Çünkü bu neviden projelerde çoğu zaman tek firmanın bir yandan işin riskini taşıyamaması, diğer yandan da teknolojik birikimi ve sermaye gücünün yetersizliği, işin müşterek taahhüt altında birden fazla yerli/yabancı firma ile ortaklaşa yürütülmesini gerekli kılmaktadır

Joint venture’nin tanımına girmeden önce, bu kavrama karşılık olarak kullanılan iş ortaklığı ibaresinin, gerek hukuki yönüyle gerekse teknik olarak yerinde bir niteleme olmadığını belirtmekte yarar vardır Hukukumuzda joint venturelerle ilgili tek düzenlemenin yer aldığı Kurumlar Vergisi Kanunu’nda, bu kavramın iş ortaklığı ile özdeşleştirilmiş olması böyle bir nitelemenin dayanağını oluşturmaktadır Oysaki, tüzel kişiliği olan veya olmayan tüm ortaklıkları kapsaması nedeniyle iş ortaklığı ibaresi, joint ventureye nazaran daha geniş ve genel bir çerçeveyi oluşturmaktadır Joint venturenin ise daha spesifik bir model olarak ele alınması gerekmektedir Bu husus hukuk doktirininde de tartışmalara neden olmuş, joint venturenin karşılığı olarak ortak girişim, müşterek taahhüt veya müşterek iş ortaklığı terimleri de sıklıkla kullanıla gelmiştir

En genel tanımıyla iş ortaklığı; belli bir iş alanında uzmanlaşmış birbirinden bağımsız, birden fazla firmanın belirli bir işi müştereken yapmak ve kazanç elde etmek amacıyla bir sözleşme çerçevesinde bir araya gelmeleri sonucunda oluşturulan ve tüzel kişiliği olmayan yapılanmalardır Bu tanımlamaya göre; iş ortaklığının kuruluş amacı sermaye koyarak belli bir ticari faaliyetin süreklilik arz edecek şekilde icrasından ziyade, müştereken taahhüt edilen belli bir işin birlikte ifası ve sonuçta elde edilen kazancın paylaşılmasıdır

Yapılan bu tanımlamadan hareketle iş ortaklığının unsurları aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

• Ortaklık unsuru: Ortaklık için, kuruculardan ayrı bağımsız bir organizasyonun varlığı gerekmektedir Bu bağımsız organizasyonun mutlaka tüzel kişilik çatısı altında kurulması zorunlu değildir
• Kişi Unsuru: İki veya daha fazla birbirinden bağımsız gerçek veya tüzel kişinin bir araya gelmesi
• Müşterek Gaye Unsuru: Ortakların taahhüt edilen işi ortaklaşa yerine getirme ve kar elde etme amacı
• Müşterek Yönetim Unsuru: Ortakların, şirketi birlikte yönetmesi ilkesi
• Ortaklığın Amaç veya Öngörülen Süreyle Sınırlı Olması (1)

Tüm bunlara ilaveten ortaklığın, belirli bir sözleşmeye (İstisna Eser Sözleşmesi) dayalı olarak kurulması gerekmektedir

__________________